<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X63n1235">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 1235 智證傳</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 1235 智證傳</title>
			<author>宋 慧洪撰　覺慈編</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">63</idno>.<idno type="no">1235</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">智證傳</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, Text as provided by Lin Bo Qian</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，林伯謙大德提供</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00036">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00036</charName>
				<mapping cb:dec="983076" type="PUA">U+F0024</mapping>
			<mapping type="unicode">U+27090</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[卄/積]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00501">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName>
				<mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>馱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[馬*犬]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00589">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00589</charName>
				<mapping cb:dec="983629" type="PUA">U+F024D</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3D4E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>澗</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[澗-日+月]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00746">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00746</charName>
				<mapping cb:dec="983786" type="PUA">U+F02EA</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+262D0</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>罩</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(ㄇ@人)/卓]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01096">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01096</charName>
				<mapping cb:dec="984136" type="PUA">U+F0448</mapping>
			<mapping type="unicode">U+233CC</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[木*巳]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01323">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01323</charName>
				<mapping cb:dec="984363" type="PUA">U+F052B</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2834F</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[車*度]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04569">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04569</charName>
				<mapping cb:dec="987609" type="PUA">U+F11D9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+23D60</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>涿</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[泳-永+豕]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05218">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05218</charName>
				<mapping cb:dec="988258" type="PUA">U+F1462</mapping>
			<mapping type="unicode">U+213BA</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[祝/土]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05270">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05270</charName>
				<mapping cb:dec="988310" type="PUA">U+F1496</mapping>
			<mapping type="unicode">U+22B35</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[拚-ㄙ+ㄊ]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05538">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05538</charName>
				<mapping cb:dec="988578" type="PUA">U+F15A2</mapping>
			<mapping type="unicode">U+24814</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>猿</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[狂-王+員]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05577">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05577</charName>
				<mapping cb:dec="988617" type="PUA">U+F15C9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2E30E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>胸</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(曷-曰)/月]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB06018">
				<charName>CBETA CHARACTER CB06018</charName>
				<mapping cb:dec="989058" type="PUA">U+F1782</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2E82B</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[酉*孛]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB12530">
				<charName>CBETA CHARACTER CB12530</charName>
				<mapping cb:dec="995570" type="PUA">U+F30F2</mapping>
			<mapping type="unicode">U+28932</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>釐</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[釐-未+牙]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15106">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15106</charName>
				<mapping cb:dec="998146" type="PUA">U+F3B02</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9B31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鬱-山+止]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15315">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15315</charName>
				<mapping cb:dec="998355" type="PUA">U+F3BD3</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>[米-木+八]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15644">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15644</charName>
				<mapping cb:dec="998684" type="PUA">U+F3D1C</mapping>
			<mapping type="unicode">U+5A8D</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>婦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[嬾-束]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2004-08-05T10:36:31">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0170b" n="0170b"/>
<lb ed="X" n="0170b01"/>
<lb ed="X" n="0170b02"/>
<lb ed="X" n="0170b03"/>
<lb ed="X" n="0170b04"/>
<lb ed="X" n="0170b05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 1235-A 重刻智證傳引</cb:mulu><head>No. 1235-A
<lb ed="X" n="0170b06"/><lb ed="R111" n="0177a01"/> 重刻智證傳引</head>
<lb ed="X" n="0170b07"/>
<lb ed="X" n="0170b08"/><lb ed="R111" n="0177a02"/><p xml:id="pX63p0170b0801">大法之衰。由吾儕綱宗不明。以故祖令不行。而魔外
<lb ed="X" n="0170b09"/><lb ed="R111" n="0177a03"/>充斥。卽三尺豎子。掠取古德剩句。不知好惡。計爲己
<lb ed="X" n="0170b10"/><lb ed="R111" n="0177a04"/>悟。僭竊公行。可嘆也。有宋･覺範禪師於是乎懼。乃離
<lb ed="X" n="0170b11"/><lb ed="R111" n="0177a05"/>合宗敎。引事比類。折衷五家宗旨。至發其所祕。犯其
<lb ed="X" n="0170b12"/><lb ed="R111" n="0177a06"/>所忌而不惜。昔人比之貫高･程嬰･公孫杵臼之用心。
<lb ed="X" n="0170b13"/><lb ed="R111" n="0177a07"/>噫。亦可悲矣。書以智證名。非智不足以辨邪正。非證
<lb ed="X" n="0170b14"/><lb ed="R111" n="0177a08"/>不足以行賞罰。蓋照用全。方能荷大法也。充覺範之
<lb ed="X" n="0170b15"/><lb ed="R111" n="0177a09"/>心。卽天下有一人焉。能讀此書。直究綱宗。行祖令。斯
<lb ed="X" n="0170b16"/><lb ed="R111" n="0177a10"/>不負著書之意。卽未能洞明此書。而能廣其傳於天
<lb ed="X" n="0170b17"/><lb ed="R111" n="0177a11"/>下。以待夫一人焉。能洞明之者。縱未能卽酬覺範之
<lb ed="X" n="0170b18"/><lb ed="R111" n="0177a12"/>志。亦覺範所與也。覺範所著。有僧寶傳･林間錄。與是
<lb ed="X" n="0170b19"/><lb ed="R111" n="0177a13"/>書相表裏。業<anchor xml:id="nkr_note_add_0170b1901" n="0170b1901"/><anchor xml:id="beg0170b1901" n="0170b1901"/>已<anchor xml:id="end0170b1901"/>有善刻。金沙于中甫比部。復捐貲刻
<lb ed="X" n="0170b20"/><lb ed="R111" n="0177a14"/>是書。三集並行於世。亦法門一快事也。有志於宗門
<lb ed="X" n="0170b21"/><lb ed="R111" n="0177a15"/>者。珍重流通。是所望云。</p>
<lb ed="X" n="0170b22"/><lb ed="R111" n="0177a16"/><p xml:id="pX63p0170b2201">皇明･萬歷乙酉夏六月旣望。僧眞可述。</p>
<lb ed="X" n="0170b23"/><lb ed="R111" n="0177a17"/><p xml:id="pX63p0170b2301">附達觀師書　智證之義。或以維摩受諸觸。如智
<lb ed="X" n="0170b24"/><lb ed="R111" n="0177a18"/>證釋之。非洪老著書意也。吾究之久矣。當以吾釋
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0170c" n="0170c"/>
<lb ed="X" n="0170c01"/><lb ed="R111" n="0177b01"/>爲準。藏公切勿疑之。如吾序文醜拙。宜用心與具
<lb ed="X" n="0170c02"/><lb ed="R111" n="0177b02"/>區公共潤色之。方可入刻。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0170c03"/>
<lb ed="X" n="0170c04"/>
<lb ed="X" n="0170c05"/>
<lb ed="X" n="0170c06"/>
<lb ed="X" n="0170c07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">智證傳</cb:mulu><cb:docNumber>No. 1235</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0170c08"/><lb ed="R111" n="0177b04"/><cb:juan fun="open" n="001"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>智證傳<note place="inline">原本分十卷今合爲一卷附寶鏡三昧</note></cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0170c09"/>
<lb ed="X" n="0170c10"/><lb ed="R111" n="0177b05"/><byline cb:type="author">宋･寂音尊者慧<name role="" type="person">洪覺範</name>撰</byline><byline cb:type="editor">門人覺慈編</byline>
<lb ed="X" n="0170c11"/><lb ed="R111" n="0177b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0170c1101">涅槃經曰。譬如有人。以雜毒藥用塗大鼓。於衆人中
<lb ed="X" n="0170c12"/><lb ed="R111" n="0177b07"/>擊之發聲。雖無心欲聞。聞之皆死。唯除一人不橫死
<lb ed="X" n="0170c13"/><lb ed="R111" n="0177b08"/>者。是大乘典大涅槃經亦復如是。在在處處。諸行衆
<lb ed="X" n="0170c14"/><lb ed="R111" n="0177b09"/>中。有聞聲者。所有貪欲･瞋恚･愚癡悉皆滅盡。其中雖
<lb ed="X" n="0170c15"/><lb ed="R111" n="0177b10"/>有無心思念。是大涅槃因緣力故。能滅煩惱。諸結自
<lb ed="X" n="0170c16"/><lb ed="R111" n="0177b11"/>滅。犯四重禁及五無間。聞是經<anchor xml:id="nkr_note_add_0170c1601" n="0170c1601"/><anchor xml:id="beg0170c1601" n="0170c1601"/>已<anchor xml:id="end0170c1601"/>。亦作無上菩提因
<lb ed="X" n="0170c17"/><lb ed="R111" n="0177b12"/>緣。漸斷煩惱。除不橫死一闡提也。又曰。何等名爲祕
<lb ed="X" n="0170c18"/><lb ed="R111" n="0177b13"/>密之藏。猶如𠁼<note place="inline">伊</note>字。三點若並。則不成伊。從亦不成。
<lb ed="X" n="0170c19"/><lb ed="R111" n="0177b14"/>如<name role="" type="person">摩醯首羅</name>面上三目。乃得成伊三點。若別亦不得
<lb ed="X" n="0170c20"/><lb ed="R111" n="0177b15"/>成。我亦如是。解脫之法亦非涅槃。如來之身亦非涅
<lb ed="X" n="0170c21"/><lb ed="R111" n="0177b16"/>槃。摩訶般若亦非涅槃。三法各異。亦非涅槃。我今安
<lb ed="X" n="0170c22"/><lb ed="R111" n="0177b17"/>住如是三法。爲衆生故。名入涅槃。如世𠁼<note place="inline">伊</note>字。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0170c23"/><lb ed="R111" n="0177b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0170c2301">傳曰。巖頭奯禪師嘗曰。涅槃經此三段義。略似宗
<lb ed="X" n="0170c24"/><lb ed="R111" n="0178a01"/>門。夫言似則非宗門旨要明矣。然宗門旨要。雖卽
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0171a" n="0171a"/>
<lb ed="X" n="0171a01"/><lb ed="R111" n="0178a02"/>文字語言不可見。離文字語言。亦安能見哉。臨濟
<lb ed="X" n="0171a02"/><lb ed="R111" n="0178a03"/>曰。大凡擧唱。須一句中具三玄。一玄中具三要。有
<lb ed="X" n="0171a03"/><lb ed="R111" n="0178a04"/>玄有要。此塗毒鼓聲也。臨濟歿二百年。尙有聞而
<lb ed="X" n="0171a04"/><lb ed="R111" n="0178a05"/>死者。夫分賓主。如並存照用。如別立君臣。如從慈
<lb ed="X" n="0171a05"/><lb ed="R111" n="0178a06"/>明曰。一句分賓主。照用一時行。若會箇中意。日午
<lb ed="X" n="0171a06"/><lb ed="R111" n="0178a07"/>打三更。同安曰。賓主穆時全是妄。君臣合處正中
<lb ed="X" n="0171a07"/><lb ed="R111" n="0178a08"/>邪。還鄕曲調如何唱。<name role="" type="person">明月堂</name>前枯樹花。如前語句。
<lb ed="X" n="0171a08"/><lb ed="R111" n="0178a09"/>皆非一代時敎之所管攝。<name role="" type="person">摩醯首羅</name>面上豎亞一
<lb ed="X" n="0171a09"/><lb ed="R111" n="0178a10"/>目。非常目也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0171a10"/><lb ed="R111" n="0178a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0171a1001">破色心論曰。於有色處。眼則見色。餘無色處不見色
<lb ed="X" n="0171a11"/><lb ed="R111" n="0178a12"/>者。此義不然。何以故。以彼夢中。於無色處則見有色。
<lb ed="X" n="0171a12"/><lb ed="R111" n="0178a13"/>於有色處不見色故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0171a13"/><lb ed="R111" n="0178a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0171a1301">傳曰。於有色處者。寤時也。而夢時不見。夢中無色
<lb ed="X" n="0171a14"/><lb ed="R111" n="0178a15"/>處也。而反見色。顚倒也。齊劉瑱之妹。鄱陽王妃也。
<lb ed="X" n="0171a15"/><lb ed="R111" n="0178a16"/>王爲明帝誅。妃追傷成疾。醫所不能治。瑱善畫<g ref="#CB15644">媍</g>
<lb ed="X" n="0171a16"/><lb ed="R111" n="0178a17"/>人。陳郡殷蒨善寫人面。瑱畫王寵姬。而使蒨畫王
<lb ed="X" n="0171a17"/><lb ed="R111" n="0178a18"/>共臨鏡以示妃。妃見之唾罵曰。是固宜蚤死。於是
<lb ed="X" n="0171a18"/><lb ed="R111" n="0178b01"/>恩情卽歇而疾除。蓋因愛心歇則顚倒想滅也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0171a19"/><lb ed="R111" n="0178b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0171a1901">圭峯密禪師偈曰。作有義事是惺悟心。作無義事是
<lb ed="X" n="0171a20"/><lb ed="R111" n="0178b03"/>散亂心。散亂隨情轉。臨終被業牽。惺悟不由情。臨終
<lb ed="X" n="0171a21"/><lb ed="R111" n="0178b04"/>能轉業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0171a22"/><lb ed="R111" n="0178b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0171a2201">傳曰。朝奉大夫孫于之嫂。年十九而寡。自誓一飯
<lb ed="X" n="0171a23"/><lb ed="R111" n="0178b06"/>終身。誦法華經不復嫁。于守高安。嫂年已七十餘。
<lb ed="X" n="0171a24"/><lb ed="R111" n="0178b07"/>面目光澤。擧止輕利。政和六年夏六月。忽收經帙。
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0171b" n="0171b"/>
<lb ed="X" n="0171b01"/><lb ed="R111" n="0178b08"/>料理服玩與侍妾。于問其故。笑曰。我更三日死矣。
<lb ed="X" n="0171b02"/><lb ed="R111" n="0178b09"/>果如期而逝。韓子蒼問予曰。人之將終。有前知者。
<lb ed="X" n="0171b03"/><lb ed="R111" n="0178b10"/>何術致之。予曰。譬如牛乳。以<anchor xml:id="nkr_note_add_0171b0301" n="0171b0301"/><anchor xml:id="beg0171b0301" n="0171b0301"/>酵<anchor xml:id="end0171b0301"/>發之。雖緣緣之中。
<lb ed="X" n="0171b04"/><lb ed="R111" n="0178b11"/>無有作者。久而成酪。非自外來。生乳中故。非自能
<lb ed="X" n="0171b05"/><lb ed="R111" n="0178b12"/>生。以<anchor xml:id="nkr_note_add_0171b0501" n="0171b0501"/><anchor xml:id="beg0171b0501" n="0171b0501"/>酵<anchor xml:id="end0171b0501"/>發之。故緣緣成熟。忽然成就。乃有偈。其略
<lb ed="X" n="0171b06"/><lb ed="R111" n="0178b13"/>曰。酪出乳中無別法。死而何苦欲先知。如某夫人
<lb ed="X" n="0171b07"/><lb ed="R111" n="0178b14"/>華年休息。白首見效。凡五十餘年。心心無間。自然
<lb ed="X" n="0171b08"/><lb ed="R111" n="0178b15"/>前知化日。酪出乳中也。然觀圭峯偈語。恐於死時。
<lb ed="X" n="0171b09"/><lb ed="R111" n="0178b16"/>未得自在。以其皆理障故。如本朝　太祖皇帝將
<lb ed="X" n="0171b10"/><lb ed="R111" n="0178b17"/>問罪江南。江南後主遣其臣徐鉉入對誦習。以備
<lb ed="X" n="0171b11"/><lb ed="R111" n="0178b18"/>顧問。且欲以舌辯存國。旣見。曰。江南國主。如子事
<lb ed="X" n="0171b12"/><lb ed="R111" n="0179a01"/>父。以事陛下。柰何欲伐之。　太祖曰。父子異居可
<lb ed="X" n="0171b13"/><lb ed="R111" n="0179a02"/>乎。鉉愕然無以對。今平生知誦圭峯之偈語。至於
<lb ed="X" n="0171b14"/><lb ed="R111" n="0179a03"/>臨終爲徐鉉愕然者。皆是也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0171b15"/><lb ed="R111" n="0179a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0171b1501">風穴沼禪師升座曰。世尊以靑蓮目顧迦葉。正當是
<lb ed="X" n="0171b16"/><lb ed="R111" n="0179a05"/>時。且道說箇什麼。若言不說。又成埋沒先聖。語未卒。
<lb ed="X" n="0171b17"/><lb ed="R111" n="0179a06"/>念法華便下去。侍者進曰。念法華無所言而去。何也。
<lb ed="X" n="0171b18"/><lb ed="R111" n="0179a07"/>風穴曰。渠會也。明日念與眞上座俱詣方丈。風穴問
<lb ed="X" n="0171b19"/><lb ed="R111" n="0179a08"/>眞曰。如何是世尊不說說。眞曰。鵓姑樹頭鳴。風穴曰。
<lb ed="X" n="0171b20"/><lb ed="R111" n="0179a09"/>汝作許多癡福何用。乃顧念曰。如何。對曰。動容揚古
<lb ed="X" n="0171b21"/><lb ed="R111" n="0179a10"/>路。不墮悄然機。風穴謂眞曰。何不看渠下語。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0171b22"/><lb ed="R111" n="0179a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0171b2201">傳曰。汾陽無德禪師作一字歌。其略曰。諸佛不曾
<lb ed="X" n="0171b23"/><lb ed="R111" n="0179a12"/>說法。汾陽略宣一字。亦非紙墨文章。不學維摩默
<lb ed="X" n="0171b24"/><lb ed="R111" n="0179a13"/>地。又曰。飮光尊者同明證。瞬目欽恭行正令。眞漏
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0171c" n="0171c"/>
<lb ed="X" n="0171c01"/><lb ed="R111" n="0179a14"/>泄家風也。昔黃檗嘗遣臨濟馳書至潙山。旣去。潙
<lb ed="X" n="0171c02"/><lb ed="R111" n="0179a15"/>山問仰山曰。寂子。此道人他日如何。對曰。黃檗法
<lb ed="X" n="0171c03"/><lb ed="R111" n="0179a16"/>道賴此人。他日大行吳･越之間。然遇大風則止。潙
<lb ed="X" n="0171c04"/><lb ed="R111" n="0179a17"/>山曰。莫有續之者否。對曰。有。<anchor xml:id="nkr_note_add_0171c0401" n="0171c0401"/><anchor xml:id="beg0171c0401" n="0171c0401"/>但<anchor xml:id="end0171c0401"/>年代深遠。不復擧
<lb ed="X" n="0171c05"/><lb ed="R111" n="0179a18"/>似。潙曰。子何惜爲我一擧似耶。於是仰山默然。曰。
<lb ed="X" n="0171c06"/><lb ed="R111" n="0179b01"/>將此身心奉塵刹。是則名爲報佛恩。風穴暮年常
<lb ed="X" n="0171c07"/><lb ed="R111" n="0179b02"/>憂仰山之讖。<anchor xml:id="nkr_note_add_0171c0701" n="0171c0701"/><anchor xml:id="beg0171c0701" n="0171c0701"/>己<anchor xml:id="end0171c0701"/>躬當之。乃有念公。知爲仰山再來
<lb ed="X" n="0171c08"/><lb ed="R111" n="0179b03"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0171c09"/><lb ed="R111" n="0179b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0171c0901">永嘉尊者曰。日夜精勤。恐緣差故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0171c10"/><lb ed="R111" n="0179b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0171c1001">傳曰。北齊沙門慧曉。以厭鄕閭。遁居靈巖數十年。
<lb ed="X" n="0171c11"/><lb ed="R111" n="0179b06"/>有任山令者。自鄕閭來。曉自念離鄕久。思問親舊
<lb ed="X" n="0171c12"/><lb ed="R111" n="0179b07"/>存沒。詣邑謁令。令適有客。未得通謁。久之。曉忽悟
<lb ed="X" n="0171c13"/><lb ed="R111" n="0179b08"/>曰。非令慢客。乃我之愛憎耳。何遽懷土哉。取謁書
<lb ed="X" n="0171c14"/><lb ed="R111" n="0179b09"/>曰。咄哉失念。欻爾還覺。遂去。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0171c15"/><lb ed="R111" n="0179b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0171c1501">三祖大師曰。毫<g ref="#CB12530">𨤲</g>有差。天地懸隔。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0171c16"/><lb ed="R111" n="0179b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0171c1601">傳曰。南嶽思大禪師。旣獲宿智通。尋復障起。四肢
<lb ed="X" n="0171c17"/><lb ed="R111" n="0179b12"/>緩弱。不能行步。自念曰。病從業生。業從心起。心源
<lb ed="X" n="0171c18"/><lb ed="R111" n="0179b13"/>無起。外境何狀。病業與身。都如雲影。如是觀<anchor xml:id="nkr_note_add_0171c1801" n="0171c1801"/><anchor xml:id="beg0171c1801" n="0171c1801"/>已<anchor xml:id="end0171c1801"/>。顚
<lb ed="X" n="0171c19"/><lb ed="R111" n="0179b14"/>倒想滅。輕安如故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0171c20"/><lb ed="R111" n="0179b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0171c2001">攝論曰。處夢謂<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171001" n="0171001"/>輕年。悟乃須臾頃。故時雖無量。攝在
<lb ed="X" n="0171c21"/><lb ed="R111" n="0179b16"/>一刹那。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0171c22"/><lb ed="R111" n="0179b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0171c2201">傳曰。賢首曰。此中一刹那者。卽謂無念。楞伽曰。一
<lb ed="X" n="0171c23"/><lb ed="R111" n="0179b18"/>切法不生。我說刹那義。初生卽有滅。不爲愚者說。
<lb ed="X" n="0171c24"/><lb ed="R111" n="0180a01"/>以一刹那流轉。必無自性故。卽是無生。若非無生。
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0172a" n="0172a"/>
<lb ed="X" n="0172a01"/><lb ed="R111" n="0180a02"/>則不流轉。是故契無生者。方見刹那也。黃檗慧禪
<lb ed="X" n="0172a02"/><lb ed="R111" n="0180a03"/>師初謁疏山。問曰。刹那便去時如何。曰。逼塞虗空。
<lb ed="X" n="0172a03"/><lb ed="R111" n="0180a04"/>汝作麼生去。慧曰。逼塞虗空。不如不去。疏山乃默
<lb ed="X" n="0172a04"/><lb ed="R111" n="0180a05"/>然。慧出見第一座。問慧曰。汝適祇對之語甚奇。曰。
<lb ed="X" n="0172a05"/><lb ed="R111" n="0180a06"/>亦似偶然。願爲開示。第一座曰。一刹那間還容擬
<lb ed="X" n="0172a06"/><lb ed="R111" n="0180a07"/>議否。慧於是悟旨於言下。予作偈曰。逼塞虗空。不
<lb ed="X" n="0172a07"/><lb ed="R111" n="0180a08"/>行而至。而刹那中。寧容擬議。直下便見。不落意地。
<lb ed="X" n="0172a08"/><lb ed="R111" n="0180a09"/>眼孔定動。則已不是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0172a09"/><lb ed="R111" n="0180a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0172a0901">還源觀曰。由於塵相。念念遷變。卽是生死。由觀塵相。
<lb ed="X" n="0172a10"/><lb ed="R111" n="0180a11"/>生滅相盡。空無有實。卽是涅槃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0172a11"/><lb ed="R111" n="0180a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0172a1101">傳曰。於色･聲等法。念念分別。名爲遷變。觀此色･聲
<lb ed="X" n="0172a12"/><lb ed="R111" n="0180a13"/>等法起滅無從。當處解脫。先觀<anchor xml:id="nkr_note_add_0172a1201" n="0172a1201"/><anchor xml:id="beg0172a1201" n="0172a1201"/>己<anchor xml:id="end0172a1201"/>眼曰。是眼卽不
<lb ed="X" n="0172a13"/><lb ed="R111" n="0180a14"/>能自見其<anchor xml:id="nkr_note_add_0172a1301" n="0172a1301"/><anchor xml:id="beg0172a1301" n="0172a1301"/>己<anchor xml:id="end0172a1301"/>體。自體尙不見。云何見餘物。次觀前
<lb ed="X" n="0172a14"/><lb ed="R111" n="0180a15"/>境曰。若見是樹。復云何樹。若見非樹。云何見樹。次
<lb ed="X" n="0172a15"/><lb ed="R111" n="0180a16"/>觀三際曰。若見在是有耶。則過去未來亦應是有。
<lb ed="X" n="0172a16"/><lb ed="R111" n="0180a17"/>若過去未來是無耶。則見在亦應是無。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0172a17"/><lb ed="R111" n="0180a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0172a1701">金剛般若經曰。若人於此經生淨信者。非於一佛二
<lb ed="X" n="0172a18"/><lb ed="R111" n="0180b01"/>佛三四五佛。種諸善根。<anchor xml:id="nkr_note_add_0172a1801" n="0172a1801"/><anchor xml:id="beg0172a1801" n="0172a1801"/>已<anchor xml:id="end0172a1801"/>於無量百千萬億佛所。種
<lb ed="X" n="0172a19"/><lb ed="R111" n="0180b02"/>諸善根。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0172a20"/><lb ed="R111" n="0180b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0172a2001">傳曰。華嚴經曰。堅翅鳥以龍爲食。先觀大海諸龍
<lb ed="X" n="0172a21"/><lb ed="R111" n="0180b04"/>命將盡者。卽以兩翅擘海取而食之。乃知信受此
<lb ed="X" n="0172a22"/><lb ed="R111" n="0180b05"/>法。非根熟衆生。莫能然也。神鼎諲禪師嘗曰。鳥窠
<lb ed="X" n="0172a23"/><lb ed="R111" n="0180b06"/>侍者見以布毛吹之。便薦此事。自非久積淨業。曠
<lb ed="X" n="0172a24"/><lb ed="R111" n="0180b07"/>劫行持。安能如此。汾陽昭禪師亦作偈曰。侍者初
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0172b" n="0172b"/>
<lb ed="X" n="0172b01"/><lb ed="R111" n="0180b08"/>心慕勝緣。辭師擬去學參禪。鳥窠知是根機熟。吹
<lb ed="X" n="0172b02"/><lb ed="R111" n="0180b09"/>毛當下得心安。兩耆年皆首山高弟。必以積淨業･
<lb ed="X" n="0172b03"/><lb ed="R111" n="0180b10"/>根機熟爲言。蓋其淵源出於金剛般若而不可誣
<lb ed="X" n="0172b04"/><lb ed="R111" n="0180b11"/>也。近世之邪禪乃曰。此安有悟。吹毛而傳悟者。權
<lb ed="X" n="0172b05"/><lb ed="R111" n="0180b12"/>耳。是所謂自無目。而欲廢天下視也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0172b06"/><lb ed="R111" n="0180b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0172b0601">破色心論曰。如人夢中。本無女子。而見女人與身交
<lb ed="X" n="0172b07"/><lb ed="R111" n="0180b14"/>會。漏失不淨。衆生如是。無始世來。虗妄受用。色･香･味･
<lb ed="X" n="0172b08"/><lb ed="R111" n="0180b15"/>觸等外諸境。皆亦如是。實無而成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0172b09"/><lb ed="R111" n="0180b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0172b0901">傳曰。所言實無而成者。如佛在時。有弟兄三人聞
<lb ed="X" n="0172b10"/><lb ed="R111" n="0180b17"/>毗耶離國婬女菴羅婆利。<name role="" type="person">舍衛國</name>婬女須曼那。王
<lb ed="X" n="0172b11"/><lb ed="R111" n="0180b18"/>舍城婬女優鉢羅槃那。皆有美色。晝夜念之不舍。
<lb ed="X" n="0172b12"/><lb ed="R111" n="0181a01"/>便夢與之從事。覺<anchor xml:id="nkr_note_add_0172b1201" n="0172b1201"/><anchor xml:id="beg0172b1201" n="0172b1201"/>已<anchor xml:id="end0172b1201"/>念曰。彼女不來。我亦不往。而
<lb ed="X" n="0172b13"/><lb ed="R111" n="0181a02"/>婬事得辦。因是而悟一切諸法皆如是耶。於是頓
<lb ed="X" n="0172b14"/><lb ed="R111" n="0181a03"/>證惟心。魏將張遼。唐將王彥章皆有威名。當時小
<lb ed="X" n="0172b15"/><lb ed="R111" n="0181a04"/>兒啼不止。其母呼兩人者名。而兒啼止。小兒未識
<lb ed="X" n="0172b16"/><lb ed="R111" n="0181a05"/>張･王。而聞其名輒啼止。非唯心何哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0172b17"/><lb ed="R111" n="0181a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0172b1701">華嚴經曰。毗目仙人執善財手。卽時善財自見其身。
<lb ed="X" n="0172b18"/><lb ed="R111" n="0181a07"/>往十佛刹微塵數世界中。到十佛刹微塵數諸佛所。
<lb ed="X" n="0172b19"/><lb ed="R111" n="0181a08"/>見彼佛刹及其衆會。諸佛相好。種種莊嚴。乃至或經
<lb ed="X" n="0172b20"/><lb ed="R111" n="0181a09"/>百千億不可說不可說佛刹微塵數劫。乃至時彼仙
<lb ed="X" n="0172b21"/><lb ed="R111" n="0181a10"/>人放善財手。善財童子卽自見身還在本處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0172b22"/><lb ed="R111" n="0181a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0172b2201">傳曰。方執其手。卽入觀門。見自他不隔於毫端。始
<lb ed="X" n="0172b23"/><lb ed="R111" n="0181a12"/>終不移於當念。及其放手。卽是出定。永明曰。是知
<lb ed="X" n="0172b24"/><lb ed="R111" n="0181a13"/>不動本位之地。而身遍十方。未離一念之中。而還
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0172c" n="0172c"/>
<lb ed="X" n="0172c01"/><lb ed="R111" n="0181a14"/>經塵劫。本位不動。遠近之刹歷然。一念靡移。延促
<lb ed="X" n="0172c02"/><lb ed="R111" n="0181a15"/>之時宛爾。世尊蓋以蓮爲譬。而世莫有知者。予特
<lb ed="X" n="0172c03"/><lb ed="R111" n="0181a16"/>知之。夫蓮方開華。時中<anchor xml:id="nkr_note_add_0172c0301" n="0172c0301"/><anchor xml:id="beg0172c0301" n="0172c0301"/>已<anchor xml:id="end0172c0301"/>有子。子中<anchor xml:id="nkr_note_add_0172c0302" n="0172c0302"/><anchor xml:id="beg0172c0302" n="0172c0302"/>已<anchor xml:id="end0172c0302"/>有蔤。因中
<lb ed="X" n="0172c04"/><lb ed="R111" n="0181a17"/>有果。果中有因。三世一時也。其子分布。又會屬焉。
<lb ed="X" n="0172c05"/><lb ed="R111" n="0181a18"/>連續不斷。十方不隔也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0172c06"/><lb ed="R111" n="0181b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0172c0601">維摩經曰。<name role="" type="person">文殊師利</name>又問。生死有畏。菩薩當何所依。
<lb ed="X" n="0172c07"/><lb ed="R111" n="0181b02"/>維摩詰言。菩薩於生死畏中。當依如來功德之力。文
<lb ed="X" n="0172c08"/><lb ed="R111" n="0181b03"/>殊師利又問。菩薩欲依如來功德之力。當於何住。答
<lb ed="X" n="0172c09"/><lb ed="R111" n="0181b04"/>曰。菩薩欲依如來功德之力。當住度脫一切衆生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0172c10"/><lb ed="R111" n="0181b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0172c1001">傳曰。菩薩運心。非止利他。乃所以自利。故前聖以
<lb ed="X" n="0172c11"/><lb ed="R111" n="0181b06"/>宏法度生爲急。栽培如來功德之力也。休舍優婆
<lb ed="X" n="0172c12"/><lb ed="R111" n="0181b07"/>夷自說得菩薩安隱幢。以衆生未離生死。菩薩不
<lb ed="X" n="0172c13"/><lb ed="R111" n="0181b08"/>自取安隱故。菩薩雖達生死性空。於生死有畏。未
<lb ed="X" n="0172c14"/><lb ed="R111" n="0181b09"/>爲究竟安隱無憂。若能入生死敎化衆生。達生死
<lb ed="X" n="0172c15"/><lb ed="R111" n="0181b10"/>及衆生而能敎化者。總涅槃行。無出無沒。方名離
<lb ed="X" n="0172c16"/><lb ed="R111" n="0181b11"/>憂安隱幢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0172c17"/><lb ed="R111" n="0181b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0172c1701">二祖大師問達磨曰。我心未寧。乞師與安。達磨曰。將
<lb ed="X" n="0172c18"/><lb ed="R111" n="0181b13"/>心來與汝安。對曰。覓心了不可得。達磨曰。與汝安心
<lb ed="X" n="0172c19"/><lb ed="R111" n="0181b14"/>竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0172c20"/><lb ed="R111" n="0181b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0172c2001">傳曰。予聞東坡之語曰。如人病眼。以求醫與之光
<lb ed="X" n="0172c21"/><lb ed="R111" n="0181b16"/>明。醫師曰。我但有除翳藥。且無與明藥。明如可與。
<lb ed="X" n="0172c22"/><lb ed="R111" n="0181b17"/>還應是翳。東坡可謂性與道會者也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0172c23"/><lb ed="R111" n="0181b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0172c2301">永嘉曰。大丈夫。秉慧劍。般若鋒兮金剛<g ref="#CB08504">𦦨</g>。非但空摧
<lb ed="X" n="0172c24"/><lb ed="R111" n="0182a01"/>外道心。早曾落卻天魔膽。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0173a" n="0173a"/>
<lb ed="X" n="0173a01"/><lb ed="R111" n="0182a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0173a0101">傳曰。予初讀斯文。意其人神觀英特。威掩萬僧。凜
<lb ed="X" n="0173a02"/><lb ed="R111" n="0182a03"/>然不可犯干。及見其遺像。頹然坐匡牀。伽棃取次
<lb ed="X" n="0173a03"/><lb ed="R111" n="0182a04"/>如少年宣律師。乃知心智猛利。故吐詞等刀鋸。決
<lb ed="X" n="0173a04"/><lb ed="R111" n="0182a05"/>不可以狀貌求也。法華經曰。如是二萬佛。皆同一
<lb ed="X" n="0173a05"/><lb ed="R111" n="0182a06"/>字。號日月燈明。又同一姓。姓頗羅墮。頗羅墮。此云
<lb ed="X" n="0173a06"/><lb ed="R111" n="0182a07"/>利根。亦名捷疾。亦名滿語。於一切法門。以利根･捷
<lb ed="X" n="0173a07"/><lb ed="R111" n="0182a08"/>疾･滿語明之者。乃可出離生死。梁劉<anchor xml:id="nkr_note_add_0173a0701" n="0173a0701"/><anchor xml:id="beg0173a0701" n="0173a0701"/>歊<anchor xml:id="end0173a0701"/>事佛精勤。
<lb ed="X" n="0173a08"/><lb ed="R111" n="0182a09"/>忽有老人無因而至。曰。君心力堅猛。必破生死。<anchor xml:id="nkr_note_add_0173a0801" n="0173a0801"/><anchor xml:id="beg0173a0801" n="0173a0801"/>歊<anchor xml:id="end0173a0801"/>
<lb ed="X" n="0173a09"/><lb ed="R111" n="0182a10"/>於化時果有靈驗。今學者名爲走道而<anchor xml:id="nkr_note_add_0173a0901" n="0173a0901"/><anchor xml:id="beg0173a0901" n="0173a0901"/>已<anchor xml:id="end0173a0901"/>。其實懶
<lb ed="X" n="0173a10"/><lb ed="R111" n="0182a11"/>墯迷醉於色･聲等法。如蠅爲唾所粘。味永嘉之平
<lb ed="X" n="0173a11"/><lb ed="R111" n="0182a12"/>生。如香象擺壞鎖繮。自在而去。蓋眞是比丘也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0173a12"/><lb ed="R111" n="0182a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0173a1201">維摩經曰。直心是道場。無虗假故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0173a13"/><lb ed="R111" n="0182a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0173a1301">傳曰。所謂擇法眼者。前聖授手。首楞嚴曰。諸修行
<lb ed="X" n="0173a14"/><lb ed="R111" n="0182a15"/>人。不能得成無上菩提。乃至別成聲聞･緣覺。及成
<lb ed="X" n="0173a15"/><lb ed="R111" n="0182a16"/>外道諸天魔王。及魔眷屬。皆由不知二種根本。錯
<lb ed="X" n="0173a16"/><lb ed="R111" n="0182a17"/>亂修習。猶如煑沙欲成佳饌。縱經塵劫。終不能得。
<lb ed="X" n="0173a17"/><lb ed="R111" n="0182a18"/>云何二種。阿難。一者無始生死根本。則汝今者與
<lb ed="X" n="0173a18"/><lb ed="R111" n="0182b01"/>諸衆生。用攀緣心爲自性者。二者無始菩提涅槃
<lb ed="X" n="0173a19"/><lb ed="R111" n="0182b02"/>元淸淨體。則汝今者識精元明。能生諸緣。緣所遺
<lb ed="X" n="0173a20"/><lb ed="R111" n="0182b03"/>者。卽直心也。攀緣心。卽虗假也。永明曰。心者。信也。
<lb ed="X" n="0173a21"/><lb ed="R111" n="0182b04"/>謂有前識法隨相行。則煩惱名識。不名心也。意者。
<lb ed="X" n="0173a22"/><lb ed="R111" n="0182b05"/>憶也。憶想前境起於妄。並是妄識。不干心事。心非
<lb ed="X" n="0173a23"/><lb ed="R111" n="0182b06"/>有無。有無不染。心非垢淨。垢淨不汙。乃至迷･悟･凡･
<lb ed="X" n="0173a24"/><lb ed="R111" n="0182b07"/>聖･行･來･去･住。並是妄識非心。心本不生。今亦無滅。
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0173b" n="0173b"/>
<lb ed="X" n="0173b01"/><lb ed="R111" n="0182b08"/>若知自心如此。佛亦然。而長沙偈曰。學道之人不
<lb ed="X" n="0173b02"/><lb ed="R111" n="0182b09"/>識眞。只爲從前認識神。無始時來生死本。癡人喚
<lb ed="X" n="0173b03"/><lb ed="R111" n="0182b10"/>作本來人。今時邪禪乃相傳授。以揚眉瞬目。豎拂
<lb ed="X" n="0173b04"/><lb ed="R111" n="0182b11"/>拈槌爲極則。佛法幾何不平沈哉。圓覺經曰。衆生
<lb ed="X" n="0173b05"/><lb ed="R111" n="0182b12"/>妄見流轉。厭流轉者。妄見涅槃。由此不能入淸淨
<lb ed="X" n="0173b06"/><lb ed="R111" n="0182b13"/>覺。非覺違拒諸能入者。有諸能入。非覺入故。謂脫
<lb ed="X" n="0173b07"/><lb ed="R111" n="0182b14"/>有能入覺道者。但成小乘。非能入覺。故曰。非覺入
<lb ed="X" n="0173b08"/><lb ed="R111" n="0182b15"/>故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0173b09"/><lb ed="R111" n="0182b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0173b0901">金剛般若經曰。如來於然燈佛所。有法得阿耨多羅
<lb ed="X" n="0173b10"/><lb ed="R111" n="0182b17"/>三藐三菩提不。不也。世尊。如我解佛所說義。佛於然
<lb ed="X" n="0173b11"/><lb ed="R111" n="0182b18"/>燈佛所。無有法得阿耨多羅三藐三菩提。佛言。如是･
<lb ed="X" n="0173b12"/><lb ed="R111" n="0183a01"/>如是。須菩提。實無有法。如來得阿耨多羅三藐三菩
<lb ed="X" n="0173b13"/><lb ed="R111" n="0183a02"/>提。須菩提。若有法。如來得阿耨多羅三藐三菩提者。
<lb ed="X" n="0173b14"/><lb ed="R111" n="0183a03"/>然燈佛則不與我授記。汝於來世。當得作佛。號釋迦
<lb ed="X" n="0173b15"/><lb ed="R111" n="0183a04"/>牟尼。以實無有法得阿耨多羅三藐三菩提。是故然
<lb ed="X" n="0173b16"/><lb ed="R111" n="0183a05"/>燈佛與我授記。作是言。汝於來世。當得作佛。號釋迦
<lb ed="X" n="0173b17"/><lb ed="R111" n="0183a06"/>牟尼。何以故。如來者。卽諸法如義。若有人言如來得
<lb ed="X" n="0173b18"/><lb ed="R111" n="0183a07"/>阿耨多羅三藐三菩提。須菩提。實無有法。佛得阿耨
<lb ed="X" n="0173b19"/><lb ed="R111" n="0183a08"/>多羅三藐三菩提。須菩提。如來所得阿耨多羅三藐
<lb ed="X" n="0173b20"/><lb ed="R111" n="0183a09"/>三菩提。於是中無實無虗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0173b21"/><lb ed="R111" n="0183a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0173b2101">傳曰。如曰如來所得。於是中無實無虗者。達磨東
<lb ed="X" n="0173b22"/><lb ed="R111" n="0183a11"/>來不言之意也。而世罕能知之。知之而罕能言之。
<lb ed="X" n="0173b23"/><lb ed="R111" n="0183a12"/>東坡曰。如來得阿耨多羅三藐三菩提。曰以無所
<lb ed="X" n="0173b24"/><lb ed="R111" n="0183a13"/>得故而得。舍利弗得阿羅漢道。亦曰以無所得故
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0173c" n="0173c"/>
<lb ed="X" n="0173c01"/><lb ed="R111" n="0183a14"/>而得。如來與舍利弗若是同乎。曰。何獨舍利弗。至
<lb ed="X" n="0173c02"/><lb ed="R111" n="0183a15"/>於百工賤技。承蜩･意鉤･履狶･畫墁。未有不同者也。
<lb ed="X" n="0173c03"/><lb ed="R111" n="0183a16"/>論道之大小。雖至於大菩薩。其視如來猶若天淵
<lb ed="X" n="0173c04"/><lb ed="R111" n="0183a17"/>然。及其以無所得故而得。則承蜩･意鉤･履狶･畫墁。
<lb ed="X" n="0173c05"/><lb ed="R111" n="0183a18"/>未有不與如來同者也。東坡之言吾法。如杜牧論
<lb ed="X" n="0173c06"/><lb ed="R111" n="0183b01"/>兵。曰。如珠在盤。至於圓･轉･橫･斜。不可得知。所可知
<lb ed="X" n="0173c07"/><lb ed="R111" n="0183b02"/>者。珠不出盤耳。如來應迹。本以度生。有法可傳。則
<lb ed="X" n="0173c08"/><lb ed="R111" n="0183b03"/>卽時授與。但與授記者。明知無法可傳也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0173c09"/><lb ed="R111" n="0183b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0173c0901">棗柏曰。華嚴第三會。於<name role="" type="person">須彌山</name>頂上說十住。表入理
<lb ed="X" n="0173c10"/><lb ed="R111" n="0183b05"/>契智。非生滅心所得至故。如<name role="" type="person">須彌山</name>在大海中。高八
<lb ed="X" n="0173c11"/><lb ed="R111" n="0183b06"/>萬四千由旬。非手足攀攬所及。明八萬四千塵勞山。
<lb ed="X" n="0173c12"/><lb ed="R111" n="0183b07"/>住煩惱大海。於一切法。無思無爲。卽煩惱海枯竭。塵
<lb ed="X" n="0173c13"/><lb ed="R111" n="0183b08"/>勞山便成一切智山。煩惱海便成性海。若起心思慮。
<lb ed="X" n="0173c14"/><lb ed="R111" n="0183b09"/>有所攀緣。則塵勞山愈高。煩惱海愈深。不可至其智
<lb ed="X" n="0173c15"/><lb ed="R111" n="0183b10"/>頂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0173c16"/><lb ed="R111" n="0183b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0173c1601">傳曰。首楞嚴曰。汝但棄其生滅。守於眞常。常光現
<lb ed="X" n="0173c17"/><lb ed="R111" n="0183b12"/>前。根･塵･識心。應時消落。故維摩大士現神力。卽時
<lb ed="X" n="0173c18"/><lb ed="R111" n="0183b13"/><name role="" type="person">須彌燈王</name>佛遣三萬二千師子座。高廣嚴淨。來入
<lb ed="X" n="0173c19"/><lb ed="R111" n="0183b14"/>維摩詰室。諸菩薩･大弟子･釋梵四天王等。昔所未
<lb ed="X" n="0173c20"/><lb ed="R111" n="0183b15"/>見。其室廣博。悉包容三萬二千師子座。無所妨礙。
<lb ed="X" n="0173c21"/><lb ed="R111" n="0183b16"/>寶覺禪師曰。以師子座之高廣。毗耶室之狹小。佇
<lb ed="X" n="0173c22"/><lb ed="R111" n="0183b17"/>思其間。卽成妨礙。嘗問轉運判官夏倚。汝言。情與
<lb ed="X" n="0173c23"/><lb ed="R111" n="0183b18"/>無情共一體。時有狗臥香卓下。乃以壓尺擊香卓。
<lb ed="X" n="0173c24"/><lb ed="R111" n="0184a01"/>又擊狗曰。狗有情卽去。香卓無情卽住。如何得成
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0174a" n="0174a"/>
<lb ed="X" n="0174a01"/><lb ed="R111" n="0184a02"/>一體。倚不能對。寶覺曰。纔入思惟。便成剩法。前聖
<lb ed="X" n="0174a02"/><lb ed="R111" n="0184a03"/>所知。轉相傳授。皆此旨也。而學者莫能明。如言彈
<lb ed="X" n="0174a03"/><lb ed="R111" n="0184a04"/>指而五百毒龍屈伏。女子之定亦出。尤昭著明白
<lb ed="X" n="0174a04"/><lb ed="R111" n="0184a05"/>者也。潙山嘗語仰山曰。寂子速道。莫入陰界。而仰
<lb ed="X" n="0174a05"/><lb ed="R111" n="0184a06"/>山曰。慧寂信位亦不立。予恨仰山極力道不盡。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0174a06"/><lb ed="R111" n="0184a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0174a0601">華嚴･十地品曰。生死皆由心所作。心若滅者生死盡。
<lb ed="X" n="0174a07"/><lb ed="R111" n="0184a08"/>又曰。隨順無明起諸有。若不隨順諸有斷。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0174a08"/><lb ed="R111" n="0184a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0174a0801">傳曰。譬如有人。畏影而逃日中。其行愈疾。而影愈
<lb ed="X" n="0174a09"/><lb ed="R111" n="0184a10"/>隨。休於樹陰。則影自滅。三尺童子知之。而學者畏
<lb ed="X" n="0174a10"/><lb ed="R111" n="0184a11"/>生死。乃不息滅妄心。是不類也。又如日親君子。則
<lb ed="X" n="0174a11"/><lb ed="R111" n="0184a12"/>小人自疏。日親小人。則君子自遠。市井庸人知之。
<lb ed="X" n="0174a12"/><lb ed="R111" n="0184a13"/>而學者畏流轉之苦。甘隨順無明。是首越而之燕
<lb ed="X" n="0174a13"/><lb ed="R111" n="0184a14"/>者也。夫知心寂滅。則不復故起現行。不與妄合。則
<lb ed="X" n="0174a14"/><lb ed="R111" n="0184a15"/>自然本智現前。此二種。第約之心耳。非加功也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0174a15"/><lb ed="R111" n="0184a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0174a1501">三祖粲禪師旣以大法付四祖信禪師。乃祝曰。愼勿
<lb ed="X" n="0174a16"/><lb ed="R111" n="0184a17"/>言自我處得法來。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0174a17"/><lb ed="R111" n="0184a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0174a1701">傳曰。易解曰。衆人之志。不出於飮食男女之間與。
<lb ed="X" n="0174a18"/><lb ed="R111" n="0184b01"/>凡養生之資。其資厚者其氣強。其資約者其氣微。
<lb ed="X" n="0174a19"/><lb ed="R111" n="0184b02"/>故氣勝志而爲魄。賢聖則不然。以志一氣。淸明在
<lb ed="X" n="0174a20"/><lb ed="R111" n="0184b03"/>躬。志氣如神。雖祿之天下。窮至匹夫。無所損益也。
<lb ed="X" n="0174a21"/><lb ed="R111" n="0184b04"/>故志勝氣而爲魂。衆人之死爲鬼。而聖賢爲神。非
<lb ed="X" n="0174a22"/><lb ed="R111" n="0184b05"/>有二知也。志之所在者異也。予以其說觀三祖。知
<lb ed="X" n="0174a23"/><lb ed="R111" n="0184b06"/>其爲志勝者也。嵩禪師曰。此蓋祖師以名迹爲道
<lb ed="X" n="0174a24"/><lb ed="R111" n="0184b07"/>之累。故雖師承。亦欲絕之。然則不言自粲公所得
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0174b" n="0174b"/>
<lb ed="X" n="0174b01"/><lb ed="R111" n="0184b08"/>法。便眞非嗣祖者耶。是大不然。粲公於時念達磨･
<lb ed="X" n="0174b02"/><lb ed="R111" n="0184b09"/>可祖宏法之艱難。皆爲邪師憎害。痛自愼耳。便謂
<lb ed="X" n="0174b03"/><lb ed="R111" n="0184b10"/>棄絕師承可乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0174b04"/><lb ed="R111" n="0184b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0174b0401">黃蘗運禪師曰。凡人臨欲終時。但觀五蘊皆空。四大
<lb ed="X" n="0174b05"/><lb ed="R111" n="0184b12"/>無我。眞心無相。不去不來。生時性亦不來。死時性亦
<lb ed="X" n="0174b06"/><lb ed="R111" n="0184b13"/>不去。湛然圓寂。心境一如。但能如是直下頓了。不爲
<lb ed="X" n="0174b07"/><lb ed="R111" n="0184b14"/>三世所拘繫。便是出世人也。切不得有分毫趨向。若
<lb ed="X" n="0174b08"/><lb ed="R111" n="0184b15"/>見善相諸佛來迎。及種種現前。亦無心隨去。若見惡
<lb ed="X" n="0174b09"/><lb ed="R111" n="0184b16"/>相種種現前。亦無怖畏。但自忘心。同於法界。便得自
<lb ed="X" n="0174b10"/><lb ed="R111" n="0184b17"/>在。此是要節。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0174b11"/><lb ed="R111" n="0184b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0174b1101">傳曰。此黃蘗一時爲裴相國之言也。敎其忘心。當
<lb ed="X" n="0174b12"/><lb ed="R111" n="0185a01"/>不必臨欲終時。乃作此觀。何以知之。圓覺曰。居一
<lb ed="X" n="0174b13"/><lb ed="R111" n="0185a02"/>切時。不起妄念。於諸妄心。亦不息滅。住妄想境。不
<lb ed="X" n="0174b14"/><lb ed="R111" n="0185a03"/>加了知。於無了知。不辯眞實。故其偈曰。末世諸衆
<lb ed="X" n="0174b15"/><lb ed="R111" n="0185a04"/>生。心不生虗妄。佛說如是人。現世卽菩薩。圭峯科
<lb ed="X" n="0174b16"/><lb ed="R111" n="0185a05"/>以爲忘心頓證。予以是觀前義。知其爲方便說也。
<lb ed="X" n="0174b17"/><lb ed="R111" n="0185a06"/>予嘗閱運公遺事。始名晞運。會昌之厄。以白帕蒙
<lb ed="X" n="0174b18"/><lb ed="R111" n="0185a07"/>首。易名神運。宣宗登極。復敎。仍名晞運。此叢林未
<lb ed="X" n="0174b19"/><lb ed="R111" n="0185a08"/>知者也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0174b20"/><lb ed="R111" n="0185a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0174b2001">入大乘論曰。諸法體相。世間現見。云何言無耶。曰。凡
<lb ed="X" n="0174b21"/><lb ed="R111" n="0185a10"/>愚妄見。此非可信。生滅之法。皆悉是空。生滅流轉。無
<lb ed="X" n="0174b22"/><lb ed="R111" n="0185a11"/>暫停時。相似相續故。妄見有實。猶如燈<g ref="#CB08504">𦦨</g>。念念生滅。
<lb ed="X" n="0174b23"/><lb ed="R111" n="0185a12"/>凡夫愚人。謂爲一<g ref="#CB08504">𦦨</g>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0174b24"/><lb ed="R111" n="0185a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0174b2401">傳曰。涅槃曰。如燈雖念念滅。而有光除破暗冥。念
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0174c" n="0174c"/>
<lb ed="X" n="0174c01"/><lb ed="R111" n="0185a14"/>等諸法。亦復如是。如衆生食。雖念念滅。亦能令飢
<lb ed="X" n="0174c02"/><lb ed="R111" n="0185a15"/>者而得飽滿。譬如上藥。雖念念滅。亦能愈病。日月
<lb ed="X" n="0174c03"/><lb ed="R111" n="0185a16"/>光明。雖念念滅。亦能增長草木。蓋一切諸法念念
<lb ed="X" n="0174c04"/><lb ed="R111" n="0185a17"/>滅絕。而今現見者。相似相續故。首楞嚴曰。諦觀法
<lb ed="X" n="0174c05"/><lb ed="R111" n="0185a18"/>法何狀。則知但自燈明。法自無暗。明暗俱空。無作
<lb ed="X" n="0174c06"/><lb ed="R111" n="0185b01"/>無取。明若有作。不應容暗。暗若可取。不應受明。今
<lb ed="X" n="0174c07"/><lb ed="R111" n="0185b02"/>觀夜室之暗。何自而來。忽有燈<g ref="#CB08504">𦦨</g>。暗何所往。石頭
<lb ed="X" n="0174c08"/><lb ed="R111" n="0185b03"/>曰。當明中有暗者。以明無作故。當暗中有明者。以
<lb ed="X" n="0174c09"/><lb ed="R111" n="0185b04"/>暗無取故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0174c10"/><lb ed="R111" n="0185b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0174c1001">法華經曰。世尊於一切衆前。現大神力。出廣長舌。上
<lb ed="X" n="0174c11"/><lb ed="R111" n="0185b06"/>至梵世。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0174c12"/><lb ed="R111" n="0185b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0174c1201">傳曰。潙山嘗曰。凡聖情盡。體露眞常。理事不二。卽
<lb ed="X" n="0174c13"/><lb ed="R111" n="0185b08"/>如如佛。而學者不能深味此語。苟認意度而<anchor xml:id="nkr_note_add_0174c1301" n="0174c1301"/><anchor xml:id="beg0174c1301" n="0174c1301"/>已<anchor xml:id="end0174c1301"/>。譬
<lb ed="X" n="0174c14"/><lb ed="R111" n="0185b09"/>如衆盲捫象。隨所得之爲是。故象偏爲尾･爲蹄･爲
<lb ed="X" n="0174c15"/><lb ed="R111" n="0185b10"/>腰･爲牙。而全象隱矣。般若經曰。無二無二分。無別
<lb ed="X" n="0174c16"/><lb ed="R111" n="0185b11"/>無斷故者。眞常也。非凝然一物。卓不變壞之常也。
<lb ed="X" n="0174c17"/><lb ed="R111" n="0185b12"/>而解法華者曰。佛音深妙。觸處皆聞。超越凡聖。則
<lb ed="X" n="0174c18"/><lb ed="R111" n="0185b13"/>其舌廣長。高出梵世。此殆所謂隨語生解。謬矣乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0174c19"/><lb ed="R111" n="0185b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0174c1901">五十計較經曰。菩薩問佛言。罪生復滅。何以我了不
<lb ed="X" n="0174c20"/><lb ed="R111" n="0185b15"/>見。佛問諸菩薩。汝曹心寧轉生不。諸菩薩報言。我心
<lb ed="X" n="0174c21"/><lb ed="R111" n="0185b16"/>轉生。設我心不轉生。亦不能與佛共語。佛問諸菩薩。
<lb ed="X" n="0174c22"/><lb ed="R111" n="0185b17"/>言若心生時。寧還自覺心生不。諸菩薩言。我但識見
<lb ed="X" n="0174c23"/><lb ed="R111" n="0185b18"/>因緣時。不覺初起生時。佛言。如汝所說。尙不能知心
<lb ed="X" n="0174c24"/><lb ed="R111" n="0186a01"/>初生時。何能無罪。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0175a" n="0175a"/>
<lb ed="X" n="0175a01"/><lb ed="R111" n="0186a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0175a0101">傳曰。諸菩薩疑旣曰有罪。我獨不見。而世尊曰。汝
<lb ed="X" n="0175a02"/><lb ed="R111" n="0186a03"/>不能知心初生。則罪有而不見也。永明曰。故知不
<lb ed="X" n="0175a03"/><lb ed="R111" n="0186a04"/>察最初一念因成之假。寧免後念相續成事之過
<lb ed="X" n="0175a04"/><lb ed="R111" n="0186a05"/>乎。吾以是知一切生死煩惱。皆因不覺故。若智爲
<lb ed="X" n="0175a05"/><lb ed="R111" n="0186a06"/>先導。則咎何由生。若了心外無法。則情想不生。不
<lb ed="X" n="0175a06"/><lb ed="R111" n="0186a07"/>用加功。直入不思議地也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0175a07"/><lb ed="R111" n="0186a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0175a0701">首楞嚴阿難偈曰。消我億劫顚倒想。不歷僧祇獲法
<lb ed="X" n="0175a08"/><lb ed="R111" n="0186a09"/>身。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0175a09"/><lb ed="R111" n="0186a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0175a0901">傳曰。予觀法華經。諸菩薩摩訶薩。從初涌出。以諸
<lb ed="X" n="0175a10"/><lb ed="R111" n="0186a11"/>菩薩種種讚法而讚於佛。如是時間經五十小劫。
<lb ed="X" n="0175a11"/><lb ed="R111" n="0186a12"/>是時釋迦牟尼佛默然而坐。及諸四衆亦皆默然
<lb ed="X" n="0175a12"/><lb ed="R111" n="0186a13"/>五十小劫。佛神力故。令諸大衆謂如半日。夫半日
<lb ed="X" n="0175a13"/><lb ed="R111" n="0186a14"/>之間歷五十小劫。顚倒想所持也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0175a14"/><lb ed="R111" n="0186a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0175a1401">唯識論問曰。依信說有四種。一･現見。二･比知。三･譬喩。
<lb ed="X" n="0175a15"/><lb ed="R111" n="0186a16"/>四･阿含。此諸信中。現信最勝。若無外境。云何世人言
<lb ed="X" n="0175a16"/><lb ed="R111" n="0186a17"/>我現見此靑･黃等物乎。答以偈曰。現見如夢中。見所
<lb ed="X" n="0175a17"/><lb ed="R111" n="0186a18"/>見不俱。見時不分別。云何言現見。諸凡夫人。煩惱夢
<lb ed="X" n="0175a18"/><lb ed="R111" n="0186b01"/>中。有所見事。皆如夢中。如初見色。不知色義。後時意
<lb ed="X" n="0175a19"/><lb ed="R111" n="0186b02"/>識分別。然方了知。以意識分別時。眼等識<anchor xml:id="nkr_note_add_0175a1901" n="0175a1901"/><anchor xml:id="beg0175a1901" n="0175a1901"/>已<anchor xml:id="end0175a1901"/>先滅故。
<lb ed="X" n="0175a20"/><lb ed="R111" n="0186b03"/>以一切法念念不住故。以見色時。未有意識。意識起
<lb ed="X" n="0175a21"/><lb ed="R111" n="0186b04"/>時。卽無眼等識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0175a22"/><lb ed="R111" n="0186b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0175a2201">傳曰。譬如世人同看文字。不識字者但見紙墨。義
<lb ed="X" n="0175a23"/><lb ed="R111" n="0186b06"/>理了不關思。而識字者但見義理。不礙紙墨也。不
<lb ed="X" n="0175a24"/><lb ed="R111" n="0186b07"/>識字者。五識現量也。而識字者。意識之境也。天台
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0175b" n="0175b"/>
<lb ed="X" n="0175b01"/><lb ed="R111" n="0186b08"/>宗以五識名退殘。謂是故也。故曰。見所見不俱。夫
<lb ed="X" n="0175b02"/><lb ed="R111" n="0186b09"/>紙墨文字。所以傳義理。義理得。則紙墨文字復安
<lb ed="X" n="0175b03"/><lb ed="R111" n="0186b10"/>用哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0175b04"/><lb ed="R111" n="0186b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0175b0401">曹山正命食。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0175b05"/><lb ed="R111" n="0186b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0175b0501">傳曰。瑜伽師地論曰死有三種。謂壽盡故･福盡故･
<lb ed="X" n="0175b06"/><lb ed="R111" n="0186b13"/>不避不平等故。當知亦是時非時死。或由善心。或
<lb ed="X" n="0175b07"/><lb ed="R111" n="0186b14"/>不善心。或無記心。云何壽盡死。猶如有一隨感壽
<lb ed="X" n="0175b08"/><lb ed="R111" n="0186b15"/>量滿盡故死。此名時死。云何福盡故死。猶如有一
<lb ed="X" n="0175b09"/><lb ed="R111" n="0186b16"/>資具缺故死。云何不避不平等故死。如世尊說九
<lb ed="X" n="0175b10"/><lb ed="R111" n="0186b17"/>因九緣。未盡壽量而死。何等爲九。謂食無度量･食
<lb ed="X" n="0175b11"/><lb ed="R111" n="0186b18"/>時不宜･不消復食･生而不吐･熟而持之･不近醫藥･
<lb ed="X" n="0175b12"/><lb ed="R111" n="0187a01"/>不知於<anchor xml:id="nkr_note_add_0175b1201" n="0175b1201"/><anchor xml:id="beg0175b1201" n="0175b1201"/>己<anchor xml:id="end0175b1201"/>若損若益･非時非量･行非梵行。此名非
<lb ed="X" n="0175b13"/><lb ed="R111" n="0187a02"/>時死。予以是觀之。乃知食而食。卽不枉死。故名正
<lb ed="X" n="0175b14"/><lb ed="R111" n="0187a03"/>命食。黃蘗曰。今時纔出來者。只欲多知多解。廣求
<lb ed="X" n="0175b15"/><lb ed="R111" n="0187a04"/>文義。喚作修行。不知多知解。翻成壅塞。唯多與兒
<lb ed="X" n="0175b16"/><lb ed="R111" n="0187a05"/>酥乳。消與不消都總不知。三乘學道人皆此樣。盡
<lb ed="X" n="0175b17"/><lb ed="R111" n="0187a06"/>名食不消。食不消者。所謂知解不消。皆爲毒藥。盡
<lb ed="X" n="0175b18"/><lb ed="R111" n="0187a07"/>向生滅邊收。眞如之中。無此事故。以此知曹山貴
<lb ed="X" n="0175b19"/><lb ed="R111" n="0187a08"/>正命食。立三墮。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0175b20"/><lb ed="R111" n="0187a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0175b2001">不斷聲色墮･隨墮･尊貴墮。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0175b21"/><lb ed="R111" n="0187a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0175b2101">傳曰。維摩經曰。爲壞和合相故。應取食。爲不受故。
<lb ed="X" n="0175b22"/><lb ed="R111" n="0187a11"/>應受彼食。以空聚想。入於聚落。所見色。與盲等。所
<lb ed="X" n="0175b23"/><lb ed="R111" n="0187a12"/>聞聲。與響等。所齅香。與風等。所食味。不分別。受諸
<lb ed="X" n="0175b24"/><lb ed="R111" n="0187a13"/>觸。如智證。知諸法。如幻相。無自性。無他性。本自不
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0175c" n="0175c"/>
<lb ed="X" n="0175c01"/><lb ed="R111" n="0187a14"/>然。今則無滅。此不斷聲色墮所由立也。又曰。須菩
<lb ed="X" n="0175c02"/><lb ed="R111" n="0187a15"/>提。不見佛･不聞法。彼外道六師。<name role="" type="person">富蘭那迦</name>葉･末伽
<lb ed="X" n="0175c03"/><lb ed="R111" n="0187a16"/>棃拘賒棃子･刪闍夜毗羅胝子･<name role="" type="person">阿耆多</name>翅舍欽婆
<lb ed="X" n="0175c04"/><lb ed="R111" n="0187a17"/>羅･迦羅鳩<g ref="#CB00501">䭾</g>迦旃延･尼揵陀若提子等。是汝之師。
<lb ed="X" n="0175c05"/><lb ed="R111" n="0187a18"/>因其出家。彼師所墮。汝亦隨墮。乃可取食。此隨墮
<lb ed="X" n="0175c06"/><lb ed="R111" n="0187b01"/>之所由立也。又曰。謗諸佛。毀於法。不入衆數。終不
<lb ed="X" n="0175c07"/><lb ed="R111" n="0187b02"/>得滅度。汝若如是。乃可取食。此尊貴墮之所由立
<lb ed="X" n="0175c08"/><lb ed="R111" n="0187b03"/>也。予嘗深觀曹山。其自比六祖無所媿。以其蕩除
<lb ed="X" n="0175c09"/><lb ed="R111" n="0187b04"/>聖･凡之情。有大方便。南泉曰。三世諸佛不知有。黧
<lb ed="X" n="0175c10"/><lb ed="R111" n="0187b05"/>奴白牯却知有。乃不如曹山止言一墮字耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0175c11"/><lb ed="R111" n="0187b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0175c1101">唐･萬回和尙偈曰。明暗兩忘開佛眼<note place="inline">一本云黑白兩忘</note>。不繫
<lb ed="X" n="0175c12"/><lb ed="R111" n="0187b07"/>一法出蓮叢。眞空不壞靈智性。妙用恒常無作功。聖
<lb ed="X" n="0175c13"/><lb ed="R111" n="0187b08"/>智本來成佛道。寂光非照自圓通。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0175c14"/><lb ed="R111" n="0187b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0175c1401">傳曰。首楞嚴曰。緣見因明。暗成無見。不明自發。則
<lb ed="X" n="0175c15"/><lb ed="R111" n="0187b10"/>諸暗相永不能昏。夫不因明塵而自發。不爲暗塵
<lb ed="X" n="0175c16"/><lb ed="R111" n="0187b11"/>之所昏。則佛眼開矣。又曰。餘塵尙諸學。明極卽如
<lb ed="X" n="0175c17"/><lb ed="R111" n="0187b12"/>來。夫以纖塵未盡。則未至等妙。所以貴不繫一法
<lb ed="X" n="0175c18"/><lb ed="R111" n="0187b13"/>也。佛眼旣開。則不受一法。然寂光非照。故首山臨
<lb ed="X" n="0175c19"/><lb ed="R111" n="0187b14"/>終偈曰。白銀世界金色身。情與無情共一眞。明暗
<lb ed="X" n="0175c20"/><lb ed="R111" n="0187b15"/>盡時俱不照。日輪午後示全身。果午後泊然而化。
<lb ed="X" n="0175c21"/><lb ed="R111" n="0187b16"/>黑白兩忘之效也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0175c22"/><lb ed="R111" n="0187b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0175c2201">淨業障經曰。佛吿比丘。一切諸法。本性淸淨。然諸凡
<lb ed="X" n="0175c23"/><lb ed="R111" n="0187b18"/>夫愚小無智。於無有法不知如故。妄生分別。以分別
<lb ed="X" n="0175c24"/><lb ed="R111" n="0188a01"/>故。墮三惡道。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0176a" n="0176a"/>
<lb ed="X" n="0176a01"/><lb ed="R111" n="0188a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0176a0101">傳曰。如言以分別故。墮三惡道。則不分別。遂成無
<lb ed="X" n="0176a02"/><lb ed="R111" n="0188a03"/>上佛果乎。曰不分別。則機關木偶耳。非能得道也。
<lb ed="X" n="0176a03"/><lb ed="R111" n="0188a04"/>維摩經曰。無我無造無受者。善惡之業亦不忘者。
<lb ed="X" n="0176a04"/><lb ed="R111" n="0188a05"/>遮凡夫愚小墮增益損減謗。而密示無生之妙也。
<lb ed="X" n="0176a05"/><lb ed="R111" n="0188a06"/>永嘉曰。誰無念。誰無生。若實無生無不生。喚取機
<lb ed="X" n="0176a06"/><lb ed="R111" n="0188a07"/>關木人問。求佛施功早晚成。又曰。了卽業障本來
<lb ed="X" n="0176a07"/><lb ed="R111" n="0188a08"/>空。未了應須償夙債。今推其効。以盡其執情。世間
<lb ed="X" n="0176a08"/><lb ed="R111" n="0188a09"/>法。殺人者死。而怒波覆舟。舟人皆死。不聞水與風
<lb ed="X" n="0176a09"/><lb ed="R111" n="0188a10"/>有罪。出世間法先論因果。故曰。假使百千劫。所作
<lb ed="X" n="0176a10"/><lb ed="R111" n="0188a11"/>業不忘。而埜火燒山林。禽蟲皆死。而火亦速滅。不
<lb ed="X" n="0176a11"/><lb ed="R111" n="0188a12"/>聞火受三惡道苦。可深思之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0176a12"/><lb ed="R111" n="0188a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0176a1201">雪峯禪師。函葢乾坤句。截斷衆流句。隨波逐浪句。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0176a13"/><lb ed="R111" n="0188a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0176a1301">傳曰。宗師約法。以定綱宗。以簡偏邪。如雪峯三句。
<lb ed="X" n="0176a14"/><lb ed="R111" n="0188a15"/>玄沙嘗言之曰。是汝諸人見有嶮惡。見有大蟲･刀･
<lb ed="X" n="0176a15"/><lb ed="R111" n="0188a16"/>劍諸事來逼汝身命。便生無限怖畏。恰如世間畫
<lb ed="X" n="0176a16"/><lb ed="R111" n="0188a17"/>師。自畫作地獄變相。畫大蟲･刀･劍了。好好地看著。
<lb ed="X" n="0176a17"/><lb ed="R111" n="0188a18"/>却自生怕怖。亦不是別人與汝爲過。汝如今欲免
<lb ed="X" n="0176a18"/><lb ed="R111" n="0188b01"/>此至惑麼。但識取金剛眼睛。若識得。不曾敎有纖
<lb ed="X" n="0176a19"/><lb ed="R111" n="0188b02"/>塵可得露現。何處更有虎狼刀劍。解嗋嚇得汝。直
<lb ed="X" n="0176a20"/><lb ed="R111" n="0188b03"/>至釋迦。如是伎倆。亦覓出頭處不得。所以我向汝
<lb ed="X" n="0176a21"/><lb ed="R111" n="0188b04"/>道。沙門眼。把定世界。函葢乾坤。不漏絲髮。何處更
<lb ed="X" n="0176a22"/><lb ed="R111" n="0188b05"/>有一物爲汝知見。如是出脫。如是奇特。何不究取。
<lb ed="X" n="0176a23"/><lb ed="R111" n="0188b06"/>此函葢乾坤句也。又曰。鐘中無鼓響。鼓中無鐘聲。
<lb ed="X" n="0176a24"/><lb ed="R111" n="0188b07"/>鐘鼓不交參。句句無前後。如壯士展臂。不借他力。
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0176b" n="0176b"/>
<lb ed="X" n="0176b01"/><lb ed="R111" n="0188b08"/>如師子游行。豈求伴侶。此截斷衆流句也。又曰。大
<lb ed="X" n="0176b02"/><lb ed="R111" n="0188b09"/>唐國內宗乘。未有一人擧倡。設有一人擧倡。盡大
<lb ed="X" n="0176b03"/><lb ed="R111" n="0188b10"/>地人失却性命。無孔鐵鎚相似。一時亡鋒結舌去。
<lb ed="X" n="0176b04"/><lb ed="R111" n="0188b11"/>汝諸人賴我不惜身命。共汝顚倒知見。隨汝狂意。
<lb ed="X" n="0176b05"/><lb ed="R111" n="0188b12"/>方有申問處。我若不共汝與麼知聞去。汝向什麼
<lb ed="X" n="0176b06"/><lb ed="R111" n="0188b13"/>處得見我。此隨波逐浪句也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0176b07"/><lb ed="R111" n="0188b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0176b0701">嵩山安國師曰。作善則善現。作惡則惡現。眞心卽隱
<lb ed="X" n="0176b08"/><lb ed="R111" n="0188b15"/>沒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0176b09"/><lb ed="R111" n="0188b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0176b0901">傳曰。所言善現者。百丈曰。本有之性。不可名目。本
<lb ed="X" n="0176b10"/><lb ed="R111" n="0188b17"/>來不是凡･不是聖･不是垢淨･亦非空有･亦非善惡。
<lb ed="X" n="0176b11"/><lb ed="R111" n="0188b18"/>若與諸染法相應。名天人二乘界。所言惡現者。搜
<lb ed="X" n="0176b12"/><lb ed="R111" n="0189a01"/>神記曰。蛇千年則能斷<anchor xml:id="nkr_note_add_0176b1201" n="0176b1201"/><anchor xml:id="beg0176b1201" n="0176b1201"/>已<anchor xml:id="end0176b1201"/>復續。淮南子曰。神蛇自
<lb ed="X" n="0176b13"/><lb ed="R111" n="0189a02"/>斷其身。而自相續。隋煬帝遣使於嶺南瀕海。窮山
<lb ed="X" n="0176b14"/><lb ed="R111" n="0189a03"/>求此蛇。長三尺許。色錦文而似金。熟視微黑。解食
<lb ed="X" n="0176b15"/><lb ed="R111" n="0189a04"/>肉而不毒。人欲令自斷。則觸之令怒若不勝憤。則
<lb ed="X" n="0176b16"/><lb ed="R111" n="0189a05"/>輒斷而爲三四。若刀截焉。其皮骨之理亦有血。怒
<lb ed="X" n="0176b17"/><lb ed="R111" n="0189a06"/>定久。乃又相就。而相連續如故。隋著作郞鄧隆曰。
<lb ed="X" n="0176b18"/><lb ed="R111" n="0189a07"/>此靈蛇也。能自斷。不必千歲。夫天人二乘界。例能
<lb ed="X" n="0176b19"/><lb ed="R111" n="0189a08"/>他身飛升。善念增長之力也。蛇能自斷且千歲。惡
<lb ed="X" n="0176b20"/><lb ed="R111" n="0189a09"/>念增長之力也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0176b21"/><lb ed="R111" n="0189a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0176b2101">法華經曰。無上兩足尊。知法常無性。佛種從緣起。是
<lb ed="X" n="0176b22"/><lb ed="R111" n="0189a11"/>故說一乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0176b23"/><lb ed="R111" n="0189a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0176b2301">傳曰。永明曰。緣起佛種者。報身佛。非法身佛也。不
<lb ed="X" n="0176b24"/><lb ed="R111" n="0189a13"/>知永明何所據依而爲此言。經以一乘爲言。則寧
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0176c" n="0176c"/>
<lb ed="X" n="0176c01"/><lb ed="R111" n="0189a14"/>當分別法･報身乎。所謂是法住法位者。<name role="" type="person">馬鳴</name>所言
<lb ed="X" n="0176c02"/><lb ed="R111" n="0189a15"/>隨順世間種種知故。世間之相旣曰種種。則非以
<lb ed="X" n="0176c03"/><lb ed="R111" n="0189a16"/>本自無性。而皆從緣起何哉。知其緣起而無生。卽
<lb ed="X" n="0176c04"/><lb ed="R111" n="0189a17"/>是佛種。所謂世間相常住者。<name role="" type="person">馬鳴</name>所言一切法常
<lb ed="X" n="0176c05"/><lb ed="R111" n="0189a18"/>靜。無有起相。予童子時。聞三峯靘禪師誦<name role="" type="person">迦葉波</name>
<lb ed="X" n="0176c06"/><lb ed="R111" n="0189b01"/>偈曰。諸法從緣生。諸法從緣滅。我師大沙門。常作
<lb ed="X" n="0176c07"/><lb ed="R111" n="0189b02"/>如是說。心曉然愛之。旣落髮。游方學道。讀棗栢論
<lb ed="X" n="0176c08"/><lb ed="R111" n="0189b03"/>曰。有作之法。難成隨緣。無作易辦。作者勞而無功。
<lb ed="X" n="0176c09"/><lb ed="R111" n="0189b04"/>不作隨緣自就。無功之功。功不虗棄。有功之功。功
<lb ed="X" n="0176c10"/><lb ed="R111" n="0189b05"/>皆無常。多劫積修。終歸敗壞。一念緣起無生。超彼
<lb ed="X" n="0176c11"/><lb ed="R111" n="0189b06"/>三乘權學等見。於是頓見<name role="" type="person">迦葉波</name>說偈之意。維摩
<lb ed="X" n="0176c12"/><lb ed="R111" n="0189b07"/>謂<name role="" type="person">文殊師利</name>曰。不來相而來。不見相而見。文殊師
<lb ed="X" n="0176c13"/><lb ed="R111" n="0189b08"/>利曰。如是。居士。若來<anchor xml:id="nkr_note_add_0176c1301" n="0176c1301"/><anchor xml:id="beg0176c1301" n="0176c1301"/>已<anchor xml:id="end0176c1301"/>更不來。若去<anchor xml:id="nkr_note_add_0176c1302" n="0176c1302"/><anchor xml:id="beg0176c1302" n="0176c1302"/>已<anchor xml:id="end0176c1302"/>更不去。所
<lb ed="X" n="0176c14"/><lb ed="R111" n="0189b09"/>以者何。來者無所從來。去者無所至去。可見者更
<lb ed="X" n="0176c15"/><lb ed="R111" n="0189b10"/>不可見。與法華同旨也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0176c16"/><lb ed="R111" n="0189b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0176c1601">淸涼國師答復禮法師所問眞妄偈曰。本淨本不覺。
<lb ed="X" n="0176c17"/><lb ed="R111" n="0189b12"/>由茲妄念起。能迷非所迷。安得長相似。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0176c18"/><lb ed="R111" n="0189b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0176c1801">傳曰。圓覺會上。<name role="" type="person">金剛藏菩薩</name>所問世界始終生滅。
<lb ed="X" n="0176c19"/><lb ed="R111" n="0189b14"/>前後有無之故。而世尊先令息滅妄心。淨諸業障。
<lb ed="X" n="0176c20"/><lb ed="R111" n="0189b15"/>菩薩所問。一切衆生。本性淸淨。云何染汙。而世尊
<lb ed="X" n="0176c21"/><lb ed="R111" n="0189b16"/>但曰。爲有我･人･衆生。及與壽命。終不明吿其所以
<lb ed="X" n="0176c22"/><lb ed="R111" n="0189b17"/>然。淸涼言本淨本不覺。則含其無性之旨。深得世
<lb ed="X" n="0176c23"/><lb ed="R111" n="0189b18"/>尊法施之式。何以知之。大經疏曰。一切法有二。一
<lb ed="X" n="0176c24"/><lb ed="R111" n="0190a01"/>是所迷。謂緣起不實。故如幻也。緣成。故無性也。二
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0177a" n="0177a"/>
<lb ed="X" n="0177a01"/><lb ed="R111" n="0190a02"/>是能迷。謂徧計無物。故如空也。妄計。故無相也。又
<lb ed="X" n="0177a02"/><lb ed="R111" n="0190a03"/>以不覺。故不知有。以不信。故不承當。<anchor xml:id="nkr_note_add_0177a0201" n="0177a0201"/><anchor xml:id="beg0177a0201" n="0177a0201"/>但<anchor xml:id="end0177a0201"/>起無明。空
<lb ed="X" n="0177a03"/><lb ed="R111" n="0190a04"/>成倒想耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0177a04"/><lb ed="R111" n="0190a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0177a0401">棗栢曰。十定品法門。其定名入刹那際。如三乘說。八
<lb ed="X" n="0177a05"/><lb ed="R111" n="0190a06"/>十生滅爲一刹那。八十刹那爲一念。此明三乘說。如
<lb ed="X" n="0177a06"/><lb ed="R111" n="0190a07"/>此一乘。但以刹那是極短促。思慮不及之故。終不別
<lb ed="X" n="0177a07"/><lb ed="R111" n="0190a08"/>論有生滅。明如來出世。始終不離刹那際。爲一乘道
<lb ed="X" n="0177a08"/><lb ed="R111" n="0190a09"/>理情解。有以情解者。疑網不除。且信佛語。自疑不斷。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0177a09"/><lb ed="R111" n="0190a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0177a0901">傳曰。潙山問香嚴曰。我不問汝經論義理種種知
<lb ed="X" n="0177a10"/><lb ed="R111" n="0190a11"/>見。汝但向父母未生前道取一句。香嚴曰。和尙替
<lb ed="X" n="0177a11"/><lb ed="R111" n="0190a12"/>我道。潙山曰。道得卽是我三昧。於汝何益。於是香
<lb ed="X" n="0177a12"/><lb ed="R111" n="0190a13"/>嚴泣辭潙山。曰。畫餠不可充飢。今生不復學識。且
<lb ed="X" n="0177a13"/><lb ed="R111" n="0190a14"/>作箇長行粥飯僧。遂去止南陽。菴以休息焉。久之。
<lb ed="X" n="0177a14"/><lb ed="R111" n="0190a15"/>一日糞除瓦礫擊竹。笑曰。潙山大慈。恩踰父母。當
<lb ed="X" n="0177a15"/><lb ed="R111" n="0190a16"/>日若爲我說却。何處有今日。如香嚴。乃可稱自疑
<lb ed="X" n="0177a16"/><lb ed="R111" n="0190a17"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0177a1601" n="0177a1601"/><anchor xml:id="beg0177a1601" n="0177a1601"/>已<anchor xml:id="end0177a1601"/>斷。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0177a17"/><lb ed="R111" n="0190a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0177a1701">雲居宏覺禪師。僧問。如何是沙門所重。宏覺曰。心識
<lb ed="X" n="0177a18"/><lb ed="R111" n="0190b01"/>不到處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0177a19"/><lb ed="R111" n="0190b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0177a1901">傳曰。洞上宗旨。語忌十成。十欲犯。犯則謂之觸諱。
<lb ed="X" n="0177a20"/><lb ed="R111" n="0190b03"/>如五位曰。但能不觸當今諱。也勝前朝斷舌才。宏
<lb ed="X" n="0177a21"/><lb ed="R111" n="0190b04"/>覺蓋洞山之高弟也。而所答之語如此。豈非觸諱
<lb ed="X" n="0177a22"/><lb ed="R111" n="0190b05"/>乎。曰。東坡最能爲譬。嘗曰。以吾之所知。推至其所
<lb ed="X" n="0177a23"/><lb ed="R111" n="0190b06"/>不知。嬰兒生而導之言。稍長而敎之書。口必至於
<lb ed="X" n="0177a24"/><lb ed="R111" n="0190b07"/>忘聲而後能言。手必至於忘筆而後能書。此吾之
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0177b" n="0177b"/>
<lb ed="X" n="0177b01"/><lb ed="R111" n="0190b08"/>所知也。口不能忘聲。則語言難於屬文。手不能忘
<lb ed="X" n="0177b02"/><lb ed="R111" n="0190b09"/>筆。則字畫難於刻雕。及其相忘之至。則形容心術。
<lb ed="X" n="0177b03"/><lb ed="R111" n="0190b10"/>酬酢萬物之變。忽然而不自知也。夫不犯諱。忌十
<lb ed="X" n="0177b04"/><lb ed="R111" n="0190b11"/>成者。法也。宏覺不忘法。何以能識宗。金剛般若曰。
<lb ed="X" n="0177b05"/><lb ed="R111" n="0190b12"/>一切賢聖皆以無爲法而有差別。覺以之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0177b06"/><lb ed="R111" n="0190b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0177b0601">提婆曰。稟明於心。不假外也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0177b07"/><lb ed="R111" n="0190b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0177b0701">傳曰。<name role="" type="person">提婆菩薩</name>。博識強記。才辯絕倫。名震五天。然
<lb ed="X" n="0177b08"/><lb ed="R111" n="0190b15"/>猶以人不信用其言爲憂。天竺有大自在天人。身
<lb ed="X" n="0177b09"/><lb ed="R111" n="0190b16"/>眞金色。高二丈。人有所求。皆如所願。提婆造廟見
<lb ed="X" n="0177b10"/><lb ed="R111" n="0190b17"/>之。萬衆隨入。像果瞬視若怒。提婆曰。神則神矣。何
<lb ed="X" n="0177b11"/><lb ed="R111" n="0190b18"/>其小哉。正當以威靈感人。智德化物。而假金爲軀。
<lb ed="X" n="0177b12"/><lb ed="R111" n="0191a01"/>玻瓈爲目以妖世。非所望也。卽梯其肩。鑿出目睛。
<lb ed="X" n="0177b13"/><lb ed="R111" n="0191a02"/>觀者疑之。曰。大自在天乃爲一小婆羅門所折困
<lb ed="X" n="0177b14"/><lb ed="R111" n="0191a03"/>耶。提婆曉人曰。神明遠大。故以近事試我。我得其
<lb ed="X" n="0177b15"/><lb ed="R111" n="0191a04"/>心。故敢爾也。於是辦供。是夜大自在天降以受之
<lb ed="X" n="0177b16"/><lb ed="R111" n="0191a05"/>曰。汝得我心。人得我形。汝以心供。人以質饋。知而
<lb ed="X" n="0177b17"/><lb ed="R111" n="0191a06"/>敬我者汝。畏而誣我者人。然汝供甚美。但乏我所
<lb ed="X" n="0177b18"/><lb ed="R111" n="0191a07"/>欲。提婆曰。神須何物。大自在天人曰。我缺左目。能
<lb ed="X" n="0177b19"/><lb ed="R111" n="0191a08"/>施我乎。提婆笑。卽出自<anchor xml:id="nkr_note_add_0177b1901" n="0177b1901"/><anchor xml:id="beg0177b1901" n="0177b1901"/>己<anchor xml:id="end0177b1901"/>目與之。愈出而愈不竭。
<lb ed="X" n="0177b20"/><lb ed="R111" n="0191a09"/>自旦及暮。出目睛數萬。神讚曰。善哉摩衲。眞上施
<lb ed="X" n="0177b21"/><lb ed="R111" n="0191a10"/>也。欲何所求。提婆曰。我稟明於心。不假外也。予嘗
<lb ed="X" n="0177b22"/><lb ed="R111" n="0191a11"/>笑提婆顚倒。旣曰稟明於心。不假外也。則亦安用
<lb ed="X" n="0177b23"/><lb ed="R111" n="0191a12"/>求神。欲人信用其言乎。方曰不假於外而求神。如
<lb ed="X" n="0177b24"/><lb ed="R111" n="0191a13"/>醉夫謂人曰吾平生不解飮也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0177c" n="0177c"/>
<lb ed="X" n="0177c01"/><lb ed="R111" n="0191a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0177c0101">曹山本寂禪師偈曰。從緣薦得相應疾。就體消停得
<lb ed="X" n="0177c02"/><lb ed="R111" n="0191a15"/>力遲。瞥起本來無處所。吾師暫說不思議。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0177c03"/><lb ed="R111" n="0191a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0177c0301">傳曰。予以是觀之。千聖皆稱此一念之心起時了
<lb ed="X" n="0177c04"/><lb ed="R111" n="0191a17"/>不可得。是眞不思議也。離則決定無別殊勝。故如
<lb ed="X" n="0177c05"/><lb ed="R111" n="0191a18"/>是了知。豈不疾乎。華嚴經曰。以少方便。疾成菩提。
<lb ed="X" n="0177c06"/><lb ed="R111" n="0191b01"/>曰。然則學者何爲而不信耶。曰。如竹林善會禪師
<lb ed="X" n="0177c07"/><lb ed="R111" n="0191b02"/>爲道吾發之。以見船子。言下省悟。旣去而回顧。船
<lb ed="X" n="0177c08"/><lb ed="R111" n="0191b03"/>子笑曰。這漢疑我別有也。於是覆其舟。蓋信力尙
<lb ed="X" n="0177c09"/><lb ed="R111" n="0191b04"/>微。未大通透故耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0177c10"/><lb ed="R111" n="0191b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0177c1001">法華經曰。爾時龍女有一寶珠。價値三千大千世界。
<lb ed="X" n="0177c11"/><lb ed="R111" n="0191b06"/>持以上佛。佛卽受之。龍女謂智積菩薩･尊者舍利弗
<lb ed="X" n="0177c12"/><lb ed="R111" n="0191b07"/>言。我獻寶珠。世尊納受。是事疾不。答言。甚疾。女言。以
<lb ed="X" n="0177c13"/><lb ed="R111" n="0191b08"/>汝神力。觀我成佛。復速於此。當時衆會。皆見龍女忽
<lb ed="X" n="0177c14"/><lb ed="R111" n="0191b09"/>然之間。變成男子。具菩薩行。卽往南方無垢世界。坐
<lb ed="X" n="0177c15"/><lb ed="R111" n="0191b10"/>寶蓮華。成等正覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0177c16"/><lb ed="R111" n="0191b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0177c1601">傳曰。棗栢曰。此義如華嚴經所說卽不然。但使自
<lb ed="X" n="0177c17"/><lb ed="R111" n="0191b12"/>無情見。大智踰明。萬法體眞。無轉變相。如維摩經
<lb ed="X" n="0177c18"/><lb ed="R111" n="0191b13"/>舍利弗謂天女曰。何故不轉女身。天女謂舍利弗。
<lb ed="X" n="0177c19"/><lb ed="R111" n="0191b14"/>我十二年來求女身相了不可得。當何所轉。菴提
<lb ed="X" n="0177c20"/><lb ed="R111" n="0191b15"/>遮女謂舍利弗。自男生我女。當知萬法。本自體如。
<lb ed="X" n="0177c21"/><lb ed="R111" n="0191b16"/>有何可轉。如入法界品善財童子善知識。文殊･普
<lb ed="X" n="0177c22"/><lb ed="R111" n="0191b17"/>賢･比丘･比丘尼･長者･童子･優婆夷･童女･仙人･外道。
<lb ed="X" n="0177c23"/><lb ed="R111" n="0191b18"/>五十三人。各各自具菩薩行。自具佛法。隨諸衆生。
<lb ed="X" n="0177c24"/><lb ed="R111" n="0192a01"/>見身不同。不云有轉。若以法眼觀。無俗不眞。若以
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0178a" n="0178a"/>
<lb ed="X" n="0178a01"/><lb ed="R111" n="0192a02"/>世間肉眼觀。無眞不俗。以法華經對權敎三根。見
<lb ed="X" n="0178a02"/><lb ed="R111" n="0192a03"/>未盡者令我信種。且將女相速轉成佛。令生奇特。
<lb ed="X" n="0178a03"/><lb ed="R111" n="0192a04"/>方始發心。趣眞知見。不堪本法。而起善根。此明且
<lb ed="X" n="0178a04"/><lb ed="R111" n="0192a05"/>引三權令歸一實。又破彼時劫定執三僧祇。令於
<lb ed="X" n="0178a05"/><lb ed="R111" n="0192a06"/>刹那。證三世性。本來一際。無始無終。稱法平等。裂
<lb ed="X" n="0178a06"/><lb ed="R111" n="0192a07"/>三乘之見網。撤菩薩之草菴。令歸法界之門。入佛
<lb ed="X" n="0178a07"/><lb ed="R111" n="0192a08"/>眞實之宅。故令龍女成佛。明非過去久修。年始八
<lb ed="X" n="0178a08"/><lb ed="R111" n="0192a09"/>歲。又表今非舊學。轉女時分。不逾刹那。具行佛果。
<lb ed="X" n="0178a09"/><lb ed="R111" n="0192a10"/>無虧毫念。法本如是。自體無時。權學三根。自將見
<lb ed="X" n="0178a10"/><lb ed="R111" n="0192a11"/>隔。迷自實法。反稱爲他。不知躬<anchor xml:id="nkr_note_add_0178a1001" n="0178a1001"/><anchor xml:id="beg0178a1001" n="0178a1001"/>己<anchor xml:id="end0178a1001"/>。本事如斯。全處
<lb ed="X" n="0178a11"/><lb ed="R111" n="0192a12"/>宅中。猶懷滯見。云何界外。懸指僧祇。此見不離。定
<lb ed="X" n="0178a12"/><lb ed="R111" n="0192a13"/>乖永劫。回心見謝。方始舊居。何如今時。滅諸見業。
<lb ed="X" n="0178a13"/><lb ed="R111" n="0192a14"/>徒煩多劫。苦困方回。如華嚴經法界緣起門。明凡
<lb ed="X" n="0178a14"/><lb ed="R111" n="0192a15"/>聖一眞。猶存見隔。見存卽凡。情亡卽佛。稱性緣起。
<lb ed="X" n="0178a15"/><lb ed="R111" n="0192a16"/>俯仰進退。屈伸謙敬。皆菩薩行。無有一法可轉變
<lb ed="X" n="0178a16"/><lb ed="R111" n="0192a17"/>相。有生住滅。故不同龍女轉身成佛。予以謂龍旁
<lb ed="X" n="0178a17"/><lb ed="R111" n="0192a18"/>生。女有五障。八歲非久積功力。忽然之頃。非歷塵
<lb ed="X" n="0178a18"/><lb ed="R111" n="0192b01"/>劫。乃化而成佛者。超越諸趣。脫離業果。凌跨十世。
<lb ed="X" n="0178a19"/><lb ed="R111" n="0192b02"/>猛利成就之象也。不欲正言。故以象示。意使學者
<lb ed="X" n="0178a20"/><lb ed="R111" n="0192b03"/>自悟耳。便以爲實法。較兩經而優劣之。其可哉。然
<lb ed="X" n="0178a21"/><lb ed="R111" n="0192b04"/>則方等深經。有正言之者乎。曰。首楞嚴曰。金剛王
<lb ed="X" n="0178a22"/><lb ed="R111" n="0192b05"/>寶覺。彈指超無學。華嚴曰。超諸方便成十力是也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0178a23"/><lb ed="R111" n="0192b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0178a2301">永明禪師曰。匿蹟韜光。潛行密用。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0178a24"/><lb ed="R111" n="0192b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0178a2401">傳曰。明山賓困乏。貨所乘牛。旣售受錢。乃謂買者
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0178b" n="0178b"/>
<lb ed="X" n="0178b01"/><lb ed="R111" n="0192b08"/>曰。此牛經患漏蹄。然療差<anchor xml:id="nkr_note_add_0178b0101" n="0178b0101"/><anchor xml:id="beg0178b0101" n="0178b0101"/>已<anchor xml:id="end0178b0101"/>久。恐後脫發。無容不
<lb ed="X" n="0178b02"/><lb ed="R111" n="0192b09"/>相語。買者遽追受錢。孔嵩家貧。變姓名傭於阿里。
<lb ed="X" n="0178b03"/><lb ed="R111" n="0192b10"/>范式爲牧伯。行部到新野。縣選嵩導騎迎式。式見
<lb ed="X" n="0178b04"/><lb ed="R111" n="0192b11"/>而識之。呼嵩把臂謂曰。非孔仲山耶。對之嘆息。欲
<lb ed="X" n="0178b05"/><lb ed="R111" n="0192b12"/>與之俱載而去。嵩以爲先傭未竟。不肯去。大智度
<lb ed="X" n="0178b06"/><lb ed="R111" n="0192b13"/>論曰。譬如醫師。治風狂人。望見詬罵。而醫師但欲
<lb ed="X" n="0178b07"/><lb ed="R111" n="0192b14"/>驗其所施之術。不恤其狂。行人調心。亦復如是。故
<lb ed="X" n="0178b08"/><lb ed="R111" n="0192b15"/>二祖大師旣老。出入市里。混於婬坊酒肆之間。有
<lb ed="X" n="0178b09"/><lb ed="R111" n="0192b16"/>嘲之者。答曰。我自調心。非干汝事。此韜光密用者
<lb ed="X" n="0178b10"/><lb ed="R111" n="0192b17"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0178b11"/><lb ed="R111" n="0192b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0178b1101">金剛般若三性。依他･徧計･圓成實智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0178b12"/><lb ed="R111" n="0193a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0178b1201">傳曰。法華會上。一切衆生喜見菩薩。供養日月淨
<lb ed="X" n="0178b13"/><lb ed="R111" n="0193a02"/>明德佛。身服諸華香油。滿千二百歲<anchor xml:id="nkr_note_add_0178b1301" n="0178b1301"/><anchor xml:id="beg0178b1301" n="0178b1301"/>已<anchor xml:id="end0178b1301"/>。香油塗身。
<lb ed="X" n="0178b14"/><lb ed="R111" n="0193a03"/>又以天寶衣而自纏身。灌諸香油。以神通力願。而
<lb ed="X" n="0178b15"/><lb ed="R111" n="0193a04"/>自然身。光明徧照八十億恒河沙世界。其中諸佛
<lb ed="X" n="0178b16"/><lb ed="R111" n="0193a05"/>同時讚言。善哉。善哉。善男子。是眞精進。是名眞法
<lb ed="X" n="0178b17"/><lb ed="R111" n="0193a06"/>供養如來。乃至作是語<anchor xml:id="nkr_note_add_0178b1701" n="0178b1701"/><anchor xml:id="beg0178b1701" n="0178b1701"/>已<anchor xml:id="end0178b1701"/>。而各默然。其身火然千
<lb ed="X" n="0178b18"/><lb ed="R111" n="0193a07"/>二百歲。過是<anchor xml:id="nkr_note_add_0178b1801" n="0178b1801"/><anchor xml:id="beg0178b1801" n="0178b1801"/>已<anchor xml:id="end0178b1801"/>後。其身乃盡者。離徧計執。證人空
<lb ed="X" n="0178b19"/><lb ed="R111" n="0193a08"/>智之象也。作如是法供養<anchor xml:id="nkr_note_add_0178b1901" n="0178b1901"/><anchor xml:id="beg0178b1901" n="0178b1901"/>已<anchor xml:id="end0178b1901"/>。命終之後。復生日月
<lb ed="X" n="0178b20"/><lb ed="R111" n="0193a09"/>淨明德佛國中。乃至日月淨明德佛吿一切衆生
<lb ed="X" n="0178b21"/><lb ed="R111" n="0193a10"/>喜見菩薩曰。<anchor xml:id="nkr_note_add_0178b2101" n="0178b2101"/><anchor xml:id="beg0178b2101" n="0178b2101"/>善<anchor xml:id="end0178b2101"/>男子。我涅槃時到。滅盡時至。汝可
<lb ed="X" n="0178b22"/><lb ed="R111" n="0193a11"/>安施牀座。我於今夜。當般涅槃。卽以海此岸栴檀
<lb ed="X" n="0178b23"/><lb ed="R111" n="0193a12"/>爲<g ref="#CB00036">𧂐</g>。供養佛身。而以燒之。火滅已後。收取舍利。作
<lb ed="X" n="0178b24"/><lb ed="R111" n="0193a13"/>八萬四千寶甁。以起八萬四千塔。於是塔前。然百
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0178c" n="0178c"/>
<lb ed="X" n="0178c01"/><lb ed="R111" n="0193a14"/>福莊嚴臂七萬二千歲而以供養者。離依他執。得
<lb ed="X" n="0178c02"/><lb ed="R111" n="0193a15"/>法空智之象也。故天台曰。身相旣盡。法執亦亡。於
<lb ed="X" n="0178c03"/><lb ed="R111" n="0193a16"/>時天･人･阿脩羅等。見其無臂。憂惱悲哀。而作是言。
<lb ed="X" n="0178c04"/><lb ed="R111" n="0193a17"/>此一切衆生喜見菩薩。是我等師。敎化我者。而今
<lb ed="X" n="0178c05"/><lb ed="R111" n="0193a18"/>燒臂。身不具足。於是菩薩於大衆中立此誓曰。捨
<lb ed="X" n="0178c06"/><lb ed="R111" n="0193b01"/>我兩臂。必當得佛金色之身。若實不虗。令我兩臂
<lb ed="X" n="0178c07"/><lb ed="R111" n="0193b02"/>還復如故。作是誓已。自然還復者。二執旣盡。證圓
<lb ed="X" n="0178c08"/><lb ed="R111" n="0193b03"/>成實智。然非滅絕身臂而證。故曰還復如故。蓋嘗
<lb ed="X" n="0178c09"/><lb ed="R111" n="0193b04"/>深觀之。盡身相則曰千二百歲。十二緣生所成之
<lb ed="X" n="0178c10"/><lb ed="R111" n="0193b05"/>業趣也。盡法執則曰七萬二千歲。七識染汙。意所
<lb ed="X" n="0178c11"/><lb ed="R111" n="0193b06"/>執持也。身相以生言之。法執以死言之。身相法執。
<lb ed="X" n="0178c12"/><lb ed="R111" n="0193b07"/>不出於死生之域耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0178c13"/><lb ed="R111" n="0193b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0178c1301">法華經曰。如來明見三界之相。無有生死。若退若出。
<lb ed="X" n="0178c14"/><lb ed="R111" n="0193b09"/>亦無在世及滅度者。非實非虗。非如非異。不如三界。
<lb ed="X" n="0178c15"/><lb ed="R111" n="0193b10"/>見於三界。如斯之事。如來明見。無有錯謬。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0178c16"/><lb ed="R111" n="0193b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0178c1601">傳曰。僧問天台雲居智禪師曰。性卽淸淨。不屬有
<lb ed="X" n="0178c17"/><lb ed="R111" n="0193b12"/>無。因何有見。答曰。見無所見。僧曰。無所見。因何更
<lb ed="X" n="0178c18"/><lb ed="R111" n="0193b13"/>有見。答曰。見處亦無。僧曰。如是見時。是誰之見。答
<lb ed="X" n="0178c19"/><lb ed="R111" n="0193b14"/>曰。無有能見者。僧曰。究竟其理如何。答曰。汝知不。
<lb ed="X" n="0178c20"/><lb ed="R111" n="0193b15"/>妄計爲有。卽有能･所。乃得名迷。隨見生解。便墮生
<lb ed="X" n="0178c21"/><lb ed="R111" n="0193b16"/>死。明見之人卽不然。終日見未嘗見。求見處體相
<lb ed="X" n="0178c22"/><lb ed="R111" n="0193b17"/>了不可得。能･所俱絕。名爲見性。予以是觀能･所旣
<lb ed="X" n="0178c23"/><lb ed="R111" n="0193b18"/>絕。則無生死。生死旣無。則何有三界之相。是謂明
<lb ed="X" n="0178c24"/><lb ed="R111" n="0194a01"/>見也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0179a" n="0179a"/>
<lb ed="X" n="0179a01"/><lb ed="R111" n="0194a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0179a0101">華嚴十定品曰。爾時。世尊在<name role="" type="person">摩竭提國</name>。阿蘭若法菩
<lb ed="X" n="0179a02"/><lb ed="R111" n="0194a03"/>提場中。始成正覺。於<name role="" type="person">普光明殿</name>。入刹那際諸佛三昧。
<lb ed="X" n="0179a03"/><lb ed="R111" n="0194a04"/>以一切智自在神通力。現如來身淸淨無礙。無所依
<lb ed="X" n="0179a04"/><lb ed="R111" n="0194a05"/>止。無有攀緣。住奢摩他。最極寂靜。具大威德。無所染
<lb ed="X" n="0179a05"/><lb ed="R111" n="0194a06"/>著。能令見者。悉得開悟。隨宜出興。不失於時。恒住一
<lb ed="X" n="0179a06"/><lb ed="R111" n="0194a07"/>相。所謂無相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0179a07"/><lb ed="R111" n="0194a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0179a0701">傳曰。法華經曰。世尊結加趺坐。入於無量義處三
<lb ed="X" n="0179a08"/><lb ed="R111" n="0194a09"/>昧。身心不動。而彌勒菩薩曰。今佛入於三昧。是不
<lb ed="X" n="0179a09"/><lb ed="R111" n="0194a10"/>可思議。以是觀之。則所言無量者。非多多無數量
<lb ed="X" n="0179a10"/><lb ed="R111" n="0194a11"/>之謂也。苟爲數量之量。則不應言處。蓋無念礙之
<lb ed="X" n="0179a11"/><lb ed="R111" n="0194a12"/>量耳。何以知之。以前文曰。說大乘經。名無量義。敎
<lb ed="X" n="0179a12"/><lb ed="R111" n="0194a13"/>菩薩法。佛所護念。不言處也。推十定品所示入刹
<lb ed="X" n="0179a13"/><lb ed="R111" n="0194a14"/>那際諸佛三昧同旨。至於隨宜出興。不失於時。則
<lb ed="X" n="0179a14"/><lb ed="R111" n="0194a15"/>善用其心者也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0179a15"/><lb ed="R111" n="0194a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0179a1501">起信論曰。眞實空者。從本以來。一切染法不相應故。
<lb ed="X" n="0179a16"/><lb ed="R111" n="0194a17"/>離一切法差別相故。無有虗妄分別心故。應知眞如
<lb ed="X" n="0179a17"/><lb ed="R111" n="0194a18"/>非有相･非無相･非有無相･非非有無相･非一相･非異
<lb ed="X" n="0179a18"/><lb ed="R111" n="0194b01"/>相。略說以一切衆生妄分別心所不能觸。故立爲空。
<lb ed="X" n="0179a19"/><lb ed="R111" n="0194b02"/>據實道理。妄念非有。空性亦空。以所遮是無。能遮亦
<lb ed="X" n="0179a20"/><lb ed="R111" n="0194b03"/>無故。言眞實不空者。由妄念空無故。卽顯眞心。常恒
<lb ed="X" n="0179a21"/><lb ed="R111" n="0194b04"/>不變。淸淨圓滿。故名不空。亦無不空相。以非妄念心
<lb ed="X" n="0179a22"/><lb ed="R111" n="0194b05"/>所行故。唯離念智之所證故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0179a23"/><lb ed="R111" n="0194b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0179a2301">傳曰。予觀江西<name role="" type="person">馬祖</name>而下諸奇衲。如汾州南泉･歸
<lb ed="X" n="0179a24"/><lb ed="R111" n="0194b07"/>宗百丈。皆冠絕一時。然說法與諸祖議論冥契者。
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0179b" n="0179b"/>
<lb ed="X" n="0179b01"/><lb ed="R111" n="0194b08"/>百丈又冠諸衲。嘗曰。但了諸法不自生。皆從自<anchor xml:id="nkr_note_add_0179b0101" n="0179b0101"/><anchor xml:id="beg0179b0101" n="0179b0101"/>己<anchor xml:id="end0179b0101"/>
<lb ed="X" n="0179b02"/><lb ed="R111" n="0194b09"/>一念妄想。顚倒取相而有。知心與境不相到。當處
<lb ed="X" n="0179b03"/><lb ed="R111" n="0194b10"/>解脫。一一諸法。當處寂滅。當處道場。本有之性。不
<lb ed="X" n="0179b04"/><lb ed="R111" n="0194b11"/>可名目。本來不是凡･不是聖･不是垢淨･亦非空有･
<lb ed="X" n="0179b05"/><lb ed="R111" n="0194b12"/>亦非善惡。若與諸染法相應。名天･人二乘界。若垢
<lb ed="X" n="0179b06"/><lb ed="R111" n="0194b13"/>淨心盡。不住繫縛。不住解脫。無一切有爲無爲。縛
<lb ed="X" n="0179b07"/><lb ed="R111" n="0194b14"/>脫平等心量。處於生死。其心自在。畢竟不與諸虗
<lb ed="X" n="0179b08"/><lb ed="R111" n="0194b15"/>妄･塵勞･蘊界･生死。諸入和合。迥然無計。一切不拘。
<lb ed="X" n="0179b09"/><lb ed="R111" n="0194b16"/>去留無礙。往來生死。如門開相似。此論與<name role="" type="person">馬鳴</name>所
<lb ed="X" n="0179b10"/><lb ed="R111" n="0194b17"/>示無所優劣。然深信而親證者。首山念法華･舜峯
<lb ed="X" n="0179b11"/><lb ed="R111" n="0194b18"/>欽禪師尤昭著者也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0179b12"/><lb ed="R111" n="0195a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0179b1201">金剛般若經曰。須菩提。諸菩薩摩訶薩應如是生淸
<lb ed="X" n="0179b13"/><lb ed="R111" n="0195a02"/>淨心。不應住色生心。不應住聲･香･味･觸･法生心。應無
<lb ed="X" n="0179b14"/><lb ed="R111" n="0195a03"/>所住而生其心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0179b15"/><lb ed="R111" n="0195a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0179b1501">傳曰。楞伽經曰。一切法不生。我說刹那義。夫言法
<lb ed="X" n="0179b16"/><lb ed="R111" n="0195a05"/>本不生足矣。安用復名刹那義乎。法華經曰。諸法
<lb ed="X" n="0179b17"/><lb ed="R111" n="0195a06"/>空爲座。夫言諸法空足矣。安用復稱座乎。曰。但言
<lb ed="X" n="0179b18"/><lb ed="R111" n="0195a07"/>諸法本不生。與言諸法空者。卽是斷滅見。故以不
<lb ed="X" n="0179b19"/><lb ed="R111" n="0195a08"/>生而言刹那。諸法空而言座也。所言應無所住而
<lb ed="X" n="0179b20"/><lb ed="R111" n="0195a09"/>生其心。蓋三世如來法施之式也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0179b21"/><lb ed="R111" n="0195a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0179b2101">永嘉尊者曰。取不得。捨不得。不可得中只麼得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0179b22"/><lb ed="R111" n="0195a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0179b2201">傳曰。可以取。則法身有剩。可以捨。則虗空可逃。離
<lb ed="X" n="0179b23"/><lb ed="R111" n="0195a12"/>是取捨之心。則如絮毬百衲。置之閒處。天寒歲晚。
<lb ed="X" n="0179b24"/><lb ed="R111" n="0195a13"/>有時而得用也。莊周非能知此者也。而其言有可
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0179c" n="0179c"/>
<lb ed="X" n="0179c01"/><lb ed="R111" n="0195a14"/>觀。曰。黃帝遊於赤水之北。登崑崙之丘南望。遺其
<lb ed="X" n="0179c02"/><lb ed="R111" n="0195a15"/>玄珠。使智索之而不得。使离婁索之而不得。乃因
<lb ed="X" n="0179c03"/><lb ed="R111" n="0195a16"/>罔象而得之。黃帝曰。異哉。罔象乃可得之。問曰。莊
<lb ed="X" n="0179c04"/><lb ed="R111" n="0195a17"/>周旣曰非能知之。則其語何其似之親耶。曰。牛乳
<lb ed="X" n="0179c05"/><lb ed="R111" n="0195a18"/>驢乳。其色俱白。牛乳則能出生酥酪。至於驢乳。裂
<lb ed="X" n="0179c06"/><lb ed="R111" n="0195b01"/>之則成滓穢。然不識牛乳者。指驢乳似之。故予不
<lb ed="X" n="0179c07"/><lb ed="R111" n="0195b02"/>廢莊周之論也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0179c08"/><lb ed="R111" n="0195b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0179c0801"><name role="" type="person">毗舍浮佛</name>偈曰。假借四大以爲身。心本無生因境有。
<lb ed="X" n="0179c09"/><lb ed="R111" n="0195b04"/>前境若無心亦無。罪福如幻起亦滅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0179c10"/><lb ed="R111" n="0195b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0179c1001">傳曰。首楞嚴曰。由塵發知。因根有相。相見無性。猶
<lb ed="X" n="0179c11"/><lb ed="R111" n="0195b06"/>如交蘆。夫知由前塵而發者。所謂見分也。相因眼
<lb ed="X" n="0179c12"/><lb ed="R111" n="0195b07"/>根而有者。所謂相分也。相･見俱無有性者。心境互
<lb ed="X" n="0179c13"/><lb ed="R111" n="0195b08"/>生。各無自體。心不自立故。由塵發知。境不自生故。
<lb ed="X" n="0179c14"/><lb ed="R111" n="0195b09"/>因根有相。二虗相倚故。猶若交蘆。維摩經曰。無我
<lb ed="X" n="0179c15"/><lb ed="R111" n="0195b10"/>無造無受者。善惡之業亦不亡。予政和元年十月
<lb ed="X" n="0179c16"/><lb ed="R111" n="0195b11"/>謫海外。明年三月館於瓊州之<name role="" type="person">開元寺</name>儼師院。海
<lb ed="X" n="0179c17"/><lb ed="R111" n="0195b12"/>上無經籍。壁間有此偈。日夕研味。頓入無生。身心
<lb ed="X" n="0179c18"/><lb ed="R111" n="0195b13"/>超然自得也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0179c19"/><lb ed="R111" n="0195b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0179c1901">復禮法師曰。觀業者。業因心起。心爲業用。業引心而
<lb ed="X" n="0179c20"/><lb ed="R111" n="0195b15"/>受形。心隨業而作境。然則因業受身。身還造業。從心
<lb ed="X" n="0179c21"/><lb ed="R111" n="0195b16"/>作境。境復生心。若影隨形而曲直。猶響隨聲而大小
<lb ed="X" n="0179c22"/><lb ed="R111" n="0195b17"/>矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0179c23"/><lb ed="R111" n="0195b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0179c2301">傳曰。廣百論偈曰。眼中無色識。識中無色眼。色內
<lb ed="X" n="0179c24"/><lb ed="R111" n="0196a01"/>二俱無。何能令見色。僧靈潤嘗修此觀曰。捨外塵
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0180a" n="0180a"/>
<lb ed="X" n="0180a01"/><lb ed="R111" n="0196a02"/>邪執。得意言分別。捨唯識想。得眞法界。前觀無相。
<lb ed="X" n="0180a02"/><lb ed="R111" n="0196a03"/>捨外塵相。後觀無生。捨唯識想。嘗與法侶登山游
<lb ed="X" n="0180a03"/><lb ed="R111" n="0196a04"/>覧。埜火四合。衆皆奔散。潤獨安步顧陟。謂法侶曰。
<lb ed="X" n="0180a04"/><lb ed="R111" n="0196a05"/>心外無火。火實自心。謂火可逃。寧能免火。及火至
<lb ed="X" n="0180a05"/><lb ed="R111" n="0196a06"/>潤。而潛然息滅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0180a06"/><lb ed="R111" n="0196a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0180a0601">楞伽經偈曰。由自心執著。心似外境轉。彼所見非有。
<lb ed="X" n="0180a07"/><lb ed="R111" n="0196a08"/>是故說唯心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0180a08"/><lb ed="R111" n="0196a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0180a0801">傳曰。曹谿六祖隱晦時號盧居士。嘗客廣州精舍。
<lb ed="X" n="0180a09"/><lb ed="R111" n="0196a10"/>夜經行。聞兩僧論風旛之義。一曰風動。一曰旛動。
<lb ed="X" n="0180a10"/><lb ed="R111" n="0196a11"/>六祖前曰。肯使流俗輒預高論否。正以風旛非動。
<lb ed="X" n="0180a11"/><lb ed="R111" n="0196a12"/>仁者心動耳。法空禪師深居<name role="" type="person">五臺山</name>。每夜必聞有
<lb ed="X" n="0180a12"/><lb ed="R111" n="0196a13"/>聲。名曰空禪。法空患之。久而自悟曰。皆我自心之
<lb ed="X" n="0180a13"/><lb ed="R111" n="0196a14"/>境。安有外聲哉。以法遣之。自後遂絕。夫言彼所見
<lb ed="X" n="0180a14"/><lb ed="R111" n="0196a15"/>非有者。以風旛相待。無有定屬。以無定屬。緣生則
<lb ed="X" n="0180a15"/><lb ed="R111" n="0196a16"/>名無生。六祖所示見境旣爾。則空禪所悟聞塵亦
<lb ed="X" n="0180a16"/><lb ed="R111" n="0196a17"/>然。首楞嚴曰。見聞如幻翳。三界若空華。聞復翳根
<lb ed="X" n="0180a17"/><lb ed="R111" n="0196a18"/>除。塵消覺圓淨。淨極光通達。寂照含虗空。却來觀
<lb ed="X" n="0180a18"/><lb ed="R111" n="0196b01"/>世間。猶如夢中事者。詎不信夫。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0180a19"/><lb ed="R111" n="0196b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0180a1901">華嚴經曰。佛子如來以一切譬喩說種種事。無有譬
<lb ed="X" n="0180a20"/><lb ed="R111" n="0196b03"/>喩能喩此法。何以故。心智路絕。不思議故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0180a21"/><lb ed="R111" n="0196b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0180a2101">傳曰。杜順和尙。<name role="" type="person">文殊師利</name>菩薩之化身也。作法身
<lb ed="X" n="0180a22"/><lb ed="R111" n="0196b05"/>偈曰。懷州牛喫禾。益州馬腹脹。天下覓醫人。炙豬
<lb ed="X" n="0180a23"/><lb ed="R111" n="0196b06"/>左膊上。傅大士。彌勒菩薩之化身也。亦作法身偈
<lb ed="X" n="0180a24"/><lb ed="R111" n="0196b07"/>曰。空手把鋤頭。步行騎水牛。人從橋上過。橋流水
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0180b" n="0180b"/>
<lb ed="X" n="0180b01"/><lb ed="R111" n="0196b08"/>不流。過去古佛開示之語如此。而學者望之。如壁
<lb ed="X" n="0180b02"/><lb ed="R111" n="0196b09"/>立萬仞。非手足攀攬之境。幽州盤山積禪師曰。若
<lb ed="X" n="0180b03"/><lb ed="R111" n="0196b10"/>言卽心卽佛。今時未入玄微。若言非心非佛。猶是
<lb ed="X" n="0180b04"/><lb ed="R111" n="0196b11"/>指蹤之極則。向上一路。千聖不傳。學者勞形。如<g ref="#CB05538">𤠔</g>
<lb ed="X" n="0180b05"/><lb ed="R111" n="0196b12"/>捉月。積公迨庶幾知此乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0180b06"/><lb ed="R111" n="0196b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0180b0601">楞伽經曰。前聖所知。轉相傳授。妄想無性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0180b07"/><lb ed="R111" n="0196b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0180b0701">傳曰。無性之妙。佛祖所祕。蓋嘗密演。未嘗顯說。何
<lb ed="X" n="0180b08"/><lb ed="R111" n="0196b15"/>以知之。圓覺曰。圓覺自性。非性性有。循諸性起。無
<lb ed="X" n="0180b09"/><lb ed="R111" n="0196b16"/>取無證。維摩曰。不生不滅。是無常義。十地品曰。以
<lb ed="X" n="0180b10"/><lb ed="R111" n="0196b17"/>不了第一義故。號爲無明。起信曰。以不如實知眞
<lb ed="X" n="0180b11"/><lb ed="R111" n="0196b18"/>如法一故。不覺而有妄念。夫言非性性有。不生滅
<lb ed="X" n="0180b12"/><lb ed="R111" n="0197a01"/>而無常。及不了知。皆以無性故也。而其言皆遮之
<lb ed="X" n="0180b13"/><lb ed="R111" n="0197a02"/>者。欲學者自悟。此予所謂密演者也。今則明吿無
<lb ed="X" n="0180b14"/><lb ed="R111" n="0197a03"/>性。是謂顯說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0180b15"/><lb ed="R111" n="0197a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0180b1501">法華經曰。入如來室。著如來衣。坐如來座。爾乃應爲
<lb ed="X" n="0180b16"/><lb ed="R111" n="0197a05"/>四衆廣說斯經。如來室者。一切衆生中大慈悲心是。
<lb ed="X" n="0180b17"/><lb ed="R111" n="0197a06"/>如來衣者。柔和忍辱心是。如來座者。一切法空是。安
<lb ed="X" n="0180b18"/><lb ed="R111" n="0197a07"/>住是中。然後以不懈怠心。爲諸菩薩及四衆廣說是
<lb ed="X" n="0180b19"/><lb ed="R111" n="0197a08"/>法華經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0180b20"/><lb ed="R111" n="0197a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0180b2001">傳曰。室者。常寢處。衣者。常被服。座者。常休息。故知
<lb ed="X" n="0180b21"/><lb ed="R111" n="0197a10"/>傳佛心宗者。常寢處於慈悲。被服於忍辱。休息於
<lb ed="X" n="0180b22"/><lb ed="R111" n="0197a11"/>法空。故曰安住是中也。永明曰。食肉者斷大慈悲
<lb ed="X" n="0180b23"/><lb ed="R111" n="0197a12"/>種。不可不愼。太平興國中。建陽僧辯聰游<name role="" type="person">五臺山</name>
<lb ed="X" n="0180b24"/><lb ed="R111" n="0197a13"/>寺。寺之上座僧老。爲衆輕易。聰獨敬事之。將還京
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0180c" n="0180c"/>
<lb ed="X" n="0180c01"/><lb ed="R111" n="0197a14"/>師。老僧付聰書。使於城北尋勃賀投之。聰辭去。竊
<lb ed="X" n="0180c02"/><lb ed="R111" n="0197a15"/>發而觀。無他詞。但曰。度衆生畢。蚤來蚤來。若更強
<lb ed="X" n="0180c03"/><lb ed="R111" n="0197a16"/>住。却恐造業。聰大驚。復緘封之。旣至於廣濟河側。
<lb ed="X" n="0180c04"/><lb ed="R111" n="0197a17"/>聞小兒呼勃賀。聰問勃賀何在。小兒指大豬。豬項
<lb ed="X" n="0180c05"/><lb ed="R111" n="0197a18"/>丳金環。臥街西牆下。聰扣牆問屠誰氏。曰。趙生家
<lb ed="X" n="0180c06"/><lb ed="R111" n="0197b01"/>也。問此豬何名勃賀。曰。唯食勃荷。故里中小兒以
<lb ed="X" n="0180c07"/><lb ed="R111" n="0197b02"/>名之。吾日烹千百豬。豬犇佚難驅。以此豬引導之。
<lb ed="X" n="0180c08"/><lb ed="R111" n="0197b03"/>則纍纍就死。畜之十五年矣。聰以書投之。勃賀急
<lb ed="X" n="0180c09"/><lb ed="R111" n="0197b04"/>食。忽然人立而化。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0180c10"/><lb ed="R111" n="0197b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0180c1001">維摩經曰。居士卽以神力空其室內。除去所有及諸
<lb ed="X" n="0180c11"/><lb ed="R111" n="0197b06"/>侍者。唯置一牀。以疾而臥。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0180c12"/><lb ed="R111" n="0197b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0180c1201">傳曰。百丈<name role="" type="person">大智禪師</name>曰。夫學道人。若遇種種苦樂。
<lb ed="X" n="0180c13"/><lb ed="R111" n="0197b08"/>稱意･不稱意事。心無退屈。不念一切名聞利養。不
<lb ed="X" n="0180c14"/><lb ed="R111" n="0197b09"/>貪一切功德利益。不爲世間諸法所滯礙。唯無親
<lb ed="X" n="0180c15"/><lb ed="R111" n="0197b10"/>無愛。苦樂平懷。麤衣遮寒。糲食活命。兀兀如愚。如
<lb ed="X" n="0180c16"/><lb ed="R111" n="0197b11"/>聾如瘂。稍有相應分。黃蘗運禪師曰。唯置一牀。寢
<lb ed="X" n="0180c17"/><lb ed="R111" n="0197b12"/>疾而臥者。心不起也。如人臥疾。攀緣俱息。妄想歇
<lb ed="X" n="0180c18"/><lb ed="R111" n="0197b13"/>滅。卽是菩提。耆域以<name role="" type="person">晉惠帝</name>時至洛陽。萬僧爲作
<lb ed="X" n="0180c19"/><lb ed="R111" n="0197b14"/>禮。斂眉曰。汝等衣服華飾。皆違法制。非佛意也。漢
<lb ed="X" n="0180c20"/><lb ed="R111" n="0197b15"/>范曄有言曰。事苦。則矜全之情薄。生厚。故安存之
<lb ed="X" n="0180c21"/><lb ed="R111" n="0197b16"/>慮深。登高不懼者。胥靡之人也。坐不垂堂者。千金
<lb ed="X" n="0180c22"/><lb ed="R111" n="0197b17"/>之子也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0180c23"/><lb ed="R111" n="0197b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0180c2301">大涅槃經曰。所言二諦。其實是一。方便說二。如人醉
<lb ed="X" n="0180c24"/><lb ed="R111" n="0198a01"/>未吐。見日月轉。謂有轉日及不轉日。醒人但見不轉。
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0181a" n="0181a"/>
<lb ed="X" n="0181a01"/><lb ed="R111" n="0198a02"/>不見於轉。轉二爲麤。不轉爲妙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0181a02"/><lb ed="R111" n="0198a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0181a0201">傳曰。三藏全是轉之二。如彼醉者。大乘經帶一轉
<lb ed="X" n="0181a03"/><lb ed="R111" n="0198a04"/>二。而說不轉之一也。起信曰。以一切法本來唯心。
<lb ed="X" n="0181a04"/><lb ed="R111" n="0198a05"/>實無於念。而有妄心。不覺起念。見諸境界。故說無
<lb ed="X" n="0181a05"/><lb ed="R111" n="0198a06"/>明。以此義例。轉二爲麤也。又曰。心性不起。卽是大
<lb ed="X" n="0181a06"/><lb ed="R111" n="0198a07"/>智慧光明義例。不轉爲妙也。洞山淸稟禪師唯宴
<lb ed="X" n="0181a07"/><lb ed="R111" n="0198a08"/>坐。一日呼侍者下法堂。謂曳木者無損堦砌。侍者
<lb ed="X" n="0181a08"/><lb ed="R111" n="0198a09"/>出視無有。還白。寂無人迹。稟又使求之。侍者臨簷
<lb ed="X" n="0181a09"/><lb ed="R111" n="0198a10"/>俯視。乃羣蟻曳蜻蜓翼緣堦而上。蓋靜極妙而靈
<lb ed="X" n="0181a10"/><lb ed="R111" n="0198a11"/>知也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0181a11"/><lb ed="R111" n="0198a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0181a1101">華嚴經曰。一念普觀無量劫。無去無來亦無住。如是
<lb ed="X" n="0181a12"/><lb ed="R111" n="0198a13"/>了知三世事。超諸方便成十力。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0181a13"/><lb ed="R111" n="0198a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0181a1301">傳曰。棗栢曰。世尊在<name role="" type="person">摩竭提國</name>。阿蘭若法菩提場
<lb ed="X" n="0181a14"/><lb ed="R111" n="0198a15"/>中始成正覺。於<name role="" type="person">普光明殿</name>入刹那際三昧。明以法
<lb ed="X" n="0181a15"/><lb ed="R111" n="0198a16"/>界身爲定體。無三世性故。從<name role="" type="person">兜率天</name>下降神。及入
<lb ed="X" n="0181a16"/><lb ed="R111" n="0198a17"/>涅槃。四十九年住世。轉一切法輪。總不出刹那際。
<lb ed="X" n="0181a17"/><lb ed="R111" n="0198a18"/>以此三昧圓通始終。非三世古今故。如是叙致。以
<lb ed="X" n="0181a18"/><lb ed="R111" n="0198b01"/>總言之。一切過去･現在･未來諸佛。皆盡一智成佛。
<lb ed="X" n="0181a19"/><lb ed="R111" n="0198b02"/>幷衆生生死。亦不移刹那際。但衆生妄計有年歲
<lb ed="X" n="0181a20"/><lb ed="R111" n="0198b03"/>長短。如佛所說。卽生卽死。皆不移時。夫隨情言說。
<lb ed="X" n="0181a21"/><lb ed="R111" n="0198b04"/>無有實義。以濟迷倒。謂之方便。若出情之法則不
<lb ed="X" n="0181a22"/><lb ed="R111" n="0198b05"/>然。但入刹那際三昧。卽成無上覺道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0181a23"/><lb ed="R111" n="0198b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0181a2301">解深密經曰。翳眼人如徧計。現靑黃如依他。淨眼如
<lb ed="X" n="0181a24"/><lb ed="R111" n="0198b07"/>圓成。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0181b" n="0181b"/>
<lb ed="X" n="0181b01"/><lb ed="R111" n="0198b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0181b0101">傳曰。分別性如蛇。依他性如藤。若人緣四塵相分
<lb ed="X" n="0181b02"/><lb ed="R111" n="0198b09"/>析此藤。<anchor xml:id="nkr_note_add_0181b0201" n="0181b0201"/><anchor xml:id="beg0181b0201" n="0181b0201"/>但<anchor xml:id="end0181b0201"/>見四相。不見別藤。但見色･香･味･觸相故。
<lb ed="X" n="0181b03"/><lb ed="R111" n="0198b10"/>藤非實有。以離四塵外。無別有藤。所以偈曰。於藤
<lb ed="X" n="0181b04"/><lb ed="R111" n="0198b11"/>起蛇知。見藤則無境。若知藤分<anchor xml:id="nkr_note_add_0181b0401" n="0181b0401"/><anchor xml:id="beg0181b0401" n="0181b0401"/>已<anchor xml:id="end0181b0401"/>。藤知如蛇知。若
<lb ed="X" n="0181b05"/><lb ed="R111" n="0198b12"/>知藤之性分是空。則例如藤上妄生蛇想。故傅大
<lb ed="X" n="0181b06"/><lb ed="R111" n="0198b13"/>士偈曰。妄計因成執。迷繩爲是蛇。心疑生暗鬼。眼
<lb ed="X" n="0181b07"/><lb ed="R111" n="0198b14"/>病見空花。一境雖無異。三人乃見差。了茲名不實。
<lb ed="X" n="0181b08"/><lb ed="R111" n="0198b15"/>長馭白牛車。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0181b09"/><lb ed="R111" n="0198b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0181b0901">起信論曰。以取一切衆生如<anchor xml:id="nkr_note_add_0181b0901" n="0181b0901"/><anchor xml:id="beg0181b0901" n="0181b0901"/>己<anchor xml:id="end0181b0901"/>身故。而亦不取衆生
<lb ed="X" n="0181b10"/><lb ed="R111" n="0198b17"/>相。此以何義。謂如實知一切衆生及與<anchor xml:id="nkr_note_add_0181b1001" n="0181b1001"/><anchor xml:id="beg0181b1001" n="0181b1001"/>己<anchor xml:id="end0181b1001"/>身。眞如平
<lb ed="X" n="0181b11"/><lb ed="R111" n="0198b18"/>等。無別異故。以有如是大方便智。除滅無明。見本法
<lb ed="X" n="0181b12"/><lb ed="R111" n="0199a01"/>身。自然而有不思議業種種之用。卽與眞如等。徧一
<lb ed="X" n="0181b13"/><lb ed="R111" n="0199a02"/>切處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0181b14"/><lb ed="R111" n="0199a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0181b1401">傳曰。若眞能敬重自己佛性。卽於一切衆生。以交
<lb ed="X" n="0181b15"/><lb ed="R111" n="0199a04"/>神之道見之。何以故。以我與衆生無差別故。比丘
<lb ed="X" n="0181b16"/><lb ed="R111" n="0199a05"/>辰巳之間齋者。以與衆生接。不得不齋。易･同人卦
<lb ed="X" n="0181b17"/><lb ed="R111" n="0199a06"/>曰。文明以徤。中正而應。君子也。文明。禮也。粲然與
<lb ed="X" n="0181b18"/><lb ed="R111" n="0199a07"/>物接而徤違之。中正。德也。介然與物辯而應從之。
<lb ed="X" n="0181b19"/><lb ed="R111" n="0199a08"/>與物接而違。與物辯而從。此君子所以同人之際。
<lb ed="X" n="0181b20"/><lb ed="R111" n="0199a09"/>不可得而親疏也。龍興宗靖禪師初參雪峯。宗承
<lb ed="X" n="0181b21"/><lb ed="R111" n="0199a10"/>印可。乃自誓充飯頭。服勞餘十載。嘗於衆堂中。袒
<lb ed="X" n="0181b22"/><lb ed="R111" n="0199a11"/>一膊釘簾。雪峯覩而記曰。汝向後住持有千僧。其
<lb ed="X" n="0181b23"/><lb ed="R111" n="0199a12"/>中無一人衲子也。靖悔過。辭歸台州。住六通院。錢
<lb ed="X" n="0181b24"/><lb ed="R111" n="0199a13"/>王請居<name role="" type="person">龍興寺</name>。有衆千餘。唯三學講誦之徒。果如
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0181c" n="0181c"/>
<lb ed="X" n="0181c01"/><lb ed="R111" n="0199a14"/>雪峯所誌。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0181c02"/><lb ed="R111" n="0199a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0181c0201">楞伽經曰。佛吿大慧。爲世間以彼惑亂。諸聖亦現。而
<lb ed="X" n="0181c03"/><lb ed="R111" n="0199a16"/>非顚倒。大慧。如春時<g ref="#CB08504">𦦨</g>･火輪･垂髮･乾闥婆城･幻夢･鏡
<lb ed="X" n="0181c04"/><lb ed="R111" n="0199a17"/>像･世間顚倒。非明智也。然非不現。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0181c05"/><lb ed="R111" n="0199a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0181c0501">傳曰。涅槃經曰。迦葉菩薩白佛言。世尊。若以因此
<lb ed="X" n="0181c06"/><lb ed="R111" n="0199b01"/>煩惱之想。生於倒想。一切聖人實有倒想而無煩
<lb ed="X" n="0181c07"/><lb ed="R111" n="0199b02"/>惱。是義云何。佛言。善男子。云何聖人而有倒想。迦
<lb ed="X" n="0181c08"/><lb ed="R111" n="0199b03"/>葉菩薩言。世尊。一切聖人。牛作牛想。亦說是牛。馬
<lb ed="X" n="0181c09"/><lb ed="R111" n="0199b04"/>作馬想。亦說是馬。男女･大小･舍宅･車乘･去來亦爾。
<lb ed="X" n="0181c10"/><lb ed="R111" n="0199b05"/>是名倒想。善男子。一切凡夫有二種想。一者世流
<lb ed="X" n="0181c11"/><lb ed="R111" n="0199b06"/>布想。二者著想。一切聖人唯有世流布想。無有著
<lb ed="X" n="0181c12"/><lb ed="R111" n="0199b07"/>想。一切凡夫惡覺觀故。於世流布生於著想。一切
<lb ed="X" n="0181c13"/><lb ed="R111" n="0199b08"/>聖人善覺觀故。於世流布不生著想。是故凡夫名
<lb ed="X" n="0181c14"/><lb ed="R111" n="0199b09"/>爲倒想。聖人雖知。不名倒想。蓋境本自空。何須壞
<lb ed="X" n="0181c15"/><lb ed="R111" n="0199b10"/>相。而心虗自照。豈假緣生乎。以是一切聖人。不同
<lb ed="X" n="0181c16"/><lb ed="R111" n="0199b11"/>凡夫能所情執知見也。廣博嚴經曰。佛令阿難遍
<lb ed="X" n="0181c17"/><lb ed="R111" n="0199b12"/>吿諸比丘。使集聽法。阿難承佛慈旨。報<anchor xml:id="nkr_note_add_0181c1701" n="0181c1701"/><anchor xml:id="beg0181c1701" n="0181c1701"/>已<anchor xml:id="end0181c1701"/>復還佛
<lb ed="X" n="0181c18"/><lb ed="R111" n="0199b13"/>所。而白佛言。是諸比丘言。我等見<name role="" type="person">祇陀林</name>中。大水
<lb ed="X" n="0181c19"/><lb ed="R111" n="0199b14"/>盈滿。大光普照。房舍園林。悉不復現。以是事故。悉
<lb ed="X" n="0181c20"/><lb ed="R111" n="0199b15"/>來不得。佛吿阿難。彼諸比丘於非水中而作水想。
<lb ed="X" n="0181c21"/><lb ed="R111" n="0199b16"/>不唯於非水中而作水想。亦於非色中而作色想。
<lb ed="X" n="0181c22"/><lb ed="R111" n="0199b17"/>非受･想･行･識中而作受･想･行･識想。此所謂以彼惑
<lb ed="X" n="0181c23"/><lb ed="R111" n="0199b18"/>亂。惡覺觀故。於世流布生於著想也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0181c24"/><lb ed="R111" n="0200a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0181c2401">華嚴經曰。智入三世而無來往。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0182a" n="0182a"/>
<lb ed="X" n="0182a01"/><lb ed="R111" n="0200a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0182a0101">傳曰。棗栢曰。此<name role="" type="person">華藏世界海</name>。明此敎法一念三世
<lb ed="X" n="0182a02"/><lb ed="R111" n="0200a03"/>故。一念者。爲無念也。無念卽無三世古今等法。以
<lb ed="X" n="0182a03"/><lb ed="R111" n="0200a04"/>明法身無念。一切衆生妄念三世多劫之法。不離
<lb ed="X" n="0182a04"/><lb ed="R111" n="0200a05"/>無念之中。以是義故。此<name role="" type="person">華藏世界</name>所有莊嚴境界。
<lb ed="X" n="0182a05"/><lb ed="R111" n="0200a06"/>能現諸佛業･衆生三世所行行業因果。總現其中。
<lb ed="X" n="0182a06"/><lb ed="R111" n="0200a07"/>或過去業現未來中。或未來業現過去中。或過去･
<lb ed="X" n="0182a07"/><lb ed="R111" n="0200a08"/>未來業現現在中。或現在業現過去･未來中。如百
<lb ed="X" n="0182a08"/><lb ed="R111" n="0200a09"/>千明鏡俱懸。四面前後影像。互相徹故。爲法界之
<lb ed="X" n="0182a09"/><lb ed="R111" n="0200a10"/>體性無時故。妄計三世之業。頓現無時法中。故經
<lb ed="X" n="0182a10"/><lb ed="R111" n="0200a11"/>曰。佛子。汝應觀察。刹種威神力。未來諸國土。如夢
<lb ed="X" n="0182a11"/><lb ed="R111" n="0200a12"/>悉令現。十方諸世界。過去國土海。咸於一刹中。現
<lb ed="X" n="0182a12"/><lb ed="R111" n="0200a13"/>像猶如化。三世一切佛。及以其國土。於一刹種中。
<lb ed="X" n="0182a13"/><lb ed="R111" n="0200a14"/>一切悉觀見。乃作偈曰。三世無有時。妄計三世法。
<lb ed="X" n="0182a14"/><lb ed="R111" n="0200a15"/>以眞無妄想。一念現三世。三世無時者。亦無有一
<lb ed="X" n="0182a15"/><lb ed="R111" n="0200a16"/>念。計著三世法。總現無時中。了達無時法。一念成
<lb ed="X" n="0182a16"/><lb ed="R111" n="0200a17"/>正覺。西域記曰。有隱士廬深山中。得神術。能黃金
<lb ed="X" n="0182a17"/><lb ed="R111" n="0200a18"/>瓦礫。但未能馭風騎氣耳。久之。有授以飛昇法者。
<lb ed="X" n="0182a18"/><lb ed="R111" n="0200b01"/>當<g ref="#CB05218">𡎺</g>壇使烈士抱長劍立壇隅。屛息達旦。隱士乃
<lb ed="X" n="0182a19"/><lb ed="R111" n="0200b02"/>自誦祕呪。然後當仙去。隱士後得烈士。傾意待之。
<lb ed="X" n="0182a20"/><lb ed="R111" n="0200b03"/>烈士願效力爲報。隱士曰。但欲汝爲我一夕不語
<lb ed="X" n="0182a21"/><lb ed="R111" n="0200b04"/>耳。烈士許諾曰。死且不辭。矧不語乎。於是依法行
<lb ed="X" n="0182a22"/><lb ed="R111" n="0200b05"/>事。將曉矣。烈士忽大叫。空中火墮。烟<g ref="#CB08504">𦦨</g>蓬勃。隱士
<lb ed="X" n="0182a23"/><lb ed="R111" n="0200b06"/>引之蒼黃入水以避。讓之曰。誡子無聲。乃驚叫何
<lb ed="X" n="0182a24"/><lb ed="R111" n="0200b07"/>也。烈士曰。受命之後。昏然如夢。見昔所事主人。責
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0182b" n="0182b"/>
<lb ed="X" n="0182b01"/><lb ed="R111" n="0200b08"/>以不語。欲不利。我以受恩深厚。終不答。遂爲所殺。
<lb ed="X" n="0182b02"/><lb ed="R111" n="0200b09"/>托生南印土大婆羅門家。追惟厚恩。自少及壯。終
<lb ed="X" n="0182b03"/><lb ed="R111" n="0200b10"/>以默然。俄生一子。其妻曰。汝若不語。卽殺此兒。自
<lb ed="X" n="0182b04"/><lb ed="R111" n="0200b11"/>念事<anchor xml:id="nkr_note_add_0182b0401" n="0182b0401"/><anchor xml:id="beg0182b0401" n="0182b0401"/>已<anchor xml:id="end0182b0401"/>隔生。不忍令殺。因止之。遂發言。隱士曰。魔
<lb ed="X" n="0182b05"/><lb ed="R111" n="0200b12"/>所嬈也。遂激恚而死。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0182b06"/><lb ed="R111" n="0200b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0182b0601">參同契曰。當明中有暗。勿以暗相遇。當暗中有明。勿
<lb ed="X" n="0182b07"/><lb ed="R111" n="0200b14"/>以明相覩。明暗各相對。比如前後步。萬物自有功。當
<lb ed="X" n="0182b08"/><lb ed="R111" n="0200b15"/>言用及處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0182b09"/><lb ed="R111" n="0200b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0182b0901">傳曰。萬物若有功。則所言當至其處。如鉗取物。如
<lb ed="X" n="0182b10"/><lb ed="R111" n="0200b17"/>日舒光。如呼火則口吻爲所燒。明暗若有功。則如
<lb ed="X" n="0182b11"/><lb ed="R111" n="0200b18"/>人行步。擧左足卽右足隨之。以明暗無體性。萬物
<lb ed="X" n="0182b12"/><lb ed="R111" n="0201a01"/>無功勳。故爲是論也。寶積經曰。佛言。譬如然燈。一
<lb ed="X" n="0182b13"/><lb ed="R111" n="0201a02"/>切黑暗。皆自無有。無所從來。去無所至。非東方來。
<lb ed="X" n="0182b14"/><lb ed="R111" n="0201a03"/>去亦不至。南西北方。四維上下。不從彼來。去亦不
<lb ed="X" n="0182b15"/><lb ed="R111" n="0201a04"/>至。而此燈明。無有是念。我能滅暗。但因燈明。法自
<lb ed="X" n="0182b16"/><lb ed="R111" n="0201a05"/>無暗。明暗俱空。無作無取。首楞嚴曰。譬如虗空。體
<lb ed="X" n="0182b17"/><lb ed="R111" n="0201a06"/>非諸相。而不礙彼諸相發揮。蓋於日用不隔絲毫。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0182b18"/><lb ed="R111" n="0201a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0182b1801">圓覺經曰。居一切時。不起妄念。於諸妄心。亦不息滅。
<lb ed="X" n="0182b19"/><lb ed="R111" n="0201a08"/>住妄想境。不加了知。於無了知。不辯眞實。彼諸衆生。
<lb ed="X" n="0182b20"/><lb ed="R111" n="0201a09"/>聞是法門。信解受持。不生驚畏。是則名爲隨順覺性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0182b21"/><lb ed="R111" n="0201a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0182b2101">傳曰。此一段義。叙五性差別。然前文必結曰此名
<lb ed="X" n="0182b22"/><lb ed="R111" n="0201a11"/>凡夫隨順覺性･此名菩薩未入地者隨順覺性･此
<lb ed="X" n="0182b23"/><lb ed="R111" n="0201a12"/>名菩薩已入地者隨順覺性･此名如來隨順覺性。
<lb ed="X" n="0182b24"/><lb ed="R111" n="0201a13"/>至於此則曰隨順覺性而<anchor xml:id="nkr_note_add_0182b2401" n="0182b2401"/><anchor xml:id="beg0182b2401" n="0182b2401"/>已<anchor xml:id="end0182b2401"/>。何也。曰。世尊之意。欲
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0182c" n="0182c"/>
<lb ed="X" n="0182c01"/><lb ed="R111" n="0201a14"/>學者出情離見。非特此經。如法華經曰。如此種種
<lb ed="X" n="0182c02"/><lb ed="R111" n="0201a15"/>羊車･鹿車･牛車今在門外。及其安隱得出。則各賜
<lb ed="X" n="0182c03"/><lb ed="R111" n="0201a16"/>諸子等一大車。夫未出火宅。則三車有羊･鹿･牛之
<lb ed="X" n="0182c04"/><lb ed="R111" n="0201a17"/>名。旣出矣。卽沒其牛名。但曰大車。亦此意也歟。瑯
<lb ed="X" n="0182c05"/><lb ed="R111" n="0201a18"/>瑘覺禪師嘗問講僧曰。如何居一切時。不起妄念。
<lb ed="X" n="0182c06"/><lb ed="R111" n="0201b01"/>對曰。起卽是病。又問。如何是於諸妄心。亦不息滅。
<lb ed="X" n="0182c07"/><lb ed="R111" n="0201b02"/>對曰。息卽是病。又問。如何是住妄想境。不加了知。
<lb ed="X" n="0182c08"/><lb ed="R111" n="0201b03"/>對曰。知卽是病。又問。如何是於無了知。不辯眞實
<lb ed="X" n="0182c09"/><lb ed="R111" n="0201b04"/>對曰。辯卽是病。覺公笑曰。汝識藥矣。然未識藥中
<lb ed="X" n="0182c10"/><lb ed="R111" n="0201b05"/>之忌也。寶覺禪師則爲之偈曰。黃花熳熳。翠竹珊
<lb ed="X" n="0182c11"/><lb ed="R111" n="0201b06"/>珊。江南地暖。塞北春寒。遊人去後無消息。留得雲
<lb ed="X" n="0182c12"/><lb ed="R111" n="0201b07"/>山到老看。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0182c13"/><lb ed="R111" n="0201b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0182c1301">洞山悟本禪師所立。正中妙挾。挾路通宗。通塗挾帶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0182c14"/><lb ed="R111" n="0201b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0182c1401">傳曰。百丈曰。依文解義。三世佛冤。離經一字。卽同
<lb ed="X" n="0182c15"/><lb ed="R111" n="0201b10"/>魔說。故敎外宗旨。其所開示。必曰藉敎。如言妙挾。
<lb ed="X" n="0182c16"/><lb ed="R111" n="0201b11"/>則曰正中。如言挾路。則曰通宗。如言挾帶。則曰通
<lb ed="X" n="0182c17"/><lb ed="R111" n="0201b12"/>塗。蓋本一挾帶。而加妙字耳。然挾帶之語。必有根
<lb ed="X" n="0182c18"/><lb ed="R111" n="0201b13"/>本。大乘所緣緣義曰。言是帶<anchor xml:id="nkr_note_add_0182c1801" n="0182c1801"/><anchor xml:id="beg0182c1801" n="0182c1801"/>己<anchor xml:id="end0182c1801"/>相者。帶與<anchor xml:id="nkr_note_add_0182c1802" n="0182c1802"/><anchor xml:id="beg0182c1802" n="0182c1802"/>己<anchor xml:id="end0182c1802"/>相各
<lb ed="X" n="0182c19"/><lb ed="R111" n="0201b14"/>有二義。言帶有二義者。一者挾帶。卽能緣心。親挾
<lb ed="X" n="0182c20"/><lb ed="R111" n="0201b15"/>境體而緣。二者變帶。卽能緣心變。起相分而緣也。
<lb ed="X" n="0182c21"/><lb ed="R111" n="0201b16"/>曹山見杜順法身頌。曰。我意不欲與麼道。乃自作
<lb ed="X" n="0182c22"/><lb ed="R111" n="0201b17"/>之曰。渠本不是我。我本不是渠。渠無我卽死。我無
<lb ed="X" n="0182c23"/><lb ed="R111" n="0201b18"/>渠卽餘。渠如我是佛。我如渠卽驢。不食空王俸。何
<lb ed="X" n="0182c24"/><lb ed="R111" n="0202a01"/>假鴈傳書。我說橫身倡。君看背上毛。乍如謠白雪。
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0183a" n="0183a"/>
<lb ed="X" n="0183a01"/><lb ed="R111" n="0202a02"/>猶恐是巴歌。予觀曹山之語皆妙挾也。語不挾帶。
<lb ed="X" n="0183a02"/><lb ed="R111" n="0202a03"/>則如能緣之心不挾境體。則是渠無我。我無渠。血
<lb ed="X" n="0183a03"/><lb ed="R111" n="0202a04"/>脈斷緣。世流布想耳。非宗旨也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0183a04"/><lb ed="R111" n="0202a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0183a0401">破色心論曰。云何得知諸佛如來依此義故。說有色
<lb ed="X" n="0183a05"/><lb ed="R111" n="0202a06"/>等一切諸入。而非實有色等諸入。又以識等能取境
<lb ed="X" n="0183a06"/><lb ed="R111" n="0202a07"/>界。以是義故。不得說言無色等入。答曰。偈言。彼一非
<lb ed="X" n="0183a07"/><lb ed="R111" n="0202a08"/>可見。多亦不可見。和合不可見。是故無塵法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0183a08"/><lb ed="R111" n="0202a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0183a0801">傳曰。無著菩薩曰。此義不然。何以故。有三義故無
<lb ed="X" n="0183a09"/><lb ed="R111" n="0202a10"/>色等入。何等爲三。一者爲實有一微塵。如彼外道
<lb ed="X" n="0183a10"/><lb ed="R111" n="0202a11"/>衛世師等。虗妄分別。離於頭目身分等外。實有神
<lb ed="X" n="0183a11"/><lb ed="R111" n="0202a12"/>我。微塵亦爾。言有神我而不可得見。離色香等實
<lb ed="X" n="0183a12"/><lb ed="R111" n="0202a13"/>有不耶。二者爲實有多微塵。差別可見不耶。三者
<lb ed="X" n="0183a13"/><lb ed="R111" n="0202a14"/>爲多微塵和合可見不耶。此明何義。若實有彼一
<lb ed="X" n="0183a14"/><lb ed="R111" n="0202a15"/>微塵者。則不可見。如彼外道衛世師等虗妄分別。
<lb ed="X" n="0183a15"/><lb ed="R111" n="0202a16"/>離於頭目身分等外。有一神我不可得見。微塵亦
<lb ed="X" n="0183a16"/><lb ed="R111" n="0202a17"/>爾。離色･香等不可得見。是故無一實塵可見。是故
<lb ed="X" n="0183a17"/><lb ed="R111" n="0202a18"/>偈言彼一非可見故。若實有多微塵差別者。應一
<lb ed="X" n="0183a18"/><lb ed="R111" n="0202b01"/>一微塵歷然可見。而不可見。以是義故。多塵差別。
<lb ed="X" n="0183a19"/><lb ed="R111" n="0202b02"/>亦不可見。是故偈言多亦不可見故。若多微塵和
<lb ed="X" n="0183a20"/><lb ed="R111" n="0202b03"/>合可見者。此亦不然。何以故。以一微塵實無有物。
<lb ed="X" n="0183a21"/><lb ed="R111" n="0202b04"/>云何和合。是故不成。是故偈言和合不可見。是故
<lb ed="X" n="0183a22"/><lb ed="R111" n="0202b05"/>無塵法。中觀論偈曰。諸法不自生。亦不從他生。不
<lb ed="X" n="0183a23"/><lb ed="R111" n="0202b06"/>共不無因。是故說無生。以此偈意。觀前無塵之論。
<lb ed="X" n="0183a24"/><lb ed="R111" n="0202b07"/>曉然如視白黑矣。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0183b" n="0183b"/>
<lb ed="X" n="0183b01"/><lb ed="R111" n="0202b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0183b0101">百門義海曰。達無生者。爲塵是心緣。心爲塵因。因緣
<lb ed="X" n="0183b02"/><lb ed="R111" n="0202b09"/>和合。幻相方生。由從緣生。必無自性。何以故。今塵不
<lb ed="X" n="0183b03"/><lb ed="R111" n="0202b10"/>自緣。起待於心。心不自心。必待於緣。由相待故。則無
<lb ed="X" n="0183b04"/><lb ed="R111" n="0202b11"/>定屬。以無定屬。緣生則名無生。非去緣生說無生也。
<lb ed="X" n="0183b05"/><lb ed="R111" n="0202b12"/>論曰。因不自生。緣生故生。緣不自生。因生故色。今因
<lb ed="X" n="0183b06"/><lb ed="R111" n="0202b13"/>緣生。方得名生。了生無性。方是無生。然生與無生。互
<lb ed="X" n="0183b07"/><lb ed="R111" n="0202b14"/>成互奪。奪卽無生。成卽緣生。由卽成卽奪。是故生時
<lb ed="X" n="0183b08"/><lb ed="R111" n="0202b15"/>無生。如是了者。名達無生也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0183b09"/><lb ed="R111" n="0202b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0183b0901">傳曰。<name role="" type="person">僧伽難提</name>尊者至摩提國。見<name role="" type="person">伽耶舍多</name>尊者。
<lb ed="X" n="0183b10"/><lb ed="R111" n="0202b17"/>時伽耶方爲童子。旣與薙落。聞風吹殿銅鈴聲。僧
<lb ed="X" n="0183b11"/><lb ed="R111" n="0202b18"/>伽難提問曰。鈴鳴耶。風鳴耶。<name role="" type="person">伽耶舍多</name>曰。非風非
<lb ed="X" n="0183b12"/><lb ed="R111" n="0203a01"/>鈴。我心鳴耳。曰。心復誰乎。<name role="" type="person">伽耶舍多</name>曰。俱寂靜故。
<lb ed="X" n="0183b13"/><lb ed="R111" n="0203a02"/>於是<name role="" type="person">僧伽難提</name>尊者曰。善哉。善哉。繼吾道者。非子
<lb ed="X" n="0183b14"/><lb ed="R111" n="0203a03"/>而誰。卽付法。偈曰。心地本無生。因地從緣起。緣種
<lb ed="X" n="0183b15"/><lb ed="R111" n="0203a04"/>不相妨。華果亦復爾。其後<name role="" type="person">伽耶舍多</name>至大月氐國
<lb ed="X" n="0183b16"/><lb ed="R111" n="0203a05"/>見<name role="" type="person">鳩摩羅多</name>。付法作偈曰。有種有心地。因緣能發
<lb ed="X" n="0183b17"/><lb ed="R111" n="0203a06"/>萌。於緣不相礙。當生生不生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0183b18"/><lb ed="R111" n="0203a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0183b1801">維摩經曰。何謂病本。謂有攀緣。從有攀緣。則爲病本。
<lb ed="X" n="0183b19"/><lb ed="R111" n="0203a08"/>何所攀緣。謂之三界。云何斷攀緣。以無所得。若無所
<lb ed="X" n="0183b20"/><lb ed="R111" n="0203a09"/>得。則無攀緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0183b21"/><lb ed="R111" n="0203a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0183b2101">傳曰。瑜伽師地論曰。如經言。淸淨行苾蒭。於時時
<lb ed="X" n="0183b22"/><lb ed="R111" n="0203a11"/>間。正作意思惟五相。乃至廣說方便。勤修增上心
<lb ed="X" n="0183b23"/><lb ed="R111" n="0203a12"/>者。乃得名爲淸淨行。諸惡不善。欲等尋思。及親里
<lb ed="X" n="0183b24"/><lb ed="R111" n="0203a13"/>等所有尋思。皆於此行爲障礙故。唐方士邢和璞。
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0183c" n="0183c"/>
<lb ed="X" n="0183c01"/><lb ed="R111" n="0203a14"/>嘗與房琯游。至夏口佛祠。和璞使人钁於古松之
<lb ed="X" n="0183c02"/><lb ed="R111" n="0203a15"/>下。得大甕。甕中有畫一軸。展視之。乃婁師德･永禪
<lb ed="X" n="0183c03"/><lb ed="R111" n="0203a16"/>師像也。和璞謂琯曰。能憶此乎。琯罔然不知。和璞
<lb ed="X" n="0183c04"/><lb ed="R111" n="0203a17"/>令靜默少頃。琯忽自見其身爲永禪師也。潙山祐
<lb ed="X" n="0183c05"/><lb ed="R111" n="0203a18"/>禪師住山久。自乃知前身嘗爲越州村寺。誦法華
<lb ed="X" n="0183c06"/><lb ed="R111" n="0203b01"/>經僧也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0183c07"/><lb ed="R111" n="0203b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0183c0701">法華經曰。大通智勝佛。十劫坐道場。佛法不現前。不
<lb ed="X" n="0183c08"/><lb ed="R111" n="0203b03"/>得成佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0183c09"/><lb ed="R111" n="0203b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0183c0901">傳曰。經蓋嘗言。若人散亂心。入於塔廟中。一稱南
<lb ed="X" n="0183c10"/><lb ed="R111" n="0203b05"/>無佛。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0183c1001" n="0183c1001"/><anchor xml:id="beg0183c1001" n="0183c1001"/>已<anchor xml:id="end0183c1001"/>成佛道。豈一部之經。首尾自相違戾。曰。
<lb ed="X" n="0183c11"/><lb ed="R111" n="0203b06"/>予論此經。蓋皆象也。聖人非不欲正言。以有不可
<lb ed="X" n="0183c12"/><lb ed="R111" n="0203b07"/>勝言者。唯象爲能盡其意。佛意以智身不可以三
<lb ed="X" n="0183c13"/><lb ed="R111" n="0203b08"/>昧處求故也。以智體無所住･無所依故。若生想念
<lb ed="X" n="0183c14"/><lb ed="R111" n="0203b09"/>願樂見之。卽如所應現。無有處所依止故。猶如空
<lb ed="X" n="0183c15"/><lb ed="R111" n="0203b10"/>谷響。但有應物之音。若呼之卽應。無有處所可得
<lb ed="X" n="0183c16"/><lb ed="R111" n="0203b11"/>故。華嚴經曰。有欲見普賢身及座者。但生想念是
<lb ed="X" n="0183c17"/><lb ed="R111" n="0203b12"/>也。夫於散亂心時。一念佛號。便得覺道。但生想念。
<lb ed="X" n="0183c18"/><lb ed="R111" n="0203b13"/>卽見普賢。而十劫在定。謂佛法不現。徧會推求。謂
<lb ed="X" n="0183c19"/><lb ed="R111" n="0203b14"/>普賢不見。非鈍根所知之境也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0183c20"/><lb ed="R111" n="0203b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0183c2001">大法炬陀羅尼經曰。復次應觀是色作無相想。云何
<lb ed="X" n="0183c21"/><lb ed="R111" n="0203b16"/>觀色作無相想。當知此色生滅輪轉。念念不停。毗舍
<lb ed="X" n="0183c22"/><lb ed="R111" n="0203b17"/>佉。如是色相。不可眼見。當知彼是意識境界。唯意所
<lb ed="X" n="0183c23"/><lb ed="R111" n="0203b18"/>知。是故不可以眼得見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0183c24"/><lb ed="R111" n="0204a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0183c2401">傳曰。護法菩薩曰。五識唯緣實五塵境。不緣假法。
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0184a" n="0184a"/>
<lb ed="X" n="0184a01"/><lb ed="R111" n="0204a02"/>以任運而緣。不作行解。不帶名言。是現量故。如眼
<lb ed="X" n="0184a02"/><lb ed="R111" n="0204a03"/>識緣靑･黃･赤･白等實色之時。其長短方圓之假色。
<lb ed="X" n="0184a03"/><lb ed="R111" n="0204a04"/>雖不離靑･黃･赤･白等實色之上。然眼識但緣實。不
<lb ed="X" n="0184a04"/><lb ed="R111" n="0204a05"/>緣假也。旣不緣假。則是意識作長･短･方･圓之心而
<lb ed="X" n="0184a05"/><lb ed="R111" n="0204a06"/>緣也。蓋五識之初念。與明了意識緣五塵境之時。
<lb ed="X" n="0184a06"/><lb ed="R111" n="0204a07"/>唯是現量。得五塵之實色。若後念分別意識起時。
<lb ed="X" n="0184a07"/><lb ed="R111" n="0204a08"/>卽是行解心中。作長･短･方･圓之色而緣。是比量心
<lb ed="X" n="0184a08"/><lb ed="R111" n="0204a09"/>緣也。故經曰。當知彼是意識境界。唯意所知。是故
<lb ed="X" n="0184a09"/><lb ed="R111" n="0204a10"/>不可以眼得見。奉先慧超禪師每曰。大衆。見聞覺
<lb ed="X" n="0184a10"/><lb ed="R111" n="0204a11"/>知。只可一度。其有得於此乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0184a11"/><lb ed="R111" n="0204a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0184a1101">般若波羅蜜多心經曰。照見五蘊皆空。度一切苦厄。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0184a12"/><lb ed="R111" n="0204a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0184a1201">傳曰。華嚴十萬偈。而十地品第六地唯論十二緣
<lb ed="X" n="0184a13"/><lb ed="R111" n="0204a14"/>生。十二緣生者。三苦已成之軀是也。首楞嚴十卷。
<lb ed="X" n="0184a14"/><lb ed="R111" n="0204a15"/>披剝根境詳矣。而其終特言五蘊。亦三苦已成之
<lb ed="X" n="0184a15"/><lb ed="R111" n="0204a16"/>軀是也。佛意若曰。吾之法妙。不出衆生日用。使學
<lb ed="X" n="0184a16"/><lb ed="R111" n="0204a17"/>者於凡夫身實證耳。如與阿難微細推檢陰入界
<lb ed="X" n="0184a17"/><lb ed="R111" n="0204a18"/>處一一皆空。非因･非緣･非自然性。夫非因。卽是不
<lb ed="X" n="0184a18"/><lb ed="R111" n="0204b01"/>自生也。非緣。卽是不他生也。旣不自生。又不因他。
<lb ed="X" n="0184a19"/><lb ed="R111" n="0204b02"/>則安有和合。卽是不共生也。非自然性。卽是非無
<lb ed="X" n="0184a20"/><lb ed="R111" n="0204b03"/>因生也。四句無生。界從何有也。永嘉曰。明識一念
<lb ed="X" n="0184a21"/><lb ed="R111" n="0204b04"/>之中五陰者。謂歷歷分明。卽是識陰。領納在心。卽
<lb ed="X" n="0184a22"/><lb ed="R111" n="0204b05"/>是受陰。心緣此理。卽是想陰。行用此理。卽是行陰。
<lb ed="X" n="0184a23"/><lb ed="R111" n="0204b06"/>穢汙眞性。卽是色陰。此五陰者。擧體卽是一念。一
<lb ed="X" n="0184a24"/><lb ed="R111" n="0204b07"/>念者。擧體全是五陰。歷歷見在一念之中。無有主
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0184b" n="0184b"/>
<lb ed="X" n="0184b01"/><lb ed="R111" n="0204b08"/>宰。卽是人空慧。見如幻化。卽是法空慧。予觀永嘉
<lb ed="X" n="0184b02"/><lb ed="R111" n="0204b09"/>之談五蘊。如駭雞犀之枕四面。視之其形常正。蓋
<lb ed="X" n="0184b03"/><lb ed="R111" n="0204b10"/>無師自然智所成就也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0184b04"/><lb ed="R111" n="0204b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0184b0401">起信論曰。當知一切法不可說･不可念故。名爲眞如。
<lb ed="X" n="0184b05"/><lb ed="R111" n="0204b12"/>問曰。若如是義者。諸衆生等。云何隨順。而能得入。答
<lb ed="X" n="0184b06"/><lb ed="R111" n="0204b13"/>曰。若知一切法。雖說。無有能說･可說。雖念。亦無能念･
<lb ed="X" n="0184b07"/><lb ed="R111" n="0204b14"/>可念。是名隨順。若離於念。名爲得入。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0184b08"/><lb ed="R111" n="0204b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0184b0801">傳曰。以方便觀。其說幷念。皆無能所。謂之隨順。而
<lb ed="X" n="0184b09"/><lb ed="R111" n="0204b16"/>觀行深久。妄念自離。則契彼無念眞理。謂之得入。
<lb ed="X" n="0184b10"/><lb ed="R111" n="0204b17"/>夫言若離於念。名爲得入。而論者曰。方便觀法。久
<lb ed="X" n="0184b11"/><lb ed="R111" n="0204b18"/>自離念者。爲鈍根說也。據佛祖本意。卽不如是。予
<lb ed="X" n="0184b12"/><lb ed="R111" n="0205a01"/>聞雲門偃禪師初扣陳尊宿之門。尊宿開門。把住
<lb ed="X" n="0184b13"/><lb ed="R111" n="0205a02"/>曰。道道。速道速道。偃擬議。尊宿托開曰。秦時<g ref="#CB01323">𨍏</g>轢
<lb ed="X" n="0184b14"/><lb ed="R111" n="0205a03"/>鑽。雲門於是大悟於言下。如雲門可名得入也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0184b15"/><lb ed="R111" n="0205a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0184b1501">黃龍寶覺禪師作老黃龍生日偈曰。昔人去時是今
<lb ed="X" n="0184b16"/><lb ed="R111" n="0205a05"/>日。今日依前人不來。今旣不來昔不往。白雲流水空
<lb ed="X" n="0184b17"/><lb ed="R111" n="0205a06"/>悠哉。誰云秤尺平。直中還有曲。誰云物理齊。種麻還
<lb ed="X" n="0184b18"/><lb ed="R111" n="0205a07"/>得粟。可憐馳逐天下人。六六元來三十六。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0184b19"/><lb ed="R111" n="0205a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0184b1901">傳曰。法華經曰。時富長者於師子座。見子便識。心
<lb ed="X" n="0184b20"/><lb ed="R111" n="0205a09"/>大懽喜。卽作是念。我財物庫藏。今有所付。我常思
<lb ed="X" n="0184b21"/><lb ed="R111" n="0205a10"/>念此子。無由見之。而忽自來。甚適我願。我雖年朽。
<lb ed="X" n="0184b22"/><lb ed="R111" n="0205a11"/>猶故貪惜。卽遣傍人急追將還。爾時使者疾走往
<lb ed="X" n="0184b23"/><lb ed="R111" n="0205a12"/>捉。窮子驚愕。稱怨大喚。我不相犯。何爲見捉。使者
<lb ed="X" n="0184b24"/><lb ed="R111" n="0205a13"/>執之愈急。強牽將還。於時窮子自念。無罪而被囚
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0184c" n="0184c"/>
<lb ed="X" n="0184c01"/><lb ed="R111" n="0205a14"/>執。此必定死。轉更惶怖。悶絕躃地。又常不輕菩薩
<lb ed="X" n="0184c02"/><lb ed="R111" n="0205a15"/>不專讀誦經典。但行禮拜。乃至遠見四衆。亦復故
<lb ed="X" n="0184c03"/><lb ed="R111" n="0205a16"/>往禮拜讚歎。而作是言。我不敢輕於汝等。汝等皆
<lb ed="X" n="0184c04"/><lb ed="R111" n="0205a17"/>當作佛。四衆之中。有生瞋恚。心不淨者。惡口罵詈
<lb ed="X" n="0184c05"/><lb ed="R111" n="0205a18"/>言。是無智比丘。從何所來。自言我不輕汝。而與我
<lb ed="X" n="0184c06"/><lb ed="R111" n="0205b01"/>等授記。當得作佛。我等不用如是虗妄授記。如此
<lb ed="X" n="0184c07"/><lb ed="R111" n="0205b02"/>經歷多年。常被罵詈。不生瞋恚。常作是言。汝當作
<lb ed="X" n="0184c08"/><lb ed="R111" n="0205b03"/>佛。說是語時。衆人或以杖木瓦石而打擲之。避走
<lb ed="X" n="0184c09"/><lb ed="R111" n="0205b04"/>遠住。猶高聲唱言。我不敢輕於汝等。汝等皆當作
<lb ed="X" n="0184c10"/><lb ed="R111" n="0205b05"/>佛。夫窮子追之卽躃地。常不輕直吿之。卽被捶罵。
<lb ed="X" n="0184c11"/><lb ed="R111" n="0205b06"/>是二者。不知直中有曲。種麻得粟者也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0184c12"/><lb ed="R111" n="0205b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0184c1201">金剛三昧經偈曰。法從分別生。還從分別滅。滅是諸
<lb ed="X" n="0184c13"/><lb ed="R111" n="0205b08"/>分別。是法非生滅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0184c14"/><lb ed="R111" n="0205b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0184c1401">傳曰。中觀論曰。無<anchor xml:id="nkr_note_add_0184c1401" n="0184c1401"/><anchor xml:id="beg0184c1401" n="0184c1401"/>物<anchor xml:id="end0184c1401"/>從緣起。無物從緣滅。起唯諸
<lb ed="X" n="0184c15"/><lb ed="R111" n="0205b10"/>緣起。滅唯諸緣滅。以是知色生時。但是空生。色滅
<lb ed="X" n="0184c16"/><lb ed="R111" n="0205b11"/>時。但是空滅。譬如畫水成文。未嘗生滅。玄沙曰。鐘
<lb ed="X" n="0184c17"/><lb ed="R111" n="0205b12"/>中無鼓響。鼓中無鐘聲。鐘鼓不交參。句句無前後。
<lb ed="X" n="0184c18"/><lb ed="R111" n="0205b13"/>此眞緣起無生之旨也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0184c19"/><lb ed="R111" n="0205b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0184c1901">肇論曰。觀方知彼去。去者不至方。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0184c20"/><lb ed="R111" n="0205b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0184c2001">傳曰。此明三時無去來。以辯不遷也。如人初在東
<lb ed="X" n="0184c21"/><lb ed="R111" n="0205b16"/>方立。卽名未去。故未去不得名爲去。若動一步離
<lb ed="X" n="0184c22"/><lb ed="R111" n="0205b17"/>本處。反望東方名<anchor xml:id="nkr_note_add_0184c2201" n="0184c2201"/><anchor xml:id="beg0184c2201" n="0184c2201"/>已<anchor xml:id="end0184c2201"/>去。故已去不得名爲去。或入
<lb ed="X" n="0184c23"/><lb ed="R111" n="0205b18"/>便轉計云。動處則有去。此中有去時。非已去未去。
<lb ed="X" n="0184c24"/><lb ed="R111" n="0206a01"/>是故去時去。龍勝所論。正破此執。曰。若有<anchor xml:id="nkr_note_add_0184c2401" n="0184c2401"/><anchor xml:id="beg0184c2401" n="0184c2401"/>已<anchor xml:id="end0184c2401"/>去未
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0185a" n="0185a"/>
<lb ed="X" n="0185a01"/><lb ed="R111" n="0206a02"/>去。則有去時。若無<anchor xml:id="nkr_note_add_0185a0101" n="0185a0101"/><anchor xml:id="beg0185a0101" n="0185a0101"/>已<anchor xml:id="end0185a0101"/>去未去。則無去時。故偈曰。離
<lb ed="X" n="0185a02"/><lb ed="R111" n="0206a03"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0185a0201" n="0185a0201"/><anchor xml:id="beg0185a0201" n="0185a0201"/>已<anchor xml:id="end0185a0201"/>去未去。去時亦無去。如因兩邊短。有中間長。若
<lb ed="X" n="0185a03"/><lb ed="R111" n="0206a04"/>無邊短。卽無中間長也。於是以偈斷之曰。<anchor xml:id="nkr_note_add_0185a0301" n="0185a0301"/><anchor xml:id="beg0185a0301" n="0185a0301"/>已<anchor xml:id="end0185a0301"/>去無
<lb ed="X" n="0185a04"/><lb ed="R111" n="0206a05"/>有去。未去無有去。離<anchor xml:id="nkr_note_add_0185a0401" n="0185a0401"/><anchor xml:id="beg0185a0401" n="0185a0401"/>已<anchor xml:id="end0185a0401"/>去未去。去時亦無去。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0185a05"/><lb ed="R111" n="0206a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0185a0501">法華經偈曰。狐狼野干。<anchor xml:id="nkr_note_add_0185a0501" n="0185a0501"/><anchor xml:id="beg0185a0501" n="0185a0501"/>咀<anchor xml:id="end0185a0501"/>嚼踐蹋。嚌嚙死屍。骨肉狼
<lb ed="X" n="0185a06"/><lb ed="R111" n="0206a07"/>籍。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0185a07"/><lb ed="R111" n="0206a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0185a0701">傳曰。狐貪而疑。狼貪而很。野干貪而痴。疑則痴之
<lb ed="X" n="0185a08"/><lb ed="R111" n="0206a09"/>別。很則瞋之別。卽三毒雜相也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0185a0801" n="0185a0801"/><anchor xml:id="beg0185a0801" n="0185a0801"/>咀<anchor xml:id="end0185a0801"/>嚼踐蹋。言於不
<lb ed="X" n="0185a09"/><lb ed="R111" n="0206a10"/>淨之境。味著不厭。蹈籍不離也。嚌嚙死屍。骨肉狼
<lb ed="X" n="0185a10"/><lb ed="R111" n="0206a11"/>籍。言於無常之身。計較不捨。紛亂不攝也。予論此
<lb ed="X" n="0185a11"/><lb ed="R111" n="0206a12"/>經皆象。象以盡意。欲衆生深觀自悟耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0185a12"/><lb ed="R111" n="0206a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0185a1201">入楞伽經曰。諸法無法體。我說唯是心。不見於無心。
<lb ed="X" n="0185a13"/><lb ed="R111" n="0206a14"/>而起於分別。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0185a14"/><lb ed="R111" n="0206a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0185a1401">傳曰。以此偈觀之。則凡見自心者。皆無分別矣。而
<lb ed="X" n="0185a15"/><lb ed="R111" n="0206a16"/>可乎。曰。如世幻師。幻作男女牛馬。而觀者皆生著
<lb ed="X" n="0185a16"/><lb ed="R111" n="0206a17"/>想。獨幻師無著想。了是自心所生故。又如良馬見
<lb ed="X" n="0185a17"/><lb ed="R111" n="0206a18"/>物輒驚。獨見自影而無所驚。知從身所出故。以是
<lb ed="X" n="0185a18"/><lb ed="R111" n="0206b01"/>義故。知雖分別。不礙明見自心也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0185a19"/><lb ed="R111" n="0206b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0185a1901">瑜伽師地論。勝義伽陀者。如經言。都無有主宰。及作
<lb ed="X" n="0185a20"/><lb ed="R111" n="0206b03"/>者受者。諸法亦無用。而用轉非無。唯十二有支。蘊處
<lb ed="X" n="0185a21"/><lb ed="R111" n="0206b04"/>界流轉。審思此一切。衆生不可得。於內及於外。是一
<lb ed="X" n="0185a22"/><lb ed="R111" n="0206b05"/>切皆空。其能修空者。亦常無所有。我我定非有。由顚
<lb ed="X" n="0185a23"/><lb ed="R111" n="0206b06"/>倒妄計。有情我皆無。唯有因法有。諸行皆刹那。住尙
<lb ed="X" n="0185a24"/><lb ed="R111" n="0206b07"/>無況用。卽說彼生起。爲用爲作者。眼不能見色。耳不
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0185b" n="0185b"/>
<lb ed="X" n="0185b01"/><lb ed="R111" n="0206b08"/>能聞聲。鼻不能齅香。舌不能嘗味。身不能覺觸。意不
<lb ed="X" n="0185b02"/><lb ed="R111" n="0206b09"/>能知法。於此亦無能。住持驅役者。法不能生他。亦不
<lb ed="X" n="0185b03"/><lb ed="R111" n="0206b10"/>能自生。衆緣有故生。非故新新有。法不能滅他。亦不
<lb ed="X" n="0185b04"/><lb ed="R111" n="0206b11"/>能自滅。衆緣有故生。生<anchor xml:id="nkr_note_add_0185b0401" n="0185b0401"/><anchor xml:id="beg0185b0401" n="0185b0401"/>已<anchor xml:id="end0185b0401"/>自然滅。由二品爲依。是生
<lb ed="X" n="0185b05"/><lb ed="R111" n="0206b12"/>便可得。恒於境放逸。又復邪升進。愚癡之所漂。彼逐
<lb ed="X" n="0185b06"/><lb ed="R111" n="0206b13"/>邪升進。諸貪愛所引。於境常放逸。由有因諸法。衆苦
<lb ed="X" n="0185b07"/><lb ed="R111" n="0206b14"/>亦復然。根本二惑故。十二支分二。自無能作用。亦不
<lb ed="X" n="0185b08"/><lb ed="R111" n="0206b15"/>由他作。非餘能有作。而作用非無。非內亦非外。非二
<lb ed="X" n="0185b09"/><lb ed="R111" n="0206b16"/>種中間。由行未生故。有時而可得。設諸行<anchor xml:id="nkr_note_add_0185b0901" n="0185b0901"/><anchor xml:id="beg0185b0901" n="0185b0901"/>已<anchor xml:id="end0185b0901"/>生。由此
<lb ed="X" n="0185b10"/><lb ed="R111" n="0206b17"/>故無得。未來無有相。過去可分別。分別曾所更。非曾
<lb ed="X" n="0185b11"/><lb ed="R111" n="0206b18"/>亦分別。行雖無有始。然有始可得。諸色如聚沫。諸受
<lb ed="X" n="0185b12"/><lb ed="R111" n="0207a01"/>類浮泡。諸想同陽<g ref="#CB08504">𦦨</g>。諸行喩芭蕉。諸識猶幻事。日親
<lb ed="X" n="0185b13"/><lb ed="R111" n="0207a02"/>之所說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0185b14"/><lb ed="R111" n="0207a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0185b1401">傳曰。彌勒菩薩曰。此中依補特伽羅無我勝義。宣
<lb ed="X" n="0185b15"/><lb ed="R111" n="0207a04"/>說如是勝義伽陀。爲欲對治增益･損減二邊執故。
<lb ed="X" n="0185b16"/><lb ed="R111" n="0207a05"/>於所攝受。說爲主宰。於諸業用。說爲作者。於諸果
<lb ed="X" n="0185b17"/><lb ed="R111" n="0207a06"/>報。說爲受者。如是半頌。遮遣別義所分別我。諸法
<lb ed="X" n="0185b18"/><lb ed="R111" n="0207a07"/>亦無用者。遮遣卽法所分別我。由此遠離增益邊
<lb ed="X" n="0185b19"/><lb ed="R111" n="0207a08"/>執。而用轉非無者。顯法有性。由此遠離損減邊執。
<lb ed="X" n="0185b20"/><lb ed="R111" n="0207a09"/>用有三種。一主宰用･二作者用･三受者用。因此用
<lb ed="X" n="0185b21"/><lb ed="R111" n="0207a10"/>故。假立主宰･作者･受者。所言二品者。無明乃至受。
<lb ed="X" n="0185b22"/><lb ed="R111" n="0207a11"/>愛乃至老死也。無明至受者。有因諸法者也。愛至
<lb ed="X" n="0185b23"/><lb ed="R111" n="0207a12"/>老死者。有因衆苦者也。然予觀所言。卽說彼生起
<lb ed="X" n="0185b24"/><lb ed="R111" n="0207a13"/>爲用･爲作者。乃是提無生法之綱領也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0185c" n="0185c"/>
<lb ed="X" n="0185c01"/><lb ed="R111" n="0207a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0185c0101">玄沙有用處不換機句。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0185c02"/><lb ed="R111" n="0207a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0185c0201">傳曰。夫以言逐言。以理遣理。皆世流布想。非能見
<lb ed="X" n="0185c03"/><lb ed="R111" n="0207a16"/>道。楞伽經曰如楔出楔。如玄沙嘗曰。學者當用處
<lb ed="X" n="0185c04"/><lb ed="R111" n="0207a17"/>不換機。而雖老於叢林者。亦莫識此語。可嘆也。玄
<lb ed="X" n="0185c05"/><lb ed="R111" n="0207a18"/>沙嘗食茘支。問衆曰。這箇茘支得與麼紅。這箇茘
<lb ed="X" n="0185c06"/><lb ed="R111" n="0207b01"/>支得與麼赤。你諸人且作麼生。若道一色。又是儱
<lb ed="X" n="0185c07"/><lb ed="R111" n="0207b02"/>侗。若道是衆色。只成箇斷常。你諸人且作麼生。彥
<lb ed="X" n="0185c08"/><lb ed="R111" n="0207b03"/>瑫曰。也只和尙自分別。玄沙曰。這儱侗愚癡。有什
<lb ed="X" n="0185c09"/><lb ed="R111" n="0207b04"/>麼交涉。沖機曰。都來只是一色。玄沙曰。總與麼儱
<lb ed="X" n="0185c10"/><lb ed="R111" n="0207b05"/>侗。有什麼了時。乃回顧問皎然。汝作麼生道。皎然
<lb ed="X" n="0185c11"/><lb ed="R111" n="0207b06"/>曰。不可不識茘支。玄沙曰。只是茘支。又曰。汝諸人
<lb ed="X" n="0185c12"/><lb ed="R111" n="0207b07"/>如許多時在我這裏。總與麼說話。不辯緇素。不識
<lb ed="X" n="0185c13"/><lb ed="R111" n="0207b08"/>吉凶。我比來向汝道用處不換機。因什麼只管對
<lb ed="X" n="0185c14"/><lb ed="R111" n="0207b09"/>話。有什麼交涉。道巘禪師曰。先聖憫汝顚倒馳逐。
<lb ed="X" n="0185c15"/><lb ed="R111" n="0207b10"/>將一句子解落汝。知是這般事。掉放閒處。自著些
<lb ed="X" n="0185c16"/><lb ed="R111" n="0207b11"/>筋力。卻於機語上答出話頭。將作禪道。非唯自賺。
<lb ed="X" n="0185c17"/><lb ed="R111" n="0207b12"/>亦乃賺他。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0185c18"/><lb ed="R111" n="0207b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0185c1801">華嚴經曰。如是自性。如幻如夢。如影如像。悉不成就。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0185c19"/><lb ed="R111" n="0207b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0185c1901">傳曰。以眞如之性。法爾隨緣。雖卽隨緣。法爾歸性。
<lb ed="X" n="0185c20"/><lb ed="R111" n="0207b15"/>以隨緣時。似有顯現。如觀幻法。不有而有。如觀夢
<lb ed="X" n="0185c21"/><lb ed="R111" n="0207b16"/>境。不見而見。如觀水中之影。非出非入。如觀鏡中
<lb ed="X" n="0185c22"/><lb ed="R111" n="0207b17"/>之像。不內不外。以無性隨緣。故理不成就。以隨緣
<lb ed="X" n="0185c23"/><lb ed="R111" n="0207b18"/>無性。故事不成就。理事不成。則一切法俱不成也。
<lb ed="X" n="0185c24"/><lb ed="R111" n="0208a01"/>六祖爲至徹禪師說常･無常義曰。無常者。卽佛性
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0186a" n="0186a"/>
<lb ed="X" n="0186a01"/><lb ed="R111" n="0208a02"/>也。有常者。善惡一切諸法分別心也。徹曰。如和尙
<lb ed="X" n="0186a02"/><lb ed="R111" n="0208a03"/>所說。大違經文也。六祖曰。吾傳佛心宗。豈違佛經。
<lb ed="X" n="0186a03"/><lb ed="R111" n="0208a04"/>徹曰。經說佛性是常。和尙卻言無常。善･惡諸法。乃
<lb ed="X" n="0186a04"/><lb ed="R111" n="0208a05"/>至菩提心皆是無常。和尙卻言是常。此豈不相違。
<lb ed="X" n="0186a05"/><lb ed="R111" n="0208a06"/>令學人轉加疑惑。六祖曰汝知不。佛性若常。更說
<lb ed="X" n="0186a06"/><lb ed="R111" n="0208a07"/>什麼善惡諸法。乃至窮劫無有一人發菩提心者。
<lb ed="X" n="0186a07"/><lb ed="R111" n="0208a08"/>故吾說無常。正是佛說眞常之道也。又一切諸法
<lb ed="X" n="0186a08"/><lb ed="R111" n="0208a09"/>若無常者。卽物物皆有自性容受死生。而眞常性
<lb ed="X" n="0186a09"/><lb ed="R111" n="0208a10"/>有不徧之處。故吾說常者。正是佛說眞無常義也。
<lb ed="X" n="0186a10"/><lb ed="R111" n="0208a11"/>佛比爲凡夫外道執於邪常。諸二乘人於常計無
<lb ed="X" n="0186a11"/><lb ed="R111" n="0208a12"/>常。共成八倒。故於涅槃了義敎中破偏見。而說眞
<lb ed="X" n="0186a12"/><lb ed="R111" n="0208a13"/>常･眞樂･眞我･眞淨也。汝今依言背義。以斷滅無常。
<lb ed="X" n="0186a13"/><lb ed="R111" n="0208a14"/>及確定死常。而錯解佛之圓妙最後微言。縱覽千
<lb ed="X" n="0186a14"/><lb ed="R111" n="0208a15"/>徧。有何所益。於是至徹大悟於言下。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0186a15"/><lb ed="R111" n="0208a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0186a1501">瑜伽師地論曰。法光明能治三種黑暗。由不如實知
<lb ed="X" n="0186a16"/><lb ed="R111" n="0208a17"/>諸法故。於去來今多生疑惑。於佛法等亦復如是。此
<lb ed="X" n="0186a17"/><lb ed="R111" n="0208a18"/>中無明及疑。俱名黑暗。又證觀察。能治昏沈睡眠黑
<lb ed="X" n="0186a18"/><lb ed="R111" n="0208b01"/>暗。以能顯了諸法性故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0186a19"/><lb ed="R111" n="0208b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0186a1901">傳曰。百門義海曰。顯光明者。爲見塵法界眞如理
<lb ed="X" n="0186a20"/><lb ed="R111" n="0208b03"/>事之時。顯了分明。此是智慧光明照也。若無智光
<lb ed="X" n="0186a21"/><lb ed="R111" n="0208b04"/>明。理事不顯。但見法時。卽是光明。由積智功圓。是
<lb ed="X" n="0186a22"/><lb ed="R111" n="0208b05"/>故放一光明。則法界無不顯示。常觀察一切法界。
<lb ed="X" n="0186a23"/><lb ed="R111" n="0208b06"/>是爲放光明照一切也。藏公可謂能如實知諸法
<lb ed="X" n="0186a24"/><lb ed="R111" n="0208b07"/>也。彌勒菩薩敎令學者曰。睡當累足。作光明想。寶
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0186b" n="0186b"/>
<lb ed="X" n="0186b01"/><lb ed="R111" n="0208b08"/>積經曰。法光明門。而能出生諸法理趣善巧方便。
<lb ed="X" n="0186b02"/><lb ed="R111" n="0208b09"/>亦能出生一切法印。能入一切法印之門。於一切
<lb ed="X" n="0186b03"/><lb ed="R111" n="0208b10"/>法所應作者。能了能入。於法光明。能得能說。以法
<lb ed="X" n="0186b04"/><lb ed="R111" n="0208b11"/>光明隨順趣入諸法明門。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0186b05"/><lb ed="R111" n="0208b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0186b0501">永嘉偈曰。惺惺寂寂是。無記寂寂非。寂寂惺惺是。亂
<lb ed="X" n="0186b06"/><lb ed="R111" n="0208b13"/>想惺惺非。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0186b07"/><lb ed="R111" n="0208b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0186b0701">傳曰。六祖嘗謂衆曰。吾有一物。無頭無尾。無名無
<lb ed="X" n="0186b08"/><lb ed="R111" n="0208b15"/>字。無背無面。諸人還識不。神會者出曰。是諸佛之
<lb ed="X" n="0186b09"/><lb ed="R111" n="0208b16"/>本源。神會之佛性。祖曰。向汝道無名無字。汝便喚
<lb ed="X" n="0186b10"/><lb ed="R111" n="0208b17"/>作本源佛性。他日汝但作知解宗徒。又嘗令道明
<lb ed="X" n="0186b11"/><lb ed="R111" n="0208b18"/>安坐。曰。不思善･不思惡。正當與麼時。阿那箇是明
<lb ed="X" n="0186b12"/><lb ed="R111" n="0209a01"/>上座本來面目。而道明乃悟旨。自是觀之。祖師未
<lb ed="X" n="0186b13"/><lb ed="R111" n="0209a02"/>嘗肯以是法印人。而永嘉顯吿曰惺惺寂寂是。則
<lb ed="X" n="0186b14"/><lb ed="R111" n="0209a03"/>過矣。而不可以不辯。幽州盤山寶積禪師知此意
<lb ed="X" n="0186b15"/><lb ed="R111" n="0209a04"/>有所垂示。則曰。心月孤明。光吞萬境。光非照境。境
<lb ed="X" n="0186b16"/><lb ed="R111" n="0209a05"/>亦非存。光境俱忘。復是何物。至於騰騰作一鉢歌
<lb ed="X" n="0186b17"/><lb ed="R111" n="0209a06"/>曰。萬代金輪聖王子。只這眞如靈覺是。菩提樹下
<lb ed="X" n="0186b18"/><lb ed="R111" n="0209a07"/>度衆生。度盡衆生出生死。不死不生眞丈夫。無形
<lb ed="X" n="0186b19"/><lb ed="R111" n="0209a08"/>無相大毗盧。塵勞滅盡眞如在。一顆圓明無價珠。
<lb ed="X" n="0186b20"/><lb ed="R111" n="0209a09"/>騰騰殆可以嗣永嘉也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0186b21"/><lb ed="R111" n="0209a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0186b2101">潙山祐禪師曰。學道人。愼弗令心地掩染。但約莫衆
<lb ed="X" n="0186b22"/><lb ed="R111" n="0209a11"/>苦盡。卽是佛心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0186b23"/><lb ed="R111" n="0209a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0186b2301">傳曰。所言衆苦者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0186b2301" n="0186b2301"/><anchor xml:id="beg0186b2301" n="0186b2301"/>冤<anchor xml:id="end0186b2301"/>憎會苦･愛別離苦･五陰重苦･
<lb ed="X" n="0186b24"/><lb ed="R111" n="0209a13"/>乏受用苦･聲色流轉苦･求不得苦･衆生違害苦等。
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0186c" n="0186c"/>
<lb ed="X" n="0186c01"/><lb ed="R111" n="0209a14"/>然皆情也。棗柏曰。凡聖體眞。唯存見隔。見存則凡。
<lb ed="X" n="0186c02"/><lb ed="R111" n="0209a15"/>情忘則佛。唯此至言。先聖不能加毫末於此矣。而
<lb ed="X" n="0186c03"/><lb ed="R111" n="0209a16"/>深信之者。世罕見其人。如林陽瑞峯志端禪師。其
<lb ed="X" n="0186c04"/><lb ed="R111" n="0209a17"/>殆庶幾乎。開寶元年八月作偈曰。明年二月二。與
<lb ed="X" n="0186c05"/><lb ed="R111" n="0209a18"/>汝暫相棄。<g ref="#CB01926">灰</g>骨撒長江。勿占檀那地。明年正月廿
<lb ed="X" n="0186c06"/><lb ed="R111" n="0209b01"/>八日。道俗入山。端笑迎甚歡。二月初吉。郡官俱集。
<lb ed="X" n="0186c07"/><lb ed="R111" n="0209b02"/>連宵如市。至日。升座辭衆。有圓應長老者出問曰。
<lb ed="X" n="0186c08"/><lb ed="R111" n="0209b03"/>雲愁霧慘。大衆烏乎。願賜一言。未須吿別。端垂一
<lb ed="X" n="0186c09"/><lb ed="R111" n="0209b04"/>足。應曰。法鏡不臨於此土。寶月又照於何方。端曰。
<lb ed="X" n="0186c10"/><lb ed="R111" n="0209b05"/>非君境界。應曰。恁麼。則漚生漚滅還歸水。師去師
<lb ed="X" n="0186c11"/><lb ed="R111" n="0209b06"/>來事本常。端作噓聲。乃問四衆曰。世尊滅度是何
<lb ed="X" n="0186c12"/><lb ed="R111" n="0209b07"/>時節。衆曰。二月十五日子時。端曰。吾今日午時。言
<lb ed="X" n="0186c13"/><lb ed="R111" n="0209b08"/>卒而化。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0186c14"/><lb ed="R111" n="0209b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0186c1401">圓覺經曰。淨諸業障菩薩問曰。若此覺心。本性淸淨。
<lb ed="X" n="0186c15"/><lb ed="R111" n="0209b10"/>因何染汚。使諸衆生。迷悶不入。而世尊<anchor xml:id="nkr_note_add_0186c1501" n="0186c1501"/><anchor xml:id="beg0186c1501" n="0186c1501"/>但<anchor xml:id="end0186c1501"/>答曰。衆生
<lb ed="X" n="0186c16"/><lb ed="R111" n="0209b11"/>從無始來。妄想執有我･人･衆生及與壽命。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0186c17"/><lb ed="R111" n="0209b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0186c1701">傳曰。棗柏曰。如起信論曰。不思議業相者。以依智
<lb ed="X" n="0186c18"/><lb ed="R111" n="0209b13"/>淨。能作一切勝妙境界。所謂無量功德之相。常無
<lb ed="X" n="0186c19"/><lb ed="R111" n="0209b14"/>斷絕。隨衆生根。自然相應。種種而現。得利益故。又
<lb ed="X" n="0186c20"/><lb ed="R111" n="0209b15"/>曰。依本覺上。而起覺故。又曰。依於智故。生其苦樂。
<lb ed="X" n="0186c21"/><lb ed="R111" n="0209b16"/>如起信論廣明一切衆生迷根本智。而有世間苦
<lb ed="X" n="0186c22"/><lb ed="R111" n="0209b17"/>樂故。爲智無性故。隨緣不覺。苦樂業生。爲智無性
<lb ed="X" n="0186c23"/><lb ed="R111" n="0209b18"/>故。爲苦所纏。方得自覺根本無性。衆緣無性。萬法
<lb ed="X" n="0186c24"/><lb ed="R111" n="0210a01"/>自寂。若不覺苦時。以無性故。總不自知有性無性。
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0187a" n="0187a"/>
<lb ed="X" n="0187a01"/><lb ed="R111" n="0210a02"/>如人因地而倒。因地而起。問曰。一切衆生本有不
<lb ed="X" n="0187a02"/><lb ed="R111" n="0210a03"/>動智。何故不自應眞常淨。何故隨染。答曰。一切衆
<lb ed="X" n="0187a03"/><lb ed="R111" n="0210a04"/>生以此智故。而生三界者。爲智無性。不能自知是
<lb ed="X" n="0187a04"/><lb ed="R111" n="0210a05"/>智非智･善･惡･苦･樂等法。爲智體無性。但隨緣現。如
<lb ed="X" n="0187a05"/><lb ed="R111" n="0210a06"/>空谷響。應物成音。無性之智。但應緣分別。以分別
<lb ed="X" n="0187a06"/><lb ed="R111" n="0210a07"/>故。癡愛隨起。因癡愛故。卽我所病生。有我所故。自
<lb ed="X" n="0187a07"/><lb ed="R111" n="0210a08"/>他執業便起。因執取故。號曰末那。以末那執取。故
<lb ed="X" n="0187a08"/><lb ed="R111" n="0210a09"/>名爲識。因識種子。生死相續。以生死故。衆苦無量。
<lb ed="X" n="0187a09"/><lb ed="R111" n="0210a10"/>以苦無量。方求不苦之道。迷不知苦者。不能發心。
<lb ed="X" n="0187a10"/><lb ed="R111" n="0210a11"/>知苦求眞者。還是本智。會苦緣故。方能知苦。不會
<lb ed="X" n="0187a11"/><lb ed="R111" n="0210a12"/>苦緣。不能知苦。知苦緣故。方能發心求無上道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0187a12"/><lb ed="R111" n="0210a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0187a1201">瑜伽師地論曰。又諸衆生。將命終時。乃至不到昏昧
<lb ed="X" n="0187a13"/><lb ed="R111" n="0210a14"/>想位。長時所習。我愛現前。由此力故。謂我當無。便愛
<lb ed="X" n="0187a14"/><lb ed="R111" n="0210a15"/>自身。由此建立中有生報。若預流果及一來果。爾時
<lb ed="X" n="0187a15"/><lb ed="R111" n="0210a16"/>我愛亦復現行。然此預流及一來果。於此我愛。由智
<lb ed="X" n="0187a16"/><lb ed="R111" n="0210a17"/>慧力。數數推求。制而不著。猶如壯夫與羸劣者共相
<lb ed="X" n="0187a17"/><lb ed="R111" n="0210a18"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0187a1701" n="0187a1701"/><anchor xml:id="beg0187a1701" n="0187a1701"/>捔<anchor xml:id="end0187a1701"/>力。能制伏之。當知此中道理亦爾。若不還果。爾時
<lb ed="X" n="0187a18"/><lb ed="R111" n="0210b01"/>我愛。不復現行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0187a19"/><lb ed="R111" n="0210b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0187a1901">傳曰。圭峯禪師曰。當以空寂爲自己。勿認色身。以
<lb ed="X" n="0187a20"/><lb ed="R111" n="0210b03"/>靈知爲自心。勿隨妄念。妄念若起。都莫隨之。自然
<lb ed="X" n="0187a21"/><lb ed="R111" n="0210b04"/>臨命終時。捨短爲長。易麤爲妙。學者能令此觀常
<lb ed="X" n="0187a22"/><lb ed="R111" n="0210b05"/>在現行。則是眞智慧之力也。今皆不然。徒循其名。
<lb ed="X" n="0187a23"/><lb ed="R111" n="0210b06"/>輕道甚矣。唐明皇至蜀。與裴士淹論數十人無不
<lb ed="X" n="0187a24"/><lb ed="R111" n="0210b07"/>當。至李林甫。則曰。是子妬賢嫉能。擧無比者。由是
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0187b" n="0187b"/>
<lb ed="X" n="0187b01"/><lb ed="R111" n="0210b08"/>知明皇知林甫之不可用而用也。知不可用而用
<lb ed="X" n="0187b02"/><lb ed="R111" n="0210b09"/>之者。明皇有輕天下之心故也。至德宗與陸贄論
<lb ed="X" n="0187b03"/><lb ed="R111" n="0210b10"/>盧<g ref="#CB01096">𣏌</g>。則曰。天下皆知<g ref="#CB01096">𣏌</g>奸。而朕獨不知。何也。夫德
<lb ed="X" n="0187b04"/><lb ed="R111" n="0210b11"/>宗不知<g ref="#CB01096">𣏌</g>奸者。輕道也。苟知敬道。則必自反而求
<lb ed="X" n="0187b05"/><lb ed="R111" n="0210b12"/>天下之理。天下之理得。則奸邪安能昧之哉。明皇
<lb ed="X" n="0187b06"/><lb ed="R111" n="0210b13"/>之輕天下。德宗之輕道。皆致大盜以亂天下。例禪
<lb ed="X" n="0187b07"/><lb ed="R111" n="0210b14"/>者不能以智慧之力破滅無明。至老死而不暇。悲
<lb ed="X" n="0187b08"/><lb ed="R111" n="0210b15"/>夫。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0187b09"/><lb ed="R111" n="0210b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0187b0901">法華經曰。汝等莫得樂住三界火宅。勿貪麤･弊･色･聲･
<lb ed="X" n="0187b10"/><lb ed="R111" n="0210b17"/>香･味･觸也。若貪著生愛。則爲所燒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0187b11"/><lb ed="R111" n="0210b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0187b1101">傳曰。<g ref="#CB15106">鬱</g>頭藍弗。以世俗智。伏下地惑。獲非想定。具
<lb ed="X" n="0187b12"/><lb ed="R111" n="0211a01"/>五神通。時君尊敬。迎入宮掖。女子接足而禮。<g ref="#CB15106">鬱</g>頭
<lb ed="X" n="0187b13"/><lb ed="R111" n="0211a02"/>藍弗觸女子手。遂生貪欲。便失神通。飯食訖。徐步
<lb ed="X" n="0187b14"/><lb ed="R111" n="0211a03"/>歸山。故偈曰。纔生一念欲。便失五神通。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0187b15"/><lb ed="R111" n="0211a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0187b1501">圓覺經曰。譬如眼光。曉了前境。其光圓滿。得無憎愛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0187b16"/><lb ed="R111" n="0211a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0187b1601">傳曰。第六識。動有分別。不動卽等周法界。五現量
<lb ed="X" n="0187b17"/><lb ed="R111" n="0211a06"/>識等。一一根皆徧法界。眼見色時。色不可得。元來
<lb ed="X" n="0187b18"/><lb ed="R111" n="0211a07"/>等法界。耳･鼻･舌･身。一一亦復如是。五識現量。名曰
<lb ed="X" n="0187b19"/><lb ed="R111" n="0211a08"/>圓成。永明曰。初居圓成現量之中。浮塵未起。後落
<lb ed="X" n="0187b20"/><lb ed="R111" n="0211a09"/>明了意根之地。外狀潛形。謂是故也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0187b21"/><lb ed="R111" n="0211a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0187b2101">楞伽經偈曰。乃至有所立。一切皆錯亂。若見唯一心。
<lb ed="X" n="0187b22"/><lb ed="R111" n="0211a11"/>是則無諍訟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0187b23"/><lb ed="R111" n="0211a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0187b2301">傳曰。韓退之問大顚師壽幾何。大顚提數珠示之
<lb ed="X" n="0187b24"/><lb ed="R111" n="0211a13"/>曰。晝夜一百八。退之罔然。退問第一座曰。老和尙
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0187c" n="0187c"/>
<lb ed="X" n="0187c01"/><lb ed="R111" n="0211a14"/>言晝夜一百八。意旨如何。第一座叩齒而<anchor xml:id="nkr_note_add_0187c0101" n="0187c0101"/><anchor xml:id="beg0187c0101" n="0187c0101"/>已<anchor xml:id="end0187c0101"/>。他日
<lb ed="X" n="0187c02"/><lb ed="R111" n="0211a15"/>復見大顚。問曰。晝夜一百八意旨如何。大顚亦叩
<lb ed="X" n="0187c03"/><lb ed="R111" n="0211a16"/>齒。於是退之喜曰。乃今知佛法無二道也。嘗問首
<lb ed="X" n="0187c04"/><lb ed="R111" n="0211a17"/>座。首座見答亦同耳。於是大顚召第一座問之。信
<lb ed="X" n="0187c05"/><lb ed="R111" n="0211a18"/>然。大顚杖而逐之。汾陽偈曰。解展機鋒是大顚。明
<lb ed="X" n="0187c06"/><lb ed="R111" n="0211b01"/>知不是小因緣。一般叩齒叢林異。出院韓公始得
<lb ed="X" n="0187c07"/><lb ed="R111" n="0211b02"/>閑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0187c08"/><lb ed="R111" n="0211b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0187c0801">永明曰。龐居士問<name role="" type="person">馬祖</name>。如水無筋骨。能勝萬斛舟時
<lb ed="X" n="0187c09"/><lb ed="R111" n="0211b04"/>如何。答曰。我此間亦無水･亦無舟。討甚筋骨。德山至
<lb ed="X" n="0187c10"/><lb ed="R111" n="0211b05"/>龍潭。久嚮龍潭。及至到來。潭又不見。龍又不現。答曰。
<lb ed="X" n="0187c11"/><lb ed="R111" n="0211b06"/>子親到龍潭。陳尙書問洞山。五十二位菩薩中。爲什
<lb ed="X" n="0187c12"/><lb ed="R111" n="0211b07"/>麼不見妙覺。答曰。尙書親見妙覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0187c13"/><lb ed="R111" n="0211b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0187c1301">傳曰。東漢･<g ref="#CB04569">𣵠</g>郡太守張豐擧兵反。自稱無上將軍。
<lb ed="X" n="0187c14"/><lb ed="R111" n="0211b09"/>與彭寵連兵。四年。祭遵與朱祐･耿弇･劉喜俱擊之。
<lb ed="X" n="0187c15"/><lb ed="R111" n="0211b10"/>遵兵先至。急攻豐。豐功曹孟宏執豐降。初。豐好方
<lb ed="X" n="0187c16"/><lb ed="R111" n="0211b11"/>術。有道士言豐當爲天子。以五彩囊褁石繫豐肘。
<lb ed="X" n="0187c17"/><lb ed="R111" n="0211b12"/>云。石中有玉璽。豐信之。遂反。旣執當斬。猶曰。肘石
<lb ed="X" n="0187c18"/><lb ed="R111" n="0211b13"/>有玉璽。遵椎破之。豐愕然就死。晉郗愔忠於王室。
<lb ed="X" n="0187c19"/><lb ed="R111" n="0211b14"/>而其子超有重名。黨桓溫。愔疾溫。而不知其子與
<lb ed="X" n="0187c20"/><lb ed="R111" n="0211b15"/>之善。超將亡。以一箱書付門生曰。本欲焚之。恐翁
<lb ed="X" n="0187c21"/><lb ed="R111" n="0211b16"/>年尊。必以傷愍致疾。我死後。若損眠食。可呈此箱。
<lb ed="X" n="0187c22"/><lb ed="R111" n="0211b17"/>愔後果哀悼。門人呈之。皆與溫往反密計。愔於是
<lb ed="X" n="0187c23"/><lb ed="R111" n="0211b18"/>大怒曰。小子死恨晚矣。更不復哭。予曰。張豐之愕
<lb ed="X" n="0187c24"/><lb ed="R111" n="0212a01"/>然。郗愔之不哭。與龐公至江西。德山見龍潭。陳公
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0188a" n="0188a"/>
<lb ed="X" n="0188a01"/><lb ed="R111" n="0212a02"/>到洞山。時節等耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0188a02"/><lb ed="R111" n="0212a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0188a0201">臨濟宗有四賓主句。謂。賓中賓･賓中主･主中賓･主中
<lb ed="X" n="0188a03"/><lb ed="R111" n="0212a04"/>主。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0188a04"/><lb ed="R111" n="0212a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0188a0401">傳曰。洞山价禪師初游方。與密師伯者偕行。經長
<lb ed="X" n="0188a05"/><lb ed="R111" n="0212a06"/>沙龍山之下<note place="inline">今靈山也</note>。見溪流菜葉。价回瞻峯巒深秀。
<lb ed="X" n="0188a06"/><lb ed="R111" n="0212a07"/>謂密曰。箇中必有隱者。乃並谿而進十許里。有老
<lb ed="X" n="0188a07"/><lb ed="R111" n="0212a08"/>僧癭甚。以手加額呼曰。此間無路。汝輩何自而至。
<lb ed="X" n="0188a08"/><lb ed="R111" n="0212a09"/>价曰。無路且置。菴主自何而入。曰。我不曾雲水。价
<lb ed="X" n="0188a09"/><lb ed="R111" n="0212a10"/>曰。菴主住山幾許時。曰。春秋不涉。价曰。菴主先住
<lb ed="X" n="0188a10"/><lb ed="R111" n="0212a11"/>耶。此山先住耶。曰。不知。价曰。爲什麼不知。曰。我不
<lb ed="X" n="0188a11"/><lb ed="R111" n="0212a12"/>曾人天來。价曰。得何道理。便住此山。曰。見兩箇泥
<lb ed="X" n="0188a12"/><lb ed="R111" n="0212a13"/>牛鬬入海。直至而今無消息。价卽班密之下而拜
<lb ed="X" n="0188a13"/><lb ed="R111" n="0212a14"/>之。問。如何是主中賓。曰。靑山覆白雲。又問。如何是
<lb ed="X" n="0188a14"/><lb ed="R111" n="0212a15"/>主中主。曰。長年不出戶。又問。賓主相去幾何。曰。長
<lb ed="X" n="0188a15"/><lb ed="R111" n="0212a16"/>江水上波。又問。賓主相見有何言說。曰。淸風拂白
<lb ed="X" n="0188a16"/><lb ed="R111" n="0212a17"/>月。价又再拜。老僧笑視而說偈曰。三間茆屋從來
<lb ed="X" n="0188a17"/><lb ed="R111" n="0212a18"/>住。一道神光萬境閑。莫作是非來辨我。浮生穿鑿
<lb ed="X" n="0188a18"/><lb ed="R111" n="0212b01"/>不相關。於是自焚其菴。深入層峯。价曰。此老見江
<lb ed="X" n="0188a19"/><lb ed="R111" n="0212b02"/>西馬大師。而傳失其名。价住新豐洞。從容問僧。何
<lb ed="X" n="0188a20"/><lb ed="R111" n="0212b03"/>者是汝主人公。對曰。現祇對者。价仰而咨嗟。曰。此
<lb ed="X" n="0188a21"/><lb ed="R111" n="0212b04"/>所謂馬後驢前事。奈何認以爲自<anchor xml:id="nkr_note_add_0188a2101" n="0188a2101"/><anchor xml:id="beg0188a2101" n="0188a2101"/>己<anchor xml:id="end0188a2101"/>乎。佛法平沈。
<lb ed="X" n="0188a22"/><lb ed="R111" n="0212b05"/>此其兆也。客中主尙未明。況主中主哉。僧曰。如何
<lb ed="X" n="0188a23"/><lb ed="R111" n="0212b06"/>是主中主。价曰。汝自道看。對曰。道得只是客中主。
<lb ed="X" n="0188a24"/><lb ed="R111" n="0212b07"/>未審如何是主中主。价良久曰。不辭爲汝道。相續
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0188b" n="0188b"/>
<lb ed="X" n="0188b01"/><lb ed="R111" n="0212b08"/>也大難。予觀龍山老僧之意。如蕭何之識韓信。豈
<lb ed="X" n="0188b02"/><lb ed="R111" n="0212b09"/>有法哉。又較洞山价公之語。如霍光之立朝。進止
<lb ed="X" n="0188b03"/><lb ed="R111" n="0212b10"/>亦有律度。噫。後生之不見古人之大全也。審矣。价
<lb ed="X" n="0188b04"/><lb ed="R111" n="0212b11"/>亦以主中主爲驚異。可疑也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0188b05"/><lb ed="R111" n="0212b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0188b0501">雲門宗有三句。謂。天中函葢･目機銖兩･不涉世緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0188b06"/><lb ed="R111" n="0212b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0188b0601">傳曰。雲門偃禪師初聞睦州古寺有道蹤禪師號
<lb ed="X" n="0188b07"/><lb ed="R111" n="0212b14"/>陳尊宿。見黃蘗運公。往謁之。方叩戶。俄陳尊宿者
<lb ed="X" n="0188b08"/><lb ed="R111" n="0212b15"/>出。搊住曰。道道。偃愕然不知所答。於是推而去曰。
<lb ed="X" n="0188b09"/><lb ed="R111" n="0212b16"/>秦時<g ref="#CB01323">𨍏</g>轢鑽。卽闔戶。偃折一足而悟旨於言下。旣
<lb ed="X" n="0188b10"/><lb ed="R111" n="0212b17"/>有衆。而以此三句爲示者。解釋秦時<g ref="#CB01323">𨍏</g>轢鑽之詞
<lb ed="X" n="0188b11"/><lb ed="R111" n="0212b18"/>也。法華經曰。得一切衆生語言三昧。而大智論曰。
<lb ed="X" n="0188b12"/><lb ed="R111" n="0213a01"/>善入音聲陀羅尼。以此也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0188b13"/><lb ed="R111" n="0213a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0188b1301">抽顧頌曰。顧鑒咦。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0188b14"/><lb ed="R111" n="0213a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0188b1401">雲門經行。逢僧必特顧之曰。鑒。僧欲詶之。則曰。咦。
<lb ed="X" n="0188b15"/><lb ed="R111" n="0213a04"/>率以爲常。故門弟子錄曰顧鑒咦。圓明密禪師刪
<lb ed="X" n="0188b16"/><lb ed="R111" n="0213a05"/>去顧字。但以鑒咦二字爲頌。謂之抽顧頌。今其兒
<lb ed="X" n="0188b17"/><lb ed="R111" n="0213a06"/>孫失其旨。接人以怒目直視。名爲提撕。名爲不認
<lb ed="X" n="0188b18"/><lb ed="R111" n="0213a07"/>聲色。名爲擧處便薦。相傳以爲道眼。北塔祚禪師
<lb ed="X" n="0188b19"/><lb ed="R111" n="0213a08"/>獨笑之。作偈曰。雲門抽顧笑嬉嬉。擬議遭渠顧鑒
<lb ed="X" n="0188b20"/><lb ed="R111" n="0213a09"/>咦。任是張良多智巧。到頭於此也難施。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0188b21"/><lb ed="R111" n="0213a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0188b2101">道吾･石霜子父。有王種臣種。內紹外紹。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0188b22"/><lb ed="R111" n="0213a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0188b2201">傳曰。唐･郭中令･李西平皆稱王。然非有種也。以勳
<lb ed="X" n="0188b23"/><lb ed="R111" n="0213a12"/>勞而至焉。高祖之秦王。明皇之肅宗。則以生帝王
<lb ed="X" n="0188b24"/><lb ed="R111" n="0213a13"/>之家皆有種。非以勳勞而至焉者也。謂之內紹者。
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0188c" n="0188c"/>
<lb ed="X" n="0188c01"/><lb ed="R111" n="0213a14"/>無功之功也。先聖貴之。謂之外紹者。借功業而然。
<lb ed="X" n="0188c02"/><lb ed="R111" n="0213a15"/>故又名曰借句。曹山章禪師曰。妙明體盡知傷觸。
<lb ed="X" n="0188c03"/><lb ed="R111" n="0213a16"/>力在逢緣不借中。雲居弘覺禪師曰。頭頭上了。物
<lb ed="X" n="0188c04"/><lb ed="R111" n="0213a17"/>物上通。只喚作了事人。終不喚作尊貴。將知尊貴
<lb ed="X" n="0188c05"/><lb ed="R111" n="0213a18"/>一路自別。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0188c06"/><lb ed="R111" n="0213b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0188c0601">德山鑑禪師曰。有言時。騎虎頭。收虎尾。第一句下明
<lb ed="X" n="0188c07"/><lb ed="R111" n="0213b02"/>宗旨。無言時。覿露機鋒。如同電拂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0188c08"/><lb ed="R111" n="0213b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0188c0801">傳曰。巖頭奯禪師曰。但明取綱宗。本無實法。不見
<lb ed="X" n="0188c09"/><lb ed="R111" n="0213b04"/>道無實無虗。若向上事覰卽疾。若向意根下尋。卒
<lb ed="X" n="0188c10"/><lb ed="R111" n="0213b05"/>摸索不著。又曰。此是向上人活計。只露目前些子。
<lb ed="X" n="0188c11"/><lb ed="R111" n="0213b06"/>如同電拂。如擊石火。截斷兩頭。靈然自在。若道向
<lb ed="X" n="0188c12"/><lb ed="R111" n="0213b07"/>上有法有事。賺汝眞椀鳴聲。荼糊汝。繫<g ref="#CB00746">𦋐</g>汝。古人
<lb ed="X" n="0188c13"/><lb ed="R111" n="0213b08"/>喚作繫驢橛。若將實法與人。土亦消不得。夫言截
<lb ed="X" n="0188c14"/><lb ed="R111" n="0213b09"/>斷兩頭者。飮光微笑。不是有言。亦非默然。故汾陽
<lb ed="X" n="0188c15"/><lb ed="R111" n="0213b10"/>偈曰。飮光尊者同明證。瞬目欽恭行正令。同電拂
<lb ed="X" n="0188c16"/><lb ed="R111" n="0213b11"/>擊石火之譬也。予嘗作偈曰。與人實法土難消。道
<lb ed="X" n="0188c17"/><lb ed="R111" n="0213b12"/>火何曾口被燒。拋出秦時<g ref="#CB01323">𨍏</g>轢鑽。突巒如斗兩頭
<lb ed="X" n="0188c18"/><lb ed="R111" n="0213b13"/>搖。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0188c19"/><lb ed="R111" n="0213b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0188c1901">經首所題<g ref="#CB15315">󳯓</g>字。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0188c20"/><lb ed="R111" n="0213b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0188c2001">傳曰。昔予至臨川。與朱顯謨世英游相好也。俄南
<lb ed="X" n="0188c21"/><lb ed="R111" n="0213b16"/>昌上藍長老至。上藍雅自標致。謂世英曰。覺範聞
<lb ed="X" n="0188c22"/><lb ed="R111" n="0213b17"/>工詩耳。禪則其師猶錯。矧弟子耶。世英笑曰。師能
<lb ed="X" n="0188c23"/><lb ed="R111" n="0213b18"/>勘驗之乎。上藍曰。諾。居一日。同游疏山。飯於逆旅。
<lb ed="X" n="0188c24"/><lb ed="R111" n="0214a01"/>上藍謂余曰。經軸之上。必題此<g ref="#CB15315">󳯓</g>字是底義。予以
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0189a" n="0189a"/>
<lb ed="X" n="0189a01"/><lb ed="R111" n="0214a02"/>指畫圓相橫貫一畫。曰。是此義也。上藍愕然。余乃
<lb ed="X" n="0189a02"/><lb ed="R111" n="0214a03"/>爲說偈曰。以字不成八不是。法身睡著無遮閉。衲
<lb ed="X" n="0189a03"/><lb ed="R111" n="0214a04"/>僧對面不知名。百衆人前呼不起。於是上藍不懌。
<lb ed="X" n="0189a04"/><lb ed="R111" n="0214a05"/>歸擧似世英。世英爲拊手曰。孰謂詩僧亦識字義
<lb ed="X" n="0189a05"/><lb ed="R111" n="0214a06"/>乎。今兩人皆成千古矣。追繹之可爲憮然。余聞汾
<lb ed="X" n="0189a06"/><lb ed="R111" n="0214a07"/>陽嘗作黃犢偈曰。有頭無角實堪嗟。百劫難逃這
<lb ed="X" n="0189a07"/><lb ed="R111" n="0214a08"/>作家。凡聖不能明得盡。現前相貌有些些。予以謂
<lb ed="X" n="0189a08"/><lb ed="R111" n="0214a09"/>此偈。又余字義之訓詁也。九原可作。世英當有一
<lb ed="X" n="0189a09"/><lb ed="R111" n="0214a10"/>捧腹也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0189a10"/><lb ed="R111" n="0214a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0189a1001">臨濟曰。大凡演唱宗乘。須一句中具三玄。一玄中具
<lb ed="X" n="0189a11"/><lb ed="R111" n="0214a12"/>三要。有玄有要。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0189a12"/><lb ed="R111" n="0214a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0189a1201">傳曰。余昔菴於高安九峯之下。有僧問余曰。臨濟
<lb ed="X" n="0189a13"/><lb ed="R111" n="0214a14"/>會中。兩僧一日相見。同時下喝。臨濟聞之。陞座曰。
<lb ed="X" n="0189a14"/><lb ed="R111" n="0214a15"/>大衆。要會臨濟賓主句。問取堂中二禪客。僧便問。
<lb ed="X" n="0189a15"/><lb ed="R111" n="0214a16"/>那箇是賓。那箇是主。臨濟曰。賓主歷然。余方欲詶
<lb ed="X" n="0189a16"/><lb ed="R111" n="0214a17"/>之。頓見三玄三要之旨。於是再拜曰。大哉。無爲寂
<lb ed="X" n="0189a17"/><lb ed="R111" n="0214a18"/>滅之幢也。雖百千世。有聞之者。偷心死盡。況余去
<lb ed="X" n="0189a18"/><lb ed="R111" n="0214b01"/>大師餘二百年哉。作偈曰。一句中具三玄門。一玄
<lb ed="X" n="0189a19"/><lb ed="R111" n="0214b02"/>中具三要路。細看卽是陷虎機。忽轟一聲塗毒鼓。
<lb ed="X" n="0189a20"/><lb ed="R111" n="0214b03"/>偷心死盡眼麻迷。石女夢中毛卓豎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0189a21"/><lb ed="R111" n="0214b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0189a2101">明招謙禪師偈曰。師子敎兒迷子法。進前跳躑忽翻
<lb ed="X" n="0189a22"/><lb ed="R111" n="0214b05"/>身。羅文結角交加處。鶻眼龍睛失却眞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0189a23"/><lb ed="R111" n="0214b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0189a2301">傳曰。德山四世而有謙。謙眇而機頴。叢林號獨眼
<lb ed="X" n="0189a24"/><lb ed="R111" n="0214b07"/>龍。游方時齒尙少。耆年皆畏讋之。嘗與僧擁爐。僧
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0189b" n="0189b"/>
<lb ed="X" n="0189b01"/><lb ed="R111" n="0214b08"/>問曰。古人道。目前無法。意在目前。不是目前法。非
<lb ed="X" n="0189b02"/><lb ed="R111" n="0214b09"/>耳目所到。只如此四句中。那句是賓。那句是主。謙
<lb ed="X" n="0189b03"/><lb ed="R111" n="0214b10"/>指火曰。與我向此中拈出一莖眉毛得麼。僧曰。非
<lb ed="X" n="0189b04"/><lb ed="R111" n="0214b11"/>但學人。盡大地人喪身失命。謙曰。汝因什麼自把
<lb ed="X" n="0189b05"/><lb ed="R111" n="0214b12"/>髻投衙乎。謙將化。陞座曰。一百年中。祗看今日。今
<lb ed="X" n="0189b06"/><lb ed="R111" n="0214b13"/>日事作麼生。吾住此山四十年。唯用一劍活人眼
<lb ed="X" n="0189b07"/><lb ed="R111" n="0214b14"/>目。乃拈巾曰。如今有<name role="" type="person">純陀</name>麼。提向諸方展看。作擲
<lb ed="X" n="0189b08"/><lb ed="R111" n="0214b15"/>勢。僧問。<name role="" type="person">純陀</name>獻供末後。殷勤時如何。謙曰。莫相辜
<lb ed="X" n="0189b09"/><lb ed="R111" n="0214b16"/>負好。又問。和尙遷化。向什麼處去。擧足曰。足下看。
<lb ed="X" n="0189b10"/><lb ed="R111" n="0214b17"/>又問。百年後以何爲極則。謙提巾便擲。僧再拜。退
<lb ed="X" n="0189b11"/><lb ed="R111" n="0214b18"/>就列。於是謙說偈曰。驀刀肚裏逞全威。汝等諸人
<lb ed="X" n="0189b12"/><lb ed="R111" n="0215a01"/>善護持。火裏鐵牛生犢子。臨岐誰解湊吾機。言卒
<lb ed="X" n="0189b13"/><lb ed="R111" n="0215a02"/>而化。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0189b14"/><lb ed="R111" n="0215a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0189b1401">四十二章經曰。<g ref="#CB05270">𢬵</g>命必死難。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0189b15"/><lb ed="R111" n="0215a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0189b1501">傳曰。韓信爲淮陰侯。稱疾不朝。而陳狶一代相。過
<lb ed="X" n="0189b16"/><lb ed="R111" n="0215a05"/>辭信。信挈其手。與步於庭數匝。仰天而嘆曰。子可
<lb ed="X" n="0189b17"/><lb ed="R111" n="0215a06"/>與言乎。吾欲與子有言。狶因曰。唯將軍命。信曰。公
<lb ed="X" n="0189b18"/><lb ed="R111" n="0215a07"/>之所居。天下精兵處也。而公。陛下之信幸臣也。人
<lb ed="X" n="0189b19"/><lb ed="R111" n="0215a08"/>言公反。陛下不信。再至乃疑。三至必怒而自將。吾
<lb ed="X" n="0189b20"/><lb ed="R111" n="0215a09"/>爲公從中起。天下可定也。狶曰。謹奉敎。漢十年。狶
<lb ed="X" n="0189b21"/><lb ed="R111" n="0215a10"/>果反。高帝自將而往。信病不從。陰使人之狶所。而
<lb ed="X" n="0189b22"/><lb ed="R111" n="0215a11"/>與其家臣謀。夜詐赦諸官徒奴。欲襲高后･太子。部
<lb ed="X" n="0189b23"/><lb ed="R111" n="0215a12"/>署<anchor xml:id="nkr_note_add_0189b2301" n="0189b2301"/><anchor xml:id="beg0189b2301" n="0189b2301"/>已<anchor xml:id="end0189b2301"/>定。待狶報。俄有人吿呂后。后斬之鍾室。信料
<lb ed="X" n="0189b24"/><lb ed="R111" n="0215a13"/>事無遺<g ref="#CB15081">䇿</g>。方是時。信無兵。乃曰爲公從中起。可疑
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0189c" n="0189c"/>
<lb ed="X" n="0189c01"/><lb ed="R111" n="0215a14"/>也。故信雖就誅。其心果死乎。馬謖街亭之敗。諸葛
<lb ed="X" n="0189c02"/><lb ed="R111" n="0215a15"/>孔明誅之。臨終與孔明書曰。明公視謖猶子。謖視
<lb ed="X" n="0189c03"/><lb ed="R111" n="0215a16"/>明公猶父。願深惟殛鯀興禹之義。使平生之交。不
<lb ed="X" n="0189c04"/><lb ed="R111" n="0215a17"/>虧於此。謖雖死。無恨於黃壤也。於時十萬之衆爲
<lb ed="X" n="0189c05"/><lb ed="R111" n="0215a18"/>之垂淚。予以是觀之。信之死。非眞死者也。謖可謂
<lb ed="X" n="0189c06"/><lb ed="R111" n="0215b01"/><g ref="#CB05270">𢬵</g>命非眞死。可乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0189c07"/><lb ed="R111" n="0215b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0189c0701">易･噬嗑卦曰。利用獄。亨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0189c08"/><lb ed="R111" n="0215b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0189c0801">傳曰。黃龍南禪師昔住廬山<name role="" type="person">歸宗寺</name>。火一夕而燼。
<lb ed="X" n="0189c09"/><lb ed="R111" n="0215b04"/>下獄不食六十日。旣釋放。菴於石門之南塔。嘗謂
<lb ed="X" n="0189c10"/><lb ed="R111" n="0215b05"/>門弟子曰。我在獄。證法華經菩薩游戲三昧。經曰。
<lb ed="X" n="0189c11"/><lb ed="R111" n="0215b06"/>菩薩游戲神通。淨佛國土。心不好樂。呵小乘也。以
<lb ed="X" n="0189c12"/><lb ed="R111" n="0215b07"/>其不能成就衆生耳。弟子請聞其說。黃龍曰。凡獄
<lb ed="X" n="0189c13"/><lb ed="R111" n="0215b08"/>吏之治有罪者。察見其情僞。必痛加捶楚。欺詐之
<lb ed="X" n="0189c14"/><lb ed="R111" n="0215b09"/>實盡則自釋。雖有酷刑。不能申也。罪至於死。亦所
<lb ed="X" n="0189c15"/><lb ed="R111" n="0215b10"/>甘心者。智迄情枯故也。今禪學者。馳求之狂。欺詐
<lb ed="X" n="0189c16"/><lb ed="R111" n="0215b11"/>之病。不以知見之慧鍛之。何由而釋。故其平生止
<lb ed="X" n="0189c17"/><lb ed="R111" n="0215b12"/>以三種語驗天下衲子。予少年聞老宿夜語及之。
<lb ed="X" n="0189c18"/><lb ed="R111" n="0215b13"/>今二十年也。其說有補叢林。故錄焉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0189c19"/><lb ed="R111" n="0215b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0189c1901">香嚴閑禪師偈曰。有一語。全規矩。擬思量。帶伴侶。踏
<lb ed="X" n="0189c20"/><lb ed="R111" n="0215b15"/>不著。省來處。一生參學事無成。殷勤抱得旃檀樹。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0189c21"/><lb ed="R111" n="0215b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0189c2101">傳曰。棗柏論曰。烏<anchor xml:id="nkr_note_add_0189c2101" n="0189c2101"/><anchor xml:id="beg0189c2101" n="0189c2101"/>洛<anchor xml:id="end0189c2101"/>迦旃檀香者。烏洛迦。蛇名。旃
<lb ed="X" n="0189c22"/><lb ed="R111" n="0215b17"/>檀者。香樹也。明此蛇最毒。常患熱毒。以身繞此香
<lb ed="X" n="0189c23"/><lb ed="R111" n="0215b18"/>樹。其毒氣便息。表若有衆生聞說心境俱空。本無
<lb ed="X" n="0189c24"/><lb ed="R111" n="0216a01"/>體相。無有處所。無一法可得之香。信而悟入。一切
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0190a" n="0190a"/>
<lb ed="X" n="0190a01"/><lb ed="R111" n="0216a02"/>煩惱毒氣自然淸淨。予以是知殷勤抱得旃檀樹
<lb ed="X" n="0190a02"/><lb ed="R111" n="0216a03"/>之語。非苟然發也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0190a03"/><lb ed="R111" n="0216a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0190a0301">楞伽經曰。不應攝受。隨說計著。眞實者。離名字故。大
<lb ed="X" n="0190a04"/><lb ed="R111" n="0216a05"/>慧。如爲愚夫。以指指物。愚夫觀指。不得實義。如是愚
<lb ed="X" n="0190a05"/><lb ed="R111" n="0216a06"/>夫。隨言說指。攝受計著。至竟不捨。終不能得離言說
<lb ed="X" n="0190a06"/><lb ed="R111" n="0216a07"/>指第一實義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0190a07"/><lb ed="R111" n="0216a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0190a0701">傳曰。僧問九峯禪師曰。深山中還有佛法也無。答
<lb ed="X" n="0190a08"/><lb ed="R111" n="0216a09"/>曰。有。僧曰。如何是深山中佛法。答曰。石頭大者大･
<lb ed="X" n="0190a09"/><lb ed="R111" n="0216a10"/>小者小。今學者聞擧。便欣然以爲解了。有詰之者。
<lb ed="X" n="0190a10"/><lb ed="R111" n="0216a11"/>則曰。觸目全眞。頭頭顯現。嗟乎。此所謂觀指不得
<lb ed="X" n="0190a11"/><lb ed="R111" n="0216a12"/>實義者也。予嘗與僧自逍遙山。經亂石<g ref="#CB00589">㵎</g>入五峯。
<lb ed="X" n="0190a12"/><lb ed="R111" n="0216a13"/>休於樹陰。擧此因緣。作偈曰。石頭若是佛法。法身
<lb ed="X" n="0190a13"/><lb ed="R111" n="0216a14"/>應不靈聖。佛法若有大小。法身應分少剩。枯骨頭
<lb ed="X" n="0190a14"/><lb ed="R111" n="0216a15"/>上沒汁。衲僧眼見不信。八萬四千法門。一句爲汝
<lb ed="X" n="0190a15"/><lb ed="R111" n="0216a16"/>說盡。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0190a16"/><lb ed="R111" n="0216a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0190a1601">石頭參同契曰。四大性自復。如子得其母。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0190a17"/><lb ed="R111" n="0216a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0190a1701">傳曰。此語之妙。學者罕能識之。蓋子之得其母。則
<lb ed="X" n="0190a18"/><lb ed="R111" n="0216b01"/>不假取於人而自信者也。圭峯密禪師初讀圓覺
<lb ed="X" n="0190a19"/><lb ed="R111" n="0216b02"/>經至恒作是念。我今此身。四大和合。所謂髮毛･爪
<lb ed="X" n="0190a20"/><lb ed="R111" n="0216b03"/>齒･皮肉･筋骨･髓腦･垢色。皆歸於地。唾涕･膿血･津液･
<lb ed="X" n="0190a21"/><lb ed="R111" n="0216b04"/>涎沫･痰淚･精氣･大小便利。皆歸於水。煖氣歸火。動
<lb ed="X" n="0190a22"/><lb ed="R111" n="0216b05"/>轉歸風。四大各離。今者妄身。當在何處。恍然而悟。
<lb ed="X" n="0190a23"/><lb ed="R111" n="0216b06"/>如子得母也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0190a24"/><lb ed="R111" n="0216b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0190a2401">破色心論曰。彼一非可見。多亦不可見。和合不可見。
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0190b" n="0190b"/>
<lb ed="X" n="0190b01"/><lb ed="R111" n="0216b08"/>是故無塵法。此偈明何義。汝向說言色等諸入。皆是
<lb ed="X" n="0190b02"/><lb ed="R111" n="0216b09"/>實有。何以故。以識能取外境界者。此義不然。何以故。
<lb ed="X" n="0190b03"/><lb ed="R111" n="0216b10"/>有三義故無色等入。何等爲三。一者爲實有一微塵。
<lb ed="X" n="0190b04"/><lb ed="R111" n="0216b11"/>如彼外道衛世師等。虗妄分別。離於頭目身分等外。
<lb ed="X" n="0190b05"/><lb ed="R111" n="0216b12"/>實有神我。微塵亦爾。離色･香等實有否耶。二者爲實
<lb ed="X" n="0190b06"/><lb ed="R111" n="0216b13"/>有多微塵差別可見否耶。三者爲多微塵和合可見
<lb ed="X" n="0190b07"/><lb ed="R111" n="0216b14"/>否耶。此明何義。若實有彼一微塵者。則不可見。如彼
<lb ed="X" n="0190b08"/><lb ed="R111" n="0216b15"/>外道衛世師等。虗妄分別。離於頭目身分等。外有一
<lb ed="X" n="0190b09"/><lb ed="R111" n="0216b16"/>神我不可得見。微塵亦爾。離色･香等不可得見。是故
<lb ed="X" n="0190b10"/><lb ed="R111" n="0216b17"/>無一實塵可見。是故偈言彼一非可見故。若實有多
<lb ed="X" n="0190b11"/><lb ed="R111" n="0216b18"/>微塵差別者。應一一微塵歷然可見。而不可見。以是
<lb ed="X" n="0190b12"/><lb ed="R111" n="0217a01"/>義故。多塵差別。亦不可見。是故偈言多亦不可見故。
<lb ed="X" n="0190b13"/><lb ed="R111" n="0217a02"/>多微塵和合不可見者。此亦不然。何以故。以一微塵
<lb ed="X" n="0190b14"/><lb ed="R111" n="0217a03"/>實無有物。云何和合。是故不成。是故偈言和合不可
<lb ed="X" n="0190b15"/><lb ed="R111" n="0217a04"/>見。是故無塵法故。問曰。云何不成。答曰。偈言。六塵同
<lb ed="X" n="0190b16"/><lb ed="R111" n="0217a05"/>時合。塵則有六相。若六唯一處。諸大是一塵。此偈明
<lb ed="X" n="0190b17"/><lb ed="R111" n="0217a06"/>何義。若諸微塵從六方來。六塵和合。若如是者。塵有
<lb ed="X" n="0190b18"/><lb ed="R111" n="0217a07"/>六方。若有六方。則有六相。又若微塵有處所者。不容
<lb ed="X" n="0190b19"/><lb ed="R111" n="0217a08"/>餘塵。是故偈曰六塵同時合。塵則有六相故。若六微
<lb ed="X" n="0190b20"/><lb ed="R111" n="0217a09"/>塵唯一處者。一微塵處有六微塵。若如是相者。六塵
<lb ed="X" n="0190b21"/><lb ed="R111" n="0217a10"/>一處。若一處者。則六塵不可得見。何以故。彼此微塵
<lb ed="X" n="0190b22"/><lb ed="R111" n="0217a11"/>無差別故。若如是者。一切麤物山河等事。亦不可見。
<lb ed="X" n="0190b23"/><lb ed="R111" n="0217a12"/>是故言若六唯一處。諸大是一塵故。一塵者無物如
<lb ed="X" n="0190b24"/><lb ed="R111" n="0217a13"/>向前答。一多和合不可得見故。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0190c" n="0190c"/>
<lb ed="X" n="0190c01"/><lb ed="R111" n="0217a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0190c0101">傳曰。衛世師等。起一種執。執離頭目身分之外有
<lb ed="X" n="0190c02"/><lb ed="R111" n="0217a15"/>一神我者。此神我有而不可見。故論稱一微塵。若
<lb ed="X" n="0190c03"/><lb ed="R111" n="0217a16"/>離色･聲･香･味等外。而有此一微塵。應如神我有而
<lb ed="X" n="0190c04"/><lb ed="R111" n="0217a17"/>不可見也耶。塵如果有六方之相。則曉然可識不
<lb ed="X" n="0190c05"/><lb ed="R111" n="0217a18"/>可雜。故曰不容餘塵。又若六塵和合而不可見。則
<lb ed="X" n="0190c06"/><lb ed="R111" n="0217b01"/>山河大地亦不可見。以皆是和合。於塵和合。則不
<lb ed="X" n="0190c07"/><lb ed="R111" n="0217b02"/>可見。於山河大地亦以和合。獨可見乎。無是理也。
<lb ed="X" n="0190c08"/><lb ed="R111" n="0217b03"/>但諸佛境緜密難見。非世喩可。況四量之中。有聖
<lb ed="X" n="0190c09"/><lb ed="R111" n="0217b04"/>斷量。謂凡法不入現量･比･似之量者。則以聖斷量
<lb ed="X" n="0190c10"/><lb ed="R111" n="0217b05"/>定之。如世尊言三界唯心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0190c11"/><lb ed="R111" n="0217b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0190c1101">大智度論曰。問曰。聞者云何。聞用耳根聞耶。用耳識
<lb ed="X" n="0190c12"/><lb ed="R111" n="0217b07"/>聞耶。用意識聞耶。若耳根聞。耳根無覺識知故。不應
<lb ed="X" n="0190c13"/><lb ed="R111" n="0217b08"/>聞。若耳識聞。耳識一念故。不能分別。不應聞。若意識
<lb ed="X" n="0190c14"/><lb ed="R111" n="0217b09"/>聞。意識亦不能聞。何以故。先五識識五塵。然後意識
<lb ed="X" n="0190c15"/><lb ed="R111" n="0217b10"/>識。意識不能識現在五塵。唯識過去･未來五塵。若意
<lb ed="X" n="0190c16"/><lb ed="R111" n="0217b11"/>識能識現在五塵者。盲聾人亦應識聲色。何以故。意
<lb ed="X" n="0190c17"/><lb ed="R111" n="0217b12"/>識不破故。答曰。非耳根能聞聲。非耳識･亦非意識。是
<lb ed="X" n="0190c18"/><lb ed="R111" n="0217b13"/>聞聲事。從多因緣和合。故得聞聲。不得言一法能聞
<lb ed="X" n="0190c19"/><lb ed="R111" n="0217b14"/>聲。何以故。耳根無覺故。不應聞聲。識無色･無對･無處
<lb ed="X" n="0190c20"/><lb ed="R111" n="0217b15"/>故。亦不聞聲。聲無覺･無根。故不知聲。爾時耳根不破。
<lb ed="X" n="0190c21"/><lb ed="R111" n="0217b16"/>聲至可聞處。意欲聞情。塵意和合。故耳識隨生。耳識
<lb ed="X" n="0190c22"/><lb ed="R111" n="0217b17"/>卽生意識。能分別種種因緣得聞聲。以是故不應作
<lb ed="X" n="0190c23"/><lb ed="R111" n="0217b18"/>難雖聞聲。佛法中亦無有法能作･能見･能知。如偈說。
<lb ed="X" n="0190c24"/><lb ed="R111" n="0218a01"/>有業亦有果。無作業果者。此第一甚深。是佛法能見。
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0191a" n="0191a"/>
<lb ed="X" n="0191a01"/><lb ed="R111" n="0218a02"/>雖空亦不斷。相續亦不常。罪福亦不失。如是佛法說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0191a02"/><lb ed="R111" n="0218a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0191a0201">傳曰。有僧嘗問荷澤會禪師。見聞照聲色時。唯復
<lb ed="X" n="0191a03"/><lb ed="R111" n="0218a04"/>抗行耶。唯有先後。答曰。抗行先後卽且止。汝畢竟
<lb ed="X" n="0191a04"/><lb ed="R111" n="0218a05"/>將什麼作聲色。僧曰。如師所論。則無聲色可得也。
<lb ed="X" n="0191a05"/><lb ed="R111" n="0218a06"/>於是再拜。卽日發去。後隱於蒙山。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0191a06"/><lb ed="R111" n="0218a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0191a0601">首山念禪師。有僧問。如何是佛。答曰。新婦騎驢阿家
<lb ed="X" n="0191a07"/><lb ed="R111" n="0218a08"/>牽。僧曰。未審意旨如何。答曰。百歲翁翁失却父。僧曰。
<lb ed="X" n="0191a08"/><lb ed="R111" n="0218a09"/>百歲翁翁豈有父耶。首山曰。汝會也。又曰。此是獨坐
<lb ed="X" n="0191a09"/><lb ed="R111" n="0218a10"/>無尊卑。從上無一法與人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0191a10"/><lb ed="R111" n="0218a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0191a1001">傳曰。首山高弟。有神鼎諲禪師。嘗問僧擧似此語。
<lb ed="X" n="0191a11"/><lb ed="R111" n="0218a12"/>作偈曰。新婦騎驢阿家牽。誰後復誰先。有問又須
<lb ed="X" n="0191a12"/><lb ed="R111" n="0218a13"/>向渠道。新婦騎驢阿家牽。是老以無師智･自然智。
<lb ed="X" n="0191a13"/><lb ed="R111" n="0218a14"/>吐稱性語。能形容不可傳之妙。耆年住山。學者從
<lb ed="X" n="0191a14"/><lb ed="R111" n="0218a15"/>之。有問而默。則疑以爲不肯爲我說。有問有答。則
<lb ed="X" n="0191a15"/><lb ed="R111" n="0218a16"/>是以言遣言。世諦有爲。此意所從來遠矣。阿難嘗
<lb ed="X" n="0191a16"/><lb ed="R111" n="0218a17"/>問迦葉。世尊付金襴之外。更傳何法。迦葉呼曰。阿
<lb ed="X" n="0191a17"/><lb ed="R111" n="0218a18"/>難。阿難應諾。迦葉曰。倒却門前刹竿著。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0191a18"/><lb ed="R111" n="0218b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0191a1801">寶公十二時偈曰。食時辰。無明本是釋迦身。坐臥不
<lb ed="X" n="0191a19"/><lb ed="R111" n="0218b02"/>知元是道。只麼忙忙受苦辛。認聲色。覓疏親。只是從
<lb ed="X" n="0191a20"/><lb ed="R111" n="0218b03"/>前染汙人。若欲將心求佛道。問取虗空始出塵。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0191a21"/><lb ed="R111" n="0218b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0191a2101">傳曰。僧問雲菴。如何是道。雲菴曰。寶公云。若欲將
<lb ed="X" n="0191a22"/><lb ed="R111" n="0218b05"/>心求佛道。問取虗空始出塵。汝今求佛道。虗空向
<lb ed="X" n="0191a23"/><lb ed="R111" n="0218b06"/>汝道什麼。其僧於是大悟於言下。昔亮座主參馬
<lb ed="X" n="0191a24"/><lb ed="R111" n="0218b07"/>祖。祖問。汝稱講經。將何物講。對曰。將心講。祖曰。心
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0191b" n="0191b"/>
<lb ed="X" n="0191b01"/><lb ed="R111" n="0218b08"/>如工伎兒。意如和伎者。如何講得經。亮厲語曰。心
<lb ed="X" n="0191b02"/><lb ed="R111" n="0218b09"/>若講不得。莫是虗空講得麼。祖曰。却是虗空講得。
<lb ed="X" n="0191b03"/><lb ed="R111" n="0218b10"/>亮亦契悟。歸謂其學徒曰。我自謂平生講業。天下
<lb ed="X" n="0191b04"/><lb ed="R111" n="0218b11"/>無能過者。今日見開元老宿。一唾淨盡。我從前見
<lb ed="X" n="0191b05"/><lb ed="R111" n="0218b12"/>解。皆欺誑汝。遂渡漳水。隱於西山。予嘗作漁父詞。
<lb ed="X" n="0191b06"/><lb ed="R111" n="0218b13"/>歌其標韻曰。講處天花隨玉麈。波心月在那能取。
<lb ed="X" n="0191b07"/><lb ed="R111" n="0218b14"/>旁舍老師偷指注。回頭覰。虗空特地能言語。歸對
<lb ed="X" n="0191b08"/><lb ed="R111" n="0218b15"/>學徒重自訴。從前見解都欺汝。隔岸有山橫暮雨。
<lb ed="X" n="0191b09"/><lb ed="R111" n="0218b16"/>翻然去。千巖萬壑無尋處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0191b10"/><lb ed="R111" n="0218b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0191b1001">洞山尊貴旨訣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0191b11"/><lb ed="R111" n="0218b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0191b1101">傳曰。雲居膺禪師曰。僧家發言吐氣。須有來由。莫
<lb ed="X" n="0191b12"/><lb ed="R111" n="0219a01"/>將作等閑。這裏是什麼處所。爭受容易。凡問箇事。
<lb ed="X" n="0191b13"/><lb ed="R111" n="0219a02"/>也須識些子好惡。若不識尊卑良賤。不知觸犯。信
<lb ed="X" n="0191b14"/><lb ed="R111" n="0219a03"/>口亂道。也無利益。並馳行脚。到處覓相似語。所以
<lb ed="X" n="0191b15"/><lb ed="R111" n="0219a04"/>尋常向兄弟道。莫怪不相似。恐同學太多去。第一
<lb ed="X" n="0191b16"/><lb ed="R111" n="0219a05"/>莫將來。將來不相似。言語也須看首尾。八十翁翁
<lb ed="X" n="0191b17"/><lb ed="R111" n="0219a06"/>出場屋。不是小兒戲。不是因循底事。一言參差。卽
<lb ed="X" n="0191b18"/><lb ed="R111" n="0219a07"/>千里萬里。難爲收攝。蓋爲學處容易。又曰。汝等諸
<lb ed="X" n="0191b19"/><lb ed="R111" n="0219a08"/>人。直饒學得佛邊事。蚤是錯用心了也。不見古人
<lb ed="X" n="0191b20"/><lb ed="R111" n="0219a09"/>講得天花落･石點頭。尙不干自<anchor xml:id="nkr_note_add_0191b2001" n="0191b2001"/><anchor xml:id="beg0191b2001" n="0191b2001"/>己<anchor xml:id="end0191b2001"/>事。自餘是什麼
<lb ed="X" n="0191b21"/><lb ed="R111" n="0219a10"/>閑。如今擬將有限身心。向無限中用。有什麼交涉。
<lb ed="X" n="0191b22"/><lb ed="R111" n="0219a11"/>如將方木逗於圓孔。多少譊訛。若無恁麼事。饒汝
<lb ed="X" n="0191b23"/><lb ed="R111" n="0219a12"/>說得簇花簇錦。亦無用處。未離識情在。一切事須
<lb ed="X" n="0191b24"/><lb ed="R111" n="0219a13"/>向這裏及盡。始得無過。方得出身。若一毫髮去不
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0191c" n="0191c"/>
<lb ed="X" n="0191c01"/><lb ed="R111" n="0219a14"/>盡。卽被塵累。豈況更多。差之毫釐。過犯山嶽。不見
<lb ed="X" n="0191c02"/><lb ed="R111" n="0219a15"/>古人道。學處不玄。盡是流俗。閨閣中物捨不得。俱
<lb ed="X" n="0191c03"/><lb ed="R111" n="0219a16"/>爲滲漏。直須向這裏及取及去及來。倂盡一切事。
<lb ed="X" n="0191c04"/><lb ed="R111" n="0219a17"/>始得無過。如人頭頭上了。物物上通。只喚作了事
<lb ed="X" n="0191c05"/><lb ed="R111" n="0219a18"/>人。終不喚作尊貴。將知尊貴一路自別。便是世間
<lb ed="X" n="0191c06"/><lb ed="R111" n="0219b01"/>極重極貴物。不得將來向尊貴邊。須知不可思議。
<lb ed="X" n="0191c07"/><lb ed="R111" n="0219b02"/>不當好心。所以古人道。猶如雙鏡。光光相對。光明
<lb ed="X" n="0191c08"/><lb ed="R111" n="0219b03"/>相照。更無虧盈。豈不是一般。猶喚作影像邊事。如
<lb ed="X" n="0191c09"/><lb ed="R111" n="0219b04"/>日出照於世間。明朗是一半。那一半喚作什麼。如
<lb ed="X" n="0191c10"/><lb ed="R111" n="0219b05"/>今人未識得光影門頭。戶底麤淺底事。將作屋裏
<lb ed="X" n="0191c11"/><lb ed="R111" n="0219b06"/>事又爭得。又曰。升天底事。須對衆揚却。十成底事。
<lb ed="X" n="0191c12"/><lb ed="R111" n="0219b07"/>對衆丟却。擲地作金聲。不得回頭顧著。自餘有什
<lb ed="X" n="0191c13"/><lb ed="R111" n="0219b08"/>麼用處。不見二祖當時詩書博覽。三藏聖敎。如觀
<lb ed="X" n="0191c14"/><lb ed="R111" n="0219b09"/>掌中。因什麼更求達磨安心。將知此門中事。不是
<lb ed="X" n="0191c15"/><lb ed="R111" n="0219b10"/>等閑。予味雲居之語。知尊貴之旨須自悟。噫。垂衣
<lb ed="X" n="0191c16"/><lb ed="R111" n="0219b11"/>裳而天下治者。堯舜也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0191c17"/><lb ed="R111" n="0219b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0191c1701">圓覺經曰。<name role="" type="person">金剛藏菩薩</name>問世尊曰。若諸衆生本來成
<lb ed="X" n="0191c18"/><lb ed="R111" n="0219b13"/>佛。何故復有一切無明。若諸無明衆生本有。何因緣
<lb ed="X" n="0191c19"/><lb ed="R111" n="0219b14"/>故。如來復說本來成佛。十方異生。本成佛道。後起無
<lb ed="X" n="0191c20"/><lb ed="R111" n="0219b15"/>明。一切如來何時復生一切煩惱。而世尊答曰。善男
<lb ed="X" n="0191c21"/><lb ed="R111" n="0219b16"/>子。一切世界。始終生滅。前後有無。聚散起止。念念相
<lb ed="X" n="0191c22"/><lb ed="R111" n="0219b17"/>續。循環往復。種種取捨。皆是輪迴。未出輪迴。而辨圓
<lb ed="X" n="0191c23"/><lb ed="R111" n="0219b18"/>覺。彼圓覺性。卽同流轉。若免輪迴。無有是處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0191c24"/><lb ed="R111" n="0220a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0191c2401">傳曰。圭峯曰。此段義窮盡甚深疑念。故菩薩難意
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0192a" n="0192a"/>
<lb ed="X" n="0192a01"/><lb ed="R111" n="0220a02"/>云。衆生本佛。今旣無明。十方如來後應煩惱。佛答
<lb ed="X" n="0192a02"/><lb ed="R111" n="0220a03"/>意云。卽此分別。便是無明。故見圓覺。亦同流轉。如
<lb ed="X" n="0192a03"/><lb ed="R111" n="0220a04"/>雲駛月運等。但一念不生。則前後際斷。如翳差華
<lb ed="X" n="0192a04"/><lb ed="R111" n="0220a05"/>亡。衆生卽佛。人罕能知。知而寡信。信而鮮解。解亦
<lb ed="X" n="0192a05"/><lb ed="R111" n="0220a06"/>難臻此境。翠嵓眞點<g ref="#CB05577">𮌎</g>好問僧。文殊是七佛之師。
<lb ed="X" n="0192a06"/><lb ed="R111" n="0220a07"/>因甚出女子定不得。罔明從下方來。因甚却出得
<lb ed="X" n="0192a07"/><lb ed="R111" n="0220a08"/>女子定。莫有能對者。獨英邵武方其問時。以手掐
<lb ed="X" n="0192a08"/><lb ed="R111" n="0220a09"/>其膝而去。眞笑曰。賣匙筯客未在。予以謂英邵武
<lb ed="X" n="0192a09"/><lb ed="R111" n="0220a10"/>可謂一念不生。前後際斷者耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0192a10"/><lb ed="R111" n="0220a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0192a1001">永明禪師。有僧問。以心爲宗。禪門正脈。且心是名。以
<lb ed="X" n="0192a11"/><lb ed="R111" n="0220a12"/>何爲體。答曰。近代以來。今時學者。多執文背旨。昧體
<lb ed="X" n="0192a12"/><lb ed="R111" n="0220a13"/>認名。認名忘體之人。豈窮實地。狥文迷旨之者。何契
<lb ed="X" n="0192a13"/><lb ed="R111" n="0220a14"/>道源。則心是名。以知爲體。此是靈知。性自神解。不同
<lb ed="X" n="0192a14"/><lb ed="R111" n="0220a15"/>妄識。仗緣託境。作意而知。又不同太虗空廓。斷滅無
<lb ed="X" n="0192a15"/><lb ed="R111" n="0220a16"/>知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0192a16"/><lb ed="R111" n="0220a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0192a1601">傳曰。肇論曰般若無知者。無有取相之知也。常人
<lb ed="X" n="0192a17"/><lb ed="R111" n="0220a18"/>皆謂般若是智。智則有知也。若有知。則有取著。若
<lb ed="X" n="0192a18"/><lb ed="R111" n="0220b01"/>有取著。則不契無生。今明般若眞智。無相無緣。雖
<lb ed="X" n="0192a19"/><lb ed="R111" n="0220b02"/>鑑眞諦。而不取相。故云無知也。故經云。聖心無知。
<lb ed="X" n="0192a20"/><lb ed="R111" n="0220b03"/>無所不知矣。又經云。眞般若者。淸淨如虗空。無知
<lb ed="X" n="0192a21"/><lb ed="R111" n="0220b04"/>無見。無作無緣。斯則知自無知矣。不待忘也。以此
<lb ed="X" n="0192a22"/><lb ed="R111" n="0220b05"/>知眞知不落有無之境。是以諸佛有祕密。祕密之
<lb ed="X" n="0192a23"/><lb ed="R111" n="0220b06"/>敎。祖師有默傳。密付之宗。唯親省而相應。非言詮
<lb ed="X" n="0192a24"/><lb ed="R111" n="0220b07"/>之表示。若明宗者。了然不昧。寂爾常知也。魏府元
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0192b" n="0192b"/>
<lb ed="X" n="0192b01"/><lb ed="R111" n="0220b08"/>禪師曰。佛法在日用處･行住坐臥處･喫茶喫飯處･
<lb ed="X" n="0192b02"/><lb ed="R111" n="0220b09"/>語言相問處。所作所爲。擧心動念。又却不是也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0192b03"/><lb ed="R111" n="0220b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0192b0301">臨濟四喝。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0192b04"/><lb ed="R111" n="0220b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0192b0401">傳曰。金剛王劍。覿露堂堂。纔涉唇吻。卽犯鋒鋩。鋸
<lb ed="X" n="0192b05"/><lb ed="R111" n="0220b12"/>地師子。本無窠臼。顧佇停機。卽成滲漏。探竿影草。
<lb ed="X" n="0192b06"/><lb ed="R111" n="0220b13"/>不入院界。一點不來。賊身自敗。有時一喝。不作一
<lb ed="X" n="0192b07"/><lb ed="R111" n="0220b14"/>喝用。佛法大有。只是牙痛。此四偈。予年三十五時
<lb ed="X" n="0192b08"/><lb ed="R111" n="0220b15"/>作。今五十二。偶閱舊書見之。於是喟然而嘆。昔李
<lb ed="X" n="0192b09"/><lb ed="R111" n="0220b16"/>北海以能書名世。而世爭師其筆法。北海笑曰。學
<lb ed="X" n="0192b10"/><lb ed="R111" n="0220b17"/>我者拙。似我者死。四偈有旨。的如學北海書而似
<lb ed="X" n="0192b11"/><lb ed="R111" n="0220b18"/>者耳。首山上堂曰。昔興化和尙示衆云。大衆。興化
<lb ed="X" n="0192b12"/><lb ed="R111" n="0221a01"/>放你諸人不得。不得如何若何。須是單刀直入。興
<lb ed="X" n="0192b13"/><lb ed="R111" n="0221a02"/>化爲你證據。時有旻德長老。出衆禮拜。起便喝。興
<lb ed="X" n="0192b14"/><lb ed="R111" n="0221a03"/>化亦喝。旻德又喝。興化又喝。旻德便休。興化乃曰。
<lb ed="X" n="0192b15"/><lb ed="R111" n="0221a04"/>適來若是別人。三十棒。一棒也較不得。何故。他旻
<lb ed="X" n="0192b16"/><lb ed="R111" n="0221a05"/>德會一喝不作一喝用。首山曰。看他興化與麼用。
<lb ed="X" n="0192b17"/><lb ed="R111" n="0221a06"/>爲什麼放得他過。諸上座。且道什麼處是一喝不
<lb ed="X" n="0192b18"/><lb ed="R111" n="0221a07"/>作一喝用。前一喝。後一喝。且道那箇是賓。那箇是
<lb ed="X" n="0192b19"/><lb ed="R111" n="0221a08"/>主。雖然如是。亦須子細。便下座。又曰。二俱有過。二
<lb ed="X" n="0192b20"/><lb ed="R111" n="0221a09"/>俱無過。予觀首山。可謂臨濟･興化的骨孫也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0192b21"/><lb ed="R111" n="0221a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0192b2101">洞山五位。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0192b22"/><lb ed="R111" n="0221a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0192b2201">傳曰。天下後世學者。多疑達磨所傳之意。使可祖
<lb ed="X" n="0192b23"/><lb ed="R111" n="0221a12"/>自求其心且不可得。矧所謂洞上五位者耶。是不
<lb ed="X" n="0192b24"/><lb ed="R111" n="0221a13"/>達先聖之遠略。所以防閑異道邪說之摩拂正法
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0192c" n="0192c"/>
<lb ed="X" n="0192c01"/><lb ed="R111" n="0221a14"/>也。故特建法幢。意若曰有能通達其旨趣。受用其
<lb ed="X" n="0192c02"/><lb ed="R111" n="0221a15"/>法門。臨機無疑。遇緣不退者。卽吾法流。不然。非其
<lb ed="X" n="0192c03"/><lb ed="R111" n="0221a16"/>眷屬。故有五偈。皆精妙祕奧。非上智大根莫能到
<lb ed="X" n="0192c04"/><lb ed="R111" n="0221a17"/>其境。今叢林聞其偈。如人聞其父之名。可聞而不
<lb ed="X" n="0192c05"/><lb ed="R111" n="0221a18"/>敢道。嗟乎異哉。其偈曰。正中偏。三更初夜月明前。
<lb ed="X" n="0192c06"/><lb ed="R111" n="0221b01"/>莫怪相逢不相識。隱隱猶懷昔日嫌。旣曰不相識
<lb ed="X" n="0192c07"/><lb ed="R111" n="0221b02"/>而懷昔嫌。豈眞然耶。偏中正。失曉老婆逢古鏡。分
<lb ed="X" n="0192c08"/><lb ed="R111" n="0221b03"/>明覿面更無眞。休更迷頭猶認影。方認影耳。何謂
<lb ed="X" n="0192c09"/><lb ed="R111" n="0221b04"/>覿面無眞乎。正中來。無中有路出塵埃。但能莫觸
<lb ed="X" n="0192c10"/><lb ed="R111" n="0221b05"/>當今諱。也勝前朝斷舌才。偏中至。兩刃交鋒莫迴
<lb ed="X" n="0192c11"/><lb ed="R111" n="0221b06"/>避。好手還同火裏蓮。宛然自有沖天氣。正中來。則
<lb ed="X" n="0192c12"/><lb ed="R111" n="0221b07"/>獨倡而未和。偏中至。則賓主叶和也。兼中到。不落
<lb ed="X" n="0192c13"/><lb ed="R111" n="0221b08"/>有無誰敢和。人人盡欲出常流。折合終歸炭裏坐。
<lb ed="X" n="0192c14"/><lb ed="R111" n="0221b09"/>獨此一位。沒偏正之名。此其難和。蓋所謂。出凡聖
<lb ed="X" n="0192c15"/><lb ed="R111" n="0221b10"/>路學。離心意識參。及盡無功虗玄妙道者也。然其
<lb ed="X" n="0192c16"/><lb ed="R111" n="0221b11"/>要。擬心動念。卽迷宗失旨。故汾陽偈曰。五位參尋
<lb ed="X" n="0192c17"/><lb ed="R111" n="0221b12"/>切要知。纖毫纔動卽差違。金剛透匣誰能會。唯有
<lb ed="X" n="0192c18"/><lb ed="R111" n="0221b13"/>那吒第一機。擧目便令三界淨。振鈴還許九天歸。
<lb ed="X" n="0192c19"/><lb ed="R111" n="0221b14"/>正中妙挾通回互。擬議鋒芒失却威。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0192c20"/><lb ed="R111" n="0221b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0192c2001">法華經安樂行品曰。菩薩行處。住忍辱地。柔和善順。
<lb ed="X" n="0192c21"/><lb ed="R111" n="0221b16"/>而不卒暴。心亦不驚。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0192c22"/><lb ed="R111" n="0221b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0192c2201">傳曰。龍勝曰。忍爲最妙。行者當作是念。我若以瞋
<lb ed="X" n="0192c23"/><lb ed="R111" n="0221b18"/>報彼。則爲自害。又我先自有是罪。不得如意。要必
<lb ed="X" n="0192c24"/><lb ed="R111" n="0222a01"/>當償。若於此人不受。餘亦害我。俱不得免。云何起
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0193a" n="0193a"/>
<lb ed="X" n="0193a01"/><lb ed="R111" n="0222a02"/>瞋。又忍爲磔磲。能瑩諸功德。若人加惡。如猪揩金
<lb ed="X" n="0193a02"/><lb ed="R111" n="0222a03"/>山。益發其明。求佛道利衆生之利器也。永嘉作證
<lb ed="X" n="0193a03"/><lb ed="R111" n="0222a04"/>道歌。叙六度而以忍爲首。曰。從他謗。任他非。把火
<lb ed="X" n="0193a04"/><lb ed="R111" n="0222a05"/>燒天徒自疲。我聞恰似飮甘露。消融頓入不思議。
<lb ed="X" n="0193a05"/><lb ed="R111" n="0222a06"/>揚州建隆慶禪師有卓行。黃龍南公高弟也。爲東
<lb ed="X" n="0193a06"/><lb ed="R111" n="0222a07"/>坡･少游･孫莘老･鄒志完諸公所禮敬。有門弟子懷
<lb ed="X" n="0193a07"/><lb ed="R111" n="0222a08"/>奸。少叢林。爲慶呵辱。不勝其忿。走白莘老･少游。曰。
<lb ed="X" n="0193a08"/><lb ed="R111" n="0222a09"/>諸公以建隆爲有道者。然無奈其好欲。嘗私一尼
<lb ed="X" n="0193a09"/><lb ed="R111" n="0222a10"/>童。知之否。諸公大驚。知其謗。因造其廬問之。慶笑
<lb ed="X" n="0193a10"/><lb ed="R111" n="0222a11"/>曰。實如所傳。竟不復辨。人以爲難。慶後歿。火化得
<lb ed="X" n="0193a11"/><lb ed="R111" n="0222a12"/>五色舍<anchor xml:id="nkr_note_add_0193a1101" n="0193a1101"/><anchor xml:id="beg0193a1101" n="0193a1101"/>利<anchor xml:id="end0193a1101"/>不勝數。其平生踐履之明驗如此。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0193a12"/><lb ed="R111" n="0222a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0193a1201">華嚴經曰。具足優婆夷。以忍波羅蜜中。具十波羅蜜。
<lb ed="X" n="0193a13"/><lb ed="R111" n="0222a14"/>以常能大捨。具檀波羅蜜。素服淸潔。名爲持戒。被髮
<lb ed="X" n="0193a14"/><lb ed="R111" n="0222a15"/>毀容。名之爲忍。心常不與世心和合。名爲精進。智悲
<lb ed="X" n="0193a15"/><lb ed="R111" n="0222a16"/>利俗。不與識俱。名之禪定。<anchor xml:id="nkr_note_add_0193a1501" n="0193a1501"/><anchor xml:id="beg0193a1501" n="0193a1501"/>已<anchor xml:id="end0193a1501"/>踐佛果。出世妙慧。名爲
<lb ed="X" n="0193a16"/><lb ed="R111" n="0222a17"/>智慧。常處生死。接引衆生。又無女業。示受女身。明大
<lb ed="X" n="0193a17"/><lb ed="R111" n="0222a18"/>悲行。是名方便。常隨大願。六道濟生。名之大願。不畏
<lb ed="X" n="0193a18"/><lb ed="R111" n="0222b01"/>生死。常轉法輪。名之爲力。隨智幻生。一切刹海。常施
<lb ed="X" n="0193a19"/><lb ed="R111" n="0222b02"/>佛事。名之爲智。具足如是十波羅蜜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0193a20"/><lb ed="R111" n="0222b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0193a2001">傳曰。予於是十波羅蜜中。自觀皆莫能行。獨於心
<lb ed="X" n="0193a21"/><lb ed="R111" n="0222b04"/>常不與世心和合。敬奉敎矣。以情觀之。則予爲沙
<lb ed="X" n="0193a22"/><lb ed="R111" n="0222b05"/>門。乃不遵佛語。與王公貴人游。竟坐極刑。遠竄海
<lb ed="X" n="0193a23"/><lb ed="R111" n="0222b06"/>外。旣幸生還。冠巾說法。若可憫笑。然予之志。蓋求
<lb ed="X" n="0193a24"/><lb ed="R111" n="0222b07"/>出情法者。法旣出情。則成敗讚毀。道俗像服。皆吾
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0193b" n="0193b"/>
<lb ed="X" n="0193b01"/><lb ed="R111" n="0222b08"/>精進之光也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0193b02"/>
<lb ed="X" n="0193b03"/><cb:div type="w"><cb:mulu type="附文" level="1">No. 1235-B 雲巖寶鏡三昧</cb:mulu><head>No. 1235-B
<lb ed="X" n="0193b04"/><lb ed="R111" n="0222b09"/> 雲巖寶鏡三昧</head>
<lb ed="X" n="0193b05"/>
<lb ed="X" n="0193b06"/><lb ed="R111" n="0222b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0193b0601">合古轍上。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0193b07"/><lb ed="R111" n="0222b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0193b0701">華嚴論曰。唯寂唯默。心造如來之樣。不著不戀。入
<lb ed="X" n="0193b08"/><lb ed="R111" n="0222b12"/>道合法之轍<note place="inline">一云是路入法界之轍</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0193b09"/><lb ed="R111" n="0222b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0193b0901">如是之法。佛祖密付。汝今得之。其善保護。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0193b10"/><lb ed="R111" n="0222b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0193b1001">首標叙語。而爲結語丁寧之詞。何也。是古轍全提
<lb ed="X" n="0193b11"/><lb ed="R111" n="0222b15"/>時節。法華曰。如是妙法。諸佛如來時乃說之。如優
<lb ed="X" n="0193b12"/><lb ed="R111" n="0222b16"/>曇華時一現耳。舍利弗。汝等當信佛之所說。言不
<lb ed="X" n="0193b13"/><lb ed="R111" n="0222b17"/>虗妄。舍利弗殷勤三請。而世尊方許說之。及其渴
<lb ed="X" n="0193b14"/><lb ed="R111" n="0222b18"/>聞。便爲結語。昔雲巖深得此意。洞山辭去時。問曰。
<lb ed="X" n="0193b15"/><lb ed="R111" n="0223a01"/>百年後。或有人問還邈得師眞否。如何祇對。巖云。
<lb ed="X" n="0193b16"/><lb ed="R111" n="0223a02"/>但向伊道只這是。洞山沈吟。巖曰。价闍黎。承當這
<lb ed="X" n="0193b17"/><lb ed="R111" n="0223a03"/>箇大事。直須子細。洞山初無所言。後因過水覩影。
<lb ed="X" n="0193b18"/><lb ed="R111" n="0223a04"/>方始頓悟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0193b19"/><lb ed="R111" n="0223a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0193b1901">銀盤盛雪。明月藏鷺。類之弗齊。混則知處。意不在言。
<lb ed="X" n="0193b20"/><lb ed="R111" n="0223a06"/>來機亦赴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0193b21"/><lb ed="R111" n="0223a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0193b2101">雲門問僧。佛法還有長短也無。自代云。這箇師僧
<lb ed="X" n="0193b22"/><lb ed="R111" n="0223a08"/>與麼肥。那箇師僧與麼瘦。<name role="" type="person">蓮華峯</name>問僧。佛法還有
<lb ed="X" n="0193b23"/><lb ed="R111" n="0223a09"/>彼此也無。自代云。那裏搗藥。這裏向火。風穴問念
<lb ed="X" n="0193b24"/><lb ed="R111" n="0223a10"/>法華。如何是世尊不說說。念曰。動容揚古路。不墮
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0193c" n="0193c"/>
<lb ed="X" n="0193c01"/><lb ed="R111" n="0223a11"/>悄然機。所以同安曰。枯木巖前蹉路多。行人到此
<lb ed="X" n="0193c02"/><lb ed="R111" n="0223a12"/>盡蹉跎者。以智眼多濁。不見古人不傳之妙。巴陵
<lb ed="X" n="0193c03"/><lb ed="R111" n="0223a13"/>以三轉語。詶雲門法乳之恩。非徒語也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0193c04"/><lb ed="R111" n="0223a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0193c0401">動成窠臼。差落顧佇。背觸俱非。如大火聚。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0193c05"/><lb ed="R111" n="0223a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0193c0501">巖頭曰。不用思。搭著昏昏地。纔有所動。便成窠臼。
<lb ed="X" n="0193c06"/><lb ed="R111" n="0223a16"/>古人喚作貼體衣病。最難治也。洞山云。擬心蚤差。
<lb ed="X" n="0193c07"/><lb ed="R111" n="0223a17"/>況復有言耶。般若如火聚。觸卽被燒。背卽非火。百
<lb ed="X" n="0193c08"/><lb ed="R111" n="0223a18"/>丈云。但兩頭捉汝不著。免苦樂相形。明闇相詶。譬
<lb ed="X" n="0193c09"/><lb ed="R111" n="0223b01"/>如卦兆。便被五行所管也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0193c10"/><lb ed="R111" n="0223b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0193c1001">但形文彩。卽屬染汙。夜<anchor xml:id="nkr_note_add_0193c1001" n="0193c1001"/><anchor xml:id="beg0193c1001" n="0193c1001"/>半正<anchor xml:id="end0193c1001"/>明。天曉不露。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0193c11"/><lb ed="R111" n="0223b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0193c1101">百丈曰。從來是箇物。不要知渠･解渠･是渠･非渠。<anchor xml:id="nkr_note_add_0193c1101" n="0193c1101"/><anchor xml:id="beg0193c1101" n="0193c1101"/>但<anchor xml:id="end0193c1101"/>
<lb ed="X" n="0193c12"/><lb ed="R111" n="0223b04"/>刈斷兩頭句。刈斷有無句。不無不有句。兩頭迹不
<lb ed="X" n="0193c13"/><lb ed="R111" n="0223b05"/>現。兩頭捉汝不著。不是欠少。不是具足。非凡非聖。
<lb ed="X" n="0193c14"/><lb ed="R111" n="0223b06"/>不明不暗。不是有知。不是無知。不是繫縛。不是解
<lb ed="X" n="0193c15"/><lb ed="R111" n="0223b07"/>脫。不是一切名目。何以問不以實語答。若爲雕琢
<lb ed="X" n="0193c16"/><lb ed="R111" n="0223b08"/>得虗空爲佛相貌。若爲道虗空是靑黃赤白。所以
<lb ed="X" n="0193c17"/><lb ed="R111" n="0223b09"/>維摩云。法無有比。不可喩故。法身無爲。不墮諸數
<lb ed="X" n="0193c18"/><lb ed="R111" n="0223b10"/>故。本無名目。謂之佛是染汙。謂之法是染汙。所以
<lb ed="X" n="0193c19"/><lb ed="R111" n="0223b11"/>讓公云。說似一物卽不中。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0193c20"/><lb ed="R111" n="0223b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0193c2001">爲物作則。用拔諸苦。雖非有爲。不是無語。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0193c21"/><lb ed="R111" n="0223b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0193c2101">潙山云。實際理中。本無是法。所以不欣取著。爲物
<lb ed="X" n="0193c22"/><lb ed="R111" n="0223b14"/>作則之時。要用便用。若於餘時。無一塵繫念。涅槃
<lb ed="X" n="0193c23"/><lb ed="R111" n="0223b15"/>經云。有所說者名有爲法。如來世尊非是有爲。是
<lb ed="X" n="0193c24"/><lb ed="R111" n="0223b16"/>故無說。而藥山又曰。第一不得絕卻言語。他說箇
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0194a" n="0194a"/>
<lb ed="X" n="0194a01"/><lb ed="R111" n="0223b17"/>語。顯箇無語底。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0194a02"/><lb ed="R111" n="0223b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0194a0201">如臨寶鏡。形影相覩。汝不是渠。渠正是汝。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0194a03"/><lb ed="R111" n="0224a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0194a0301">但言汝是染汙。故言汝不是渠。便爾休去。則成兩
<lb ed="X" n="0194a04"/><lb ed="R111" n="0224a02"/>句。故又言渠正是汝。故成三句也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0194a05"/><lb ed="R111" n="0224a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0194a0501">如世嬰兒。五相完具。不去不來。不起不住。婆婆和和。
<lb ed="X" n="0194a06"/><lb ed="R111" n="0224a04"/>有句無句。終<anchor xml:id="nkr_note_orig_0194001" n="0194001"/>必得物。語未正故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0194a07"/><lb ed="R111" n="0224a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0194a0701">涅槃經曰。云何名嬰兒行。善男子。不能起住去來
<lb ed="X" n="0194a08"/><lb ed="R111" n="0224a06"/>語言。是名嬰兒行。如來亦爾。不能起者。如來終不
<lb ed="X" n="0194a09"/><lb ed="R111" n="0224a07"/>起諸法相。不能住者。如來不著一切諸法。不能來
<lb ed="X" n="0194a10"/><lb ed="R111" n="0224a08"/>者。如來身行無有動搖。不能去者。如來<anchor xml:id="nkr_note_add_0194a1001" n="0194a1001"/><anchor xml:id="beg0194a1001" n="0194a1001"/>已<anchor xml:id="end0194a1001"/>到大般
<lb ed="X" n="0194a11"/><lb ed="R111" n="0224a09"/>涅槃。不能語者。如來雖爲一切衆生演說諸法。實
<lb ed="X" n="0194a12"/><lb ed="R111" n="0224a10"/>無所說。何以故。有所說者名有爲法。如來世尊非
<lb ed="X" n="0194a13"/><lb ed="R111" n="0224a11"/>是有爲。是故無說。又無語者。猶如嬰兒言語未了。
<lb ed="X" n="0194a14"/><lb ed="R111" n="0224a12"/>雖復有語。實亦無語。如來亦爾。語未了者。卽是祕
<lb ed="X" n="0194a15"/><lb ed="R111" n="0224a13"/>密。諸佛之言。雖有所說。衆生不解。故名無語。又嬰
<lb ed="X" n="0194a16"/><lb ed="R111" n="0224a14"/>兒者。名物不一。未知正語。雖名物不一未知正語。
<lb ed="X" n="0194a17"/><lb ed="R111" n="0224a15"/>非不因此而得識物。如來亦爾。一切衆生方類各
<lb ed="X" n="0194a18"/><lb ed="R111" n="0224a16"/>異。所言不同。如來方便隨而說之。亦令一切因而
<lb ed="X" n="0194a19"/><lb ed="R111" n="0224a17"/>得解。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0194a20"/><lb ed="R111" n="0224a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0194a2001">如离六爻。偏正回互。疊而爲三。變盡成五。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0194a21"/><lb ed="R111" n="0224b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0194a2101">离。南方之卦。火也。心之譬也。其爻六劃。回互成五
<lb ed="X" n="0194a22"/><lb ed="R111" n="0224b02"/>卦。重疊成三卦。如䷝第二爻･三爻･四爻又成一
<lb ed="X" n="0194a23"/><lb ed="R111" n="0224b03"/>卦。巽也。☴第三爻･四爻･五爻又成一卦。兌也。☱此
<lb ed="X" n="0194a24"/><lb ed="R111" n="0224b04"/>之謂疊爲三也。下巽上兌。又成一卦。大過也。䷛
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0194b" n="0194b"/>
<lb ed="X" n="0194b01"/><lb ed="R111" n="0224b05"/>下兌上巽。又成一卦。中孚也。䷼此之謂變成五
<lb ed="X" n="0194b02"/><lb ed="R111" n="0224b06"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0194b03"/><lb ed="R111" n="0224b07"/><p xml:id="pX63p0194b0301">正中來　偏中至　正中偏　偏中正　兼中到。</p>
<lb ed="X" n="0194b04"/><lb ed="R111" n="0224b08"/><p xml:id="pX63p0194b0401">大過　中孚　巽　兌　重离。</p>
<lb ed="X" n="0194b05"/><lb ed="R111" n="0224b09"/><p xml:id="pX63p0194b0501"><figure><graphic url="../figures/X/X63p0194_06.gif"/></figure></p></cb:div>
<lb ed="X" n="0194b06"/>
<lb ed="X" n="0194b07"/><lb ed="R111" n="0224b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0194b0701">如荎草味。如金剛杵。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0194b08"/><lb ed="R111" n="0224b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0194b0801">荎。五味子也。一草而具五味。金剛杵。首尾俱闊而
<lb ed="X" n="0194b09"/><lb ed="R111" n="0224b13"/>中狹。又首尾俱虗而中實。原先聖之意。以重离五
<lb ed="X" n="0194b10"/><lb ed="R111" n="0224b14"/>變三疊。世間法也。例嬰兒不去･不來･不起･不住･不
<lb ed="X" n="0194b11"/><lb ed="R111" n="0224b15"/>能正語。出世間法也。於是方便建立五路三位。學
<lb ed="X" n="0194b12"/><lb ed="R111" n="0224b16"/>者思之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0194b13"/><lb ed="R111" n="0224b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0194b1301">正中妙挾。敲唱雙擧。通宗通塗。挾帶挾路。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0194b14"/><lb ed="R111" n="0224b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0194b1401">妙挾。語忌十成。雙擧。語有淸濁。通宗。自受用三昧
<lb ed="X" n="0194b15"/><lb ed="R111" n="0225a01"/>機。不昧終始。通塗。他受用三昧。賓主音信相通。血
<lb ed="X" n="0194b16"/><lb ed="R111" n="0225a02"/>脈不斷。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0194b17"/><lb ed="R111" n="0225a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0194b1701">錯然則吉。不可犯忤。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0194b18"/><lb ed="R111" n="0225a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0194b1801">此易离卦初爻之詞。以火性上炎。當錯然敬之。臨
<lb ed="X" n="0194b19"/><lb ed="R111" n="0225a05"/>濟云。如金剛王寶劍。其鋒不可觸也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0194b20"/><lb ed="R111" n="0225a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0194b2001">同塵相下。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0194b21"/><lb ed="R111" n="0225a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0194b2101">楞伽經曰。如楔出楔。本欲其離語。然必假語也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0194b22"/><lb ed="R111" n="0225a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0194b2201">天眞而妙。不屬迷悟。因緣時節。寂<anchor xml:id="nkr_note_orig_0194002" n="0194002"/>默昭著。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0194b23"/><lb ed="R111" n="0225a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0194b2301">南臺偈曰。妙哉三下板。知識盡來參。旣善知時節。
<lb ed="X" n="0194b24"/><lb ed="R111" n="0225a10"/>吾今不再三。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0194c" n="0194c"/>
<lb ed="X" n="0194c01"/><lb ed="R111" n="0225a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0194c0101">細入無間。大絕方所。毫忽之差。不應律呂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0194c02"/><lb ed="R111" n="0225a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0194c0201">如樂黃鍾之管九寸。差一忽則音不應宮。故三祖
<lb ed="X" n="0194c03"/><lb ed="R111" n="0225a13"/>曰。毫<g ref="#CB12530">𨤲</g>有差。天地懸隔。趙州曰。一切但仍舊。方合
<lb ed="X" n="0194c04"/><lb ed="R111" n="0225a14"/>古轍。<name role="" type="person">蓮華峯</name>亦曰。但能隨處安閒。自然合他古轍。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0194c05"/><lb ed="R111" n="0225a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0194c0501">今有頓漸。緣立宗趣。宗趣分矣。卽是規矩。宗通趣極。
<lb ed="X" n="0194c06"/><lb ed="R111" n="0225a16"/>眞常流注。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0194c07"/><lb ed="R111" n="0225a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0194c0701">圓覺經曰。一切衆生。皆證圓覺。逢善知識。依彼所
<lb ed="X" n="0194c08"/><lb ed="R111" n="0225a18"/>作因地法行。爾時修習。便有頓漸。若遇如來無上
<lb ed="X" n="0194c09"/><lb ed="R111" n="0225b01"/>菩提正修行路。根無大小。皆成佛果。將知天眞而
<lb ed="X" n="0194c10"/><lb ed="R111" n="0225b02"/>妙。不屬迷悟。日用皆證。特以依師尋求修習。便成
<lb ed="X" n="0194c11"/><lb ed="R111" n="0225b03"/>頓漸。至其宗趣妙。極猶爲理障。礙正知見。故名眞
<lb ed="X" n="0194c12"/><lb ed="R111" n="0225b04"/>常流注。玄沙云。第一句綱宗。且自承當。現成具足。
<lb ed="X" n="0194c13"/><lb ed="R111" n="0225b05"/>盡十方世界更無他故。只是仁者。更敎誰見誰聞。
<lb ed="X" n="0194c14"/><lb ed="R111" n="0225b06"/>都來只是汝心王所爲。全成<name role="" type="person">不動佛</name>。只欠自承當。
<lb ed="X" n="0194c15"/><lb ed="R111" n="0225b07"/>喚作開方便門。且要汝諸人信有一分眞常流注。
<lb ed="X" n="0194c16"/><lb ed="R111" n="0225b08"/>亘古亘今。未有不是者。未有不非者。如此一句成
<lb ed="X" n="0194c17"/><lb ed="R111" n="0225b09"/>平等法。何以故。以言逐言。以理遣理。平常性相說
<lb ed="X" n="0194c18"/><lb ed="R111" n="0225b10"/>法度人。然猶明前不明後。未有出格之句。死在句
<lb ed="X" n="0194c19"/><lb ed="R111" n="0225b11"/>中。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0194c20"/><lb ed="R111" n="0225b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0194c2001">外寂中搖。係駒伏鼠。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0194c21"/><lb ed="R111" n="0225b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0194c2101">駒係不忘馳。鼠伏偷心在耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0194c22"/><lb ed="R111" n="0225b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0194c2201">先聖悲之。爲法檀度。隨其顚倒。以緇爲素。顚倒想滅。
<lb ed="X" n="0194c23"/><lb ed="R111" n="0225b15"/>肯心自許。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0194c24"/><lb ed="R111" n="0225b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0194c2401">只此肯心。金鎖玄路。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0195a" n="0195a"/>
<lb ed="X" n="0195a01"/><lb ed="R111" n="0225b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0195a0101">要合古轍。請觀前古。佛道垂成。十劫觀樹。如虎之缺。
<lb ed="X" n="0195a02"/><lb ed="R111" n="0225b18"/>如馬之馵。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0195a03"/><lb ed="R111" n="0226a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0195a0301">法華經曰。佛吿諸比丘。大通智勝佛。壽五百四十
<lb ed="X" n="0195a04"/><lb ed="R111" n="0226a02"/>萬億那由他劫。其佛本坐道場。破魔軍<anchor xml:id="nkr_note_add_0195a0401" n="0195a0401"/><anchor xml:id="beg0195a0401" n="0195a0401"/>已<anchor xml:id="end0195a0401"/>。垂得阿
<lb ed="X" n="0195a05"/><lb ed="R111" n="0226a03"/>耨多羅三藐三菩提。而諸佛法不現在前。如是一
<lb ed="X" n="0195a06"/><lb ed="R111" n="0226a04"/>小劫。乃至十小劫。結加趺坐。身心不動。而諸佛法
<lb ed="X" n="0195a07"/><lb ed="R111" n="0226a05"/>猶不在前。爾時忉利諸天。先爲彼佛於菩提樹下
<lb ed="X" n="0195a08"/><lb ed="R111" n="0226a06"/>敷師子座。高一由旬。佛於此座當得阿耨多羅三
<lb ed="X" n="0195a09"/><lb ed="R111" n="0226a07"/>藐三菩提。適坐此座。時諸梵天王雨衆天花。面百
<lb ed="X" n="0195a10"/><lb ed="R111" n="0226a08"/>由旬。香風時來吹去萎花。更雨新者。如是不絕。滿
<lb ed="X" n="0195a11"/><lb ed="R111" n="0226a09"/>十小劫供養於佛。乃至滅度。常雨此花。四王諸天。
<lb ed="X" n="0195a12"/><lb ed="R111" n="0226a10"/>爲供養佛。常擊天鼓。其餘諸天。作天伎樂。滿十小
<lb ed="X" n="0195a13"/><lb ed="R111" n="0226a11"/>劫。至於滅度。亦復如是。諸比丘。大通智勝佛過十
<lb ed="X" n="0195a14"/><lb ed="R111" n="0226a12"/>小劫。諸佛之法乃現在前。成阿耨多羅三藐三菩
<lb ed="X" n="0195a15"/><lb ed="R111" n="0226a13"/>提。宴坐十小劫。謂之垂成。過十小劫。佛法方現前。
<lb ed="X" n="0195a16"/><lb ed="R111" n="0226a14"/>如來世尊之意深妙而著。曹山曰。劫者滯也。只爲
<lb ed="X" n="0195a17"/><lb ed="R111" n="0226a15"/>未忘大果耳。虎一名李耳。凡虎食畜產不至耳。諱
<lb ed="X" n="0195a18"/><lb ed="R111" n="0226a16"/>其名也。然每食一人。耳輒一缺。馵者。馬後左脚裏
<lb ed="X" n="0195a19"/><lb ed="R111" n="0226a17"/>有白點處。如虎之缺。言不敢觸諱也。如馬之馵。言
<lb ed="X" n="0195a20"/><lb ed="R111" n="0226a18"/>語忌十成也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0195a21"/><lb ed="R111" n="0226b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0195a2101">以有下劣。寶几珍御。以有驚異。黧奴白牯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0195a22"/><lb ed="R111" n="0226b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0195a2201">下劣。凡情也。驚異。聖情也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0195a23"/><lb ed="R111" n="0226b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0195a2301">羿以巧力。射中百步。箭鋒相直。巧力何預。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0195a24"/><lb ed="R111" n="0226b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0195a2401">射至百步。力也。射中百步。巧也。至箭鋒相直。則非
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0195b" n="0195b"/>
<lb ed="X" n="0195b01"/><lb ed="R111" n="0226b05"/>巧力所及。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0195b02"/><lb ed="R111" n="0226b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0195b0201">木人方歌。石兒起舞。非情識到。寧容思慮。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0195b03"/><lb ed="R111" n="0226b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0195b0301">同安曰。萬古碧潭空界月。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0195001" n="0195001"/>載三撈摝始應知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0195b04"/><lb ed="R111" n="0226b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0195b0401">臣奉於君。子順於父。不順非孝。不奉非輔。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0195b05"/><lb ed="R111" n="0226b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0195b0501">香嚴曰。於此門。成孝義。賢子孫。密安置。洞山曰。此
<lb ed="X" n="0195b06"/><lb ed="R111" n="0226b10"/>事如節度使符印。一路不通。卽是不奉於君。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0195b07"/><lb ed="R111" n="0226b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0195b0701">潛行密用。如愚若魯。但能相續。名主中主。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0195b08"/><lb ed="R111" n="0226b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0195b0801">僧問洞山。如何是主中主。洞山云。汝自道取。僧云。
<lb ed="X" n="0195b09"/><lb ed="R111" n="0226b13"/>某道得只是客中主。請和尙道。山云。不辭向汝道。
<lb ed="X" n="0195b10"/><lb ed="R111" n="0226b14"/>相續也大難。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0195b11"/><lb ed="R111" n="0226b15"/>
<lb ed="X" n="0195b12"/><lb ed="R111" n="0226b16"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>智證傳<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0195b13"/>
<lb ed="X" n="0195b14"/>
<lb ed="X" n="0195b15"/>
<lb ed="X" n="0195b16"/>
<lb ed="X" n="0195b17"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 1235-C</cb:mulu><head>No. 1235-C</head>
<lb ed="X" n="0195b18"/>
<lb ed="X" n="0195b19"/><lb ed="R111" n="0227a01"/><p xml:id="pX63p0195b1901">昔人有言切忌說破。而此書挑刮示人。無復遺意。吁。
<lb ed="X" n="0195b20"/><lb ed="R111" n="0227a02"/>可怪也。罷參禪伯。以此書爲文字敎禪而見詆。新學
<lb ed="X" n="0195b21"/><lb ed="R111" n="0227a03"/>後進。以此書漏泄<anchor xml:id="nkr_note_add_0195b2101" n="0195b2101"/><anchor xml:id="beg0195b2101" n="0195b2101"/>己<anchor xml:id="end0195b2101"/>解而見憎。孔子作春秋曰。知我
<lb ed="X" n="0195b22"/><lb ed="R111" n="0227a04"/>者其唯春秋乎。罪我者其唯春秋乎。嗟哉。猶未若此
<lb ed="X" n="0195b23"/><lb ed="R111" n="0227a05"/>書有罪之者。而無知之者也。頃辛丑歲。余在長沙。與
<lb ed="X" n="0195b24"/><lb ed="R111" n="0227a06"/>覺範相從彌年。其人品問學。道業知識。皆超妙卓絕。
<pb ed="X" xml:id="X63.1235.0195c" n="0195c"/>
<lb ed="X" n="0195c01"/><lb ed="R111" n="0227a07"/>過人遠甚。喜與賢士大夫文人游。橫口所言。橫心所
<lb ed="X" n="0195c02"/><lb ed="R111" n="0227a08"/>念。風駛雲騰。泉涌河決。不足喩其快也。以此屢縈禍
<lb ed="X" n="0195c03"/><lb ed="R111" n="0227a09"/>譴。略不介意。視一死不足以驚懼之者。守此以歿。不
<lb ed="X" n="0195c04"/><lb ed="R111" n="0227a10"/>少變節。大抵高者忌其異己。下者耻其不逮。阽於死
<lb ed="X" n="0195c05"/><lb ed="R111" n="0227a11"/>亡。不足以償人意。暗黷百出。而覺範無纖毫之失。奉
<lb ed="X" n="0195c06"/><lb ed="R111" n="0227a12"/>戒淸淨。世無知者。今此書復出於歿後。竊度此意。蓋
<lb ed="X" n="0195c07"/><lb ed="R111" n="0227a13"/>慈心仁勇。憫後生之無知。邪說之害道。犯昔人之所
<lb ed="X" n="0195c08"/><lb ed="R111" n="0227a14"/>切忌。而詳言之者也。寧使我得罪於先達。獲謗於後
<lb ed="X" n="0195c09"/><lb ed="R111" n="0227a15"/>來。而必欲使汝曹聞之。於佛法中。與救鴿飼虎等。於
<lb ed="X" n="0195c10"/><lb ed="R111" n="0227a16"/>世法中。程嬰･公孫杵臼･貫高･田光之用心也。烏乎。賢
<lb ed="X" n="0195c11"/><lb ed="R111" n="0227a17"/>哉。</p>
<lb ed="X" n="0195c12"/><lb ed="R111" n="0227a18"/><p xml:id="pX63p0195c1201">紹興四年九月晦日闡提居士許顗彥周後序</p></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0170b1901" to="#end0170b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0170c1601" to="#end0170c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0171b0301" to="#end0171b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">酵</lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB06018">𮠫</g></rdg></app>
<app from="#beg0171b0501" to="#end0171b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">酵</lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB06018">𮠫</g></rdg></app>
<app from="#beg0171c0401" to="#end0171c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0171c0701" to="#end0171c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0171c1801" to="#end0171c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0172a1201" to="#end0172a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0172a1301" to="#end0172a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0172a1801" to="#end0172a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0172b1201" to="#end0172b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0172c0301" to="#end0172c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0172c0302" to="#end0172c0302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0173a0701" to="#end0173a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">歊</lem><rdg wit="#wit.orig">敲</rdg></app>
<app from="#beg0173a0801" to="#end0173a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">歊</lem><rdg wit="#wit.orig">敲</rdg></app>
<app from="#beg0173a0901" to="#end0173a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0174c1301" to="#end0174c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0175a1901" to="#end0175a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0175b1201" to="#end0175b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0176b1201" to="#end0176b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0176c1301" to="#end0176c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0176c1302" to="#end0176c1302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0177a0201" to="#end0177a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0177a1601" to="#end0177a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0177b1901" to="#end0177b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0178a1001" to="#end0178a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0178b0101" to="#end0178b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0178b1301" to="#end0178b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0178b1701" to="#end0178b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0178b1801" to="#end0178b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0178b1901" to="#end0178b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0178b2101" to="#end0178b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">善</lem><rdg wit="#wit.orig">喜</rdg></app>
<app from="#beg0179b0101" to="#end0179b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0181b0201" to="#end0181b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0181b0401" to="#end0181b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0181b0901" to="#end0181b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0181b1001" to="#end0181b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0181c1701" to="#end0181c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0182b0401" to="#end0182b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0182b2401" to="#end0182b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0182c1801" to="#end0182c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0182c1802" to="#end0182c1802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0183c1001" to="#end0183c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0184c1401" to="#end0184c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">物</lem><rdg wit="#wit.orig">佛</rdg></app>
<app from="#beg0184c2201" to="#end0184c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0184c2401" to="#end0184c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0185a0101" to="#end0185a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0185a0201" to="#end0185a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0185a0301" to="#end0185a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0185a0401" to="#end0185a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0185a0501" to="#end0185a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">咀</lem><rdg wit="#wit.orig">呾</rdg></app>
<app from="#beg0185a0801" to="#end0185a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">咀</lem><rdg wit="#wit.orig">呾</rdg></app>
<app from="#beg0185b0401" to="#end0185b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0185b0901" to="#end0185b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0186b2301" to="#end0186b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">冤</lem><rdg wit="#wit.orig">冕</rdg></app>
<app from="#beg0186c1501" to="#end0186c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0187a1701" to="#end0187a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">捔<note type="cf1">T50n2042_p0129c18</note><note type="cf2">T53n2122_p0488c10</note></lem><rdg wit="#wit.orig">觕</rdg></app>
<app from="#beg0187c0101" to="#end0187c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0188a2101" to="#end0188a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0189b2301" to="#end0189b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0189c2101" to="#end0189c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">洛</lem><rdg wit="#wit.orig">洺</rdg></app>
<app from="#beg0191b2001" to="#end0191b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0193a1101" to="#end0193a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">利</lem><rdg wit="#wit.orig">刹</rdg></app>
<app from="#beg0193a1501" to="#end0193a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0193c1001" to="#end0193c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">半正</lem><rdg wit="#wit.orig">正半</rdg></app>
<app from="#beg0193c1101" to="#end0193c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0194a1001" to="#end0194a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0195a0401" to="#end0195a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0195b2101" to="#end0195b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0171001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171001">輕疑經</note>
<note n="0194001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0194001">必或作不</note>
<note n="0194002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0194002">默或作然</note>
<note n="0195001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0195001">載通再歟</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0170b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0170b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0170c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0170c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0171b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0171b0301">酵【CB】，<g ref="#CB06018">𮠫</g>【卍續】</note>
<note n="0171b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0171b0501">酵【CB】，<g ref="#CB06018">𮠫</g>【卍續】</note>
<note n="0171c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0171c0401">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0171c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0171c0701">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0171c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0171c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0172a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0172a1201">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0172a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0172a1301">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0172a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0172a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0172b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0172b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0172c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0172c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0172c0302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0172c0302">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0173a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0173a0701">歊【CB】，敲【卍續】</note>
<note n="0173a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0173a0801">歊【CB】，敲【卍續】</note>
<note n="0173a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0173a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0174c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0174c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0175a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0175a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0175b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0175b1201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0176b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0176b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0176c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0176c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0176c1302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0176c1302">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0177a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0177a0201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0177a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0177a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0177b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0177b1901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0178a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0178a1001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0178b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0178b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0178b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0178b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0178b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0178b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0178b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0178b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0178b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0178b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0178b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0178b2101">善【CB】，喜【卍續】</note>
<note n="0179b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0179b0101">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0181b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0181b0201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0181b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0181b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0181b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0181b0901">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0181b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0181b1001">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0181c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0181c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0182b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0182b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0182b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0182b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0182c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0182c1801">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0182c1802" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0182c1802">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0183c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0183c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0184c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0184c1401">物【CB】，佛【卍續】</note>
<note n="0184c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0184c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0184c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0184c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0185a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0185a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0185a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0185a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0185a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0185a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0185a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0185a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0185a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0185a0501">咀【CB】，呾【卍續】</note>
<note n="0185a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0185a0801">咀【CB】，呾【卍續】</note>
<note n="0185b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0185b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0185b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0185b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0186b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0186b2301">冤【CB】，冕【卍續】</note>
<note n="0186c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0186c1501">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0187a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0187a1701">捔【CB】，觕【卍續】</note>
<note n="0187c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0187c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0188a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0188a2101">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0189b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0189b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0189c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0189c2101">洛【CB】，洺【卍續】</note>
<note n="0191b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0191b2001">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0193a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0193a1101">利【CB】，刹【卍續】</note>
<note n="0193a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0193a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0193c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0193c1001">半正【CB】，正半【卍續】</note>
<note n="0193c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0193c1101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0194a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0194a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0195a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0195a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0195b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0195b2101">己【CB】，已【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>